Кіріспе

Ұлттық жол (фр. route nationale) – Франциядағы магистральдық жолдардың бір классы. Олар Франция аумағының кең аумағын кесіп өтетін ұлттық маңызы бар маңызды жолдар болып табылады, ал департаменттік немесе коммунальдық жолдарға қарағанда, олар шектеулі жергілікті аймақтарға қызмет етеді. Оларды пайдалану тегін, бірақ кейбір төлемді құрылыстардан өту үшін жол ақысы төленуі мүмкін. Барлық көлік түрлеріне ашық, автокөлік жолы (autoroute) немесе жылдам жол (voie express) статусына ие учаскелерден басқа, осы екі категория тек моторлы көліктерге арналған. Францияда бір кезде 30 500 км ұлттық жолдар мен мемлекеттік автокөлік жолдары болған, бірақ көптеген бағыттар бойынша жауапкершілікті департаменттерге беру нәтижесінде бұл көрсеткіш азайды. 2010 жылға қарай автокөлік жолдары мен басқа ұлттық жолдардың жалпы ұзындығы шамамен 21 100 км құрады. Салыстыру үшін, сол жылы департаменттік жолдардың жалпы ұзындығы 378 000 км-ді құрады. Басты магистральдық жол желісінің орналасуы Францияның орталықтандыру дәстүрін көрсетеді: олардың көпшілігі Париж қаласынан басталады. Ең маңызды магистральдық жолдар Париждің Нотр-Дам соборының алдындағы алаңнан, «нөлдік нүкте» (kilometre zero) деп белгілі бір жерден басталады. Елді тиімді қамту үшін Парижге тікелей қызмет көрсетпейтін көптеген басқа да жолдар бар.

Тарих

Жүйенің тарихы 1811 жылғы 16 желтоқсанға дейін жетеді, ол кезде Наполеон бірқатар имперлік жолдарды (imperial highways) белгіледі. Бірінші сыныптағы маршруттар 1-ден 14-ке дейін нөмірленді, барлығы Париж қаласынан басталып, сағат тілі бойынша радиалды түрде таралатын. 1-маршрут Париж қаласынан солтүстікке Кале қаласына дейін жүргізілді және қазіргі кезде де ұлттық 1-маршруттың жалпы бағыты болып табылады. Екінші сыныптағы маршруттар, 15-тен 27-ге дейін, сондай-ақ Париж қаласынан басталып таралатын, ал үшінші сыныптағы маршруттар 28-ден 229-ға дейін маңыздылығы төмен байланыстарды қамтамасыз етті. Бурбон монархиясы қайта орнатылған кезде, 1824 жылы, бұл маршруттар патшалық жолдары (routes royales) деп аталып, өзгертілді. 3-маршрут, Париж қаласынан Сойссон, Реймс және Льеж қалалары арқылы Гамбург қаласына дейін, 31 және 51 нөмірлерімен қайта нөмірленді, ал келесі маршруттар бір санға төмендетілді. 19 және 20-маршруттар Наполеоннан кейінгі Франция аумағынан тыс болғандықтан, 21-ден 27-ге дейінгі маршруттар 18-ден 24-ке дейін өзгертілді. 1830 жылы бұл жолдар ұлттық маршруттар (routes nationales) деп аталды. 21-ші ғасырда Франция үкіметі көптеген бұрынғы ұлттық маршруттарды, мысалы, Париж қаласынан Азур жағалауына дейінгі N7 маршрутын, департаменттердің қарауына беріп, мәртебесін төмендетті.