Жеті нүктелі қабылан шыбжығы – Еуропада кең таралған, зиянды жәндіктермен (алыптар, құрттар) қоректенетін кене. Биологиялық қасиеттері мен таралған аймақтары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Coccinella septempunctata, жеті нүктелі сиырғақ (немесе Солтүстік Америкада жеті нүктелі сиырғақ немесе "C 7"), Ескі дүниеге тән, хищы сиырғақ және Еуропадағы ең көп таралған сиырғақ. Бұл қоңызда Солтүстік Америкада, Орталық және Шығыс Азияда, сондай-ақ қоңыржай климат аймақтарында да кездеседі. Оның қанат жапқылары қызыл түсті, бірақ әрқайсысы үш қара нүктемен безендірілген, ал тағы бір нүкте екі қанаттың қосылған жеріне тараған, барлығы жеті нүкте, содан түрдің ортақ және ғылыми атаулары шыққан (латын тілінде wikt:septem = "жеті" және wikt:punctum = "нүкте").
Species of beetle
Coccinella septempunctata, the seven spot ladybird (or, in North America, seven spotted ladybug or "C 7"), is a carnivorous beetle native to the Old World and is the most common ladybird in Europe. The beetle is also found in North America, Central and Eastern Asia and regions with a temperate climate. Its elytra are of a red colour, but each punctuated with three black spots, with one further spot being spread over the junction of the two, making a total of seven spots, from which the species derives both its common and scientific names (from the Latin [[:wikt:septem = "seven" and [[:wikt:punctus = "spot").
Биология
C. septempunctata личинкалары мен ересектері негізінен афидтермен қоректенеді, бірақ олар Thysanoptera, Aleyrodidae, Psyllidae және Cicadellidae личинкаларымен, сондай-ақ кейбір қоңыздар мен көбелектердің жұмыртқаларымен және личинкаларымен де қоректенеді. Олар жылына бір-екі буын өндіреді. Ересектер саябақтарда, бақтарда, орман шеттерінде, ағаш қабығы мен тастардың астында қыстайды. C. septempunctata кең экологиялық ареалға ие, көбінесе олар жейтін афидтер бар жерде тіршілік етеді. Ересек жеті нүктелі шегірдің дене ұзындығы шамамен 1 см-ге жетеді. Олардың ерекше нүктелері мен айқын түстері олардың уытты екенін көрсетеді, бұл оларды жыртқыштар үшін аз қызықты етеді. Бұл түрдің аяқ буындарынан жағымсыз дәмді сұйықтық бөлінеді. Қауіпке тап болған шегір өзін өлідей көрсетіп, өзін қорғау үшін жағымсыз затты бөліп шығара алады. Жеті нүктелі шегір улы алкалоидтарды – N оксид кокцинеллин мен оның еркін базасы прекоцинеллинді синтездейді; жынысы мен тамақтануына байланысты, нүктелердің мөлшері мен түсі жеке жәндіктің ықтимал жыртқыштарға қаншалықты улы екенін көрсете алады.
Although C. septempunctata larvae and adults mainly eat aphids, they also feed on Thysanoptera, Aleyrodidae, on the larvae of Psyllidae and Cicadellidae, and on eggs and larvae of some beetles and butterflies. They breed one or two generations per year. Adults overwinter in ground litter in parks, gardens and forest edges and under tree bark and rocks. C. septempunctata has a broad ecological range, generally living wherever there are aphids for it to eat. An adult seven spot ladybird may reach a body length of Their distinctive spots and conspicuous colours warn of their toxicity, making them unappealing to predators. The species can secrete a fluid from joints in their legs which gives them a foul taste. A threatened ladybird may both play dead and secrete the unappetising substance to protect itself. The seven spot ladybird synthesizes the toxic alkaloids, N oxide coccinelline and its free base precoccinelline; depending on sex and diet, the spot size and coloration can provide some indication of how toxic the individual insect is to potential predators.
Тарату
Бұл түрді Еуропа, Солтүстік Африка, Австралия, Кипр, Еуропалық Ресей, Кавказ, Сібір, Ресейдің Шығыс Еуропасы, Беларусь, Украина, Молдова, Транскавказия, Қазақстан, Орта Азия, Батыс Азия, Таяу Шығыс, Ауғанстан, Моңғолия, Қытай, Солтүстік және Оңтүстік Корея, Пәкістан, Непал, Солтүстік Үндістан, Жапония, Шри-Ланка, Оңтүстік-Шығыс Азия және тропикалық Африкада кездестіруге болады.
The species can be found in Europe, North Africa, Australia, Cyprus, European Russia, the Caucasus, Siberia, the Russian Far East, Belarus, Ukraine, Moldova, the Transcaucasia, Kazakhstan, Middle Asia, Western Asia, Middle East, Afghanistan, Mongolia, China, North and South Korea, Pakistan, Nepal, North India, Japan, Sri Lanka, southeast Asia, and tropical Africa.
Биологиялық бақылау, енгізу және зақымдау
Бұл түр Солтүстік Америкаға ағуыштардың санын азайту мақсатымен биологиялық бақылау агенті ретінде бірнеше рет әкелінді. АҚШ-та түрді енгізуге жасалған көптеген сәтсіз әрекеттерден кейін, сәтті орналасудың алғашқы жазбасы 1973 жылы тіркелді. Одан бері ол табиғи таралу арқылы Нью-Йорк пен Коннектикутқа, ал қайта қоныстану арқылы Оклахома, Джорджия және Делавэр штаттарына тарады. Солтүстік Америкада бұл түр көптеген жергілікті түрлерді, оның ішінде басқа Кокцинелла түрлерін де басып озды. 1976 жылғы құрғақ жазда Ұлыбританияда C. septempunctata-ның үлкен үйірлері пайда болды. Мальта аралында бұл түрдің саны айтарлықтай төмендеді, бірақ басқа жерлерде де осы деңгейде азайғаны әлі белгісіз.
The species has been repeatedly introduced to North America as a biological control agent to reduce aphid numbers. The first record of successful establishment (after numerous failed attempts to introduce the species) in the United States was in 1973. It has since spread by natural dispersion to New York and Connecticut and to Oklahoma, Georgia and Delaware by recolonization. In North America, this species has outcompeted many native species, including other Coccinella. Massive swarms of C. septempunctata took place in the drought summer of 1976 in the UK. The species has undergone significant declines on the island of Malta, yet it is unclear whether this decline has occurred at the same rate elsewhere.
Мәдениетте
C. septempunctata Финляндияның ұлттық жәндігі деп белгіленген. АҚШ-та ол бес штаттың (Делавэр, Массачусетс, Нью-Гэмпшир, Огайо және Теннесси) ресми штат жәндігі болып табылады.
C. septempunctata has been designated the national insect of Finland. In the United States, it is also the official state insect of five different states (Delaware, Massachusetts, New Hampshire, Ohio, and Tennessee).