Кіріспе

Шива, Парвати және Сканда бейнесі Сомасканда – индуистік иконографияның орта ғасырлық түрі, Шиваның жұбайы Ума (Парвати) және олардың ұлы Сканда (Мұруган) бала күйінде бейнеленген суреті.

Сипаттама

Бұл Шиваның отбасылық суреті біздің заманымыздың 6-шы және 8-ші ғасырлары аралығында Оңтүстік Үндістандағы Паллава кезеңінде пайда болған. Суретте төрт қолды Шива мен Ума (Парвати) бейнеленген, ал олардың арасында шаттықпен билейтін нәресте Сканда (Мұруган) көрсетілген. Соңғы жылдарда Паллавалар билігінде болған түрлі аймақтардан осындай суреттердің көптеген мысалдары табылды. Бұл бейнелеу, Пурандық Шивамен қатар, Парватимен байланысты Корравай және Скандамен байланысты Мұруган сияқты халықтық құдайларды біріктіретін синкретизмнің нәтижесі деп есептеледі.

Иконография

Сомасканда бейнелеуінде Шива сухасана позында отыр, сол аяғы бүктелген және төрт қолы бар. Оның жоғарғы екі қолы картаримуха хастасын орындайды, оң қолында анкуша (пілдің тігегі), сол қолында бұғы бар. Төменгі оң қолы патака хастасын, ал төменгі сол қолы капитта хастасын орындайды. Оның жұбайы Парвати оң аяғын бүктеп, сол аяғын созып, сухасана позында отыр. Ол екі қолымен капитта хастасын орындайды. Олардың ұлы Сканда олардың арасында араиманди позында тұр, немесе аяқтары сәл бүктелген ваитастика стаханакада тұр. Екі қолымен де картаримуха хастасын орындайды, оң қолында шақты, сол қолында ваджра ұстайды.