Кіріспе

Авалон тұмандығы — 2001 жылы түсірілген телесериал, негізінде Марион Зиммер Брэдлидің 1983 жылғы осы аттас романы жатыр. Американдық TNT кабельдік арнасымен жасалған, Гавин Скотт бейімдеген және Ули Эдель режиссерлік еткен бұл сериал Артур жырларын Морган ле Фей және оқиғадағы басқа да әйелдердің көзқарастарынан қайта баяндайды. Бірінші бөлімі 2001 жылдың жазында негізгі кабельдік телеарналардағы ең жоғары рейтингті фильм атанды.

І бөлім: Игрейн және Утер

Фильм ұрып-соғылған, кірпіккен және жарақаттанған Моргейннің кішкентай қайықта тұманды өзен арқылы жүзіп келе жатқанынан басталады. Фильмнің көп бөлігі оның көздері арқылы бейнеленеді, Морген баяндаушы ретінде. Моргейн (8 жаста) өзінің пұтқа табынушы анасы Игрейнмен және христиандық әкесі Горлойспен, сәйкесінше Корнуолл герцогы мен герцогинясымен бірге тұрады. Игрейннің кіші қарындасы Моргуз олармен бірге тұрады. Олардың үлкен әпкесі Вивиан, көл ханымы, Авалонның бас діни қызметкері, Мерлинмен бірге, бас друид ретінде, Игрейнге сакстарды жеңетін патшаны босанады деген пайғамбарлықпен келді. Игрейн бала Горлоидің баласы бола алмайтынын білгеннен кейін қатты қиналады және мұрагерді тудырудан бас тартады. Мерлин ұлы патшаның әкесі өз қолында айдаһар киетінін түсіндіреді, бірақ Игрейн олардың талабын орындауға келіспейді. Моргуз балаға бала күтуді ұсынады, өйткені ол да Авалонның қан тұқымын алып жүреді, бірақ Вивиан оны қабылдамайды. Моргейннің аян көрді, ол әкесі өлгенін көрді. Вивиан Моргейннің "Көріс" деп аталатын табиғаттан тыс болжам жасау қабілеті бар екенін айтады. Жоғары патша Амброзий өзінің абыройы мен әміршілерін өзінің мұрагері Утер Пендрагонды тағайындау үшін тойға шақырады. Игрейн бірден Утерге тартылады; Горлойс қызғанышпен олардың талқылауын үзіп тастайды. Утер патша тағына отырғызылғаннан кейін Горлой оған қарсы көтеріледі. Ол Камельдунға шайқасуға аттанды, бірақ түнде әскерін Утер Пендрагон орналасқан жерге жасырын алып барды. Авалон аралында Вивиан Игрейнді Горлоиске қарсы ескерту үшін көзге түсу сиқырын қолданады. Романтикалық күйзеліске ұшыраған Игрейн Утерге астральдық проекция арқылы хабар жібереді. Келесі күні Моргейн мен оның әпкесі Моргуз Горлоистің күзетшілеріне әйелдерді сыртқа жібермеуді және өзіне ғана кіретін еркектерді кіргізбеуді бұйырғанын біледі. Мерлин мен Утер келеді, Мерлин Утерге ғажап сыйлық жасайды, оны Горлойс сияқты көрінеді және естіледі. Басында Моргейн әкесі тірі екеніне риза, бірақ ол адамның қолындағы айдаһар татуировкасын байқап, бұл адамның шын мәнінде Утер екенін түсіне бастайды. Кейін Горлоистің денесі келгенде, Моргуз бұл шатастықты елемеді, өйткені Горлоистің денесімен келген Оркни патшасы Лот оны байқап, ғашық болады. Утер Моргейн мен Игрейнді Камелотқа алып кетеді, онда Игрейн Артур Пендрагонды тудырады.

II бөлім: Моргейн Авалонға әкелінеді

Артур мен Моргейн бір-бірін терең жақсы көреді. Артур бес, Моргейн он үш жасқа толғанда, Вивиан мен Мерлин Артурды Мерлинмен болашақ патша ретінде оқытуға уақыт келді деп қайта оралады. Вивиан Моргейнге өзімен бірге Авалонға барып, діни қызметкер болуға үйренуді бұйырады. Игрейн мен Утер Моргейннің кетуін қаламайды, бірақ Вивиан Авалонның Утерді қолдауынан бас тартумен қорқытады, және Моргейн мен Артур Камелоттан алыстатылады. Артур мен Моргейн бір-бірінен көз жасымен ажырасады, Артур Мерлинмен бірге солтүстікке, ал Моргейн Вивианмен бірге оңтүстікке қарай кетеді. Вивиан Моргейнді тұманды перде артына алып, утопиялық Авалон аралына жеткізеді. Вивиан Моргейнді стихиялардың күшін алуға және Үш Қырлы Құдайға қызмет етуге үйретеді. Моргейннің қабылдануына он жыл кетеді, оның соңғы сынағы – тұманды жару. Игрейн Моргейннің "алып кететінін" түсінде көреді. Қабылданудан кейін көп ұзамай Моргейн өзінің туған інісі Ланселотпен (анасы Вивиан) танысады, ол әдемі және батыл жауынгер. Ол анасының батасын алуға келген, бірақ анасы оны беруге келіспейді. Моргейн оған тас шеңберін көрсетеді, және оған ғашық бола бастайды. Ланселот тұман арқылы бірнеше христиандық монахтар мен жас келіндердің жолмен келе жатқанын көреді. Олардың біреуі жолдан адасып, Авалонның параллель әлемде бар екенін сезгендей көрінеді. Ланселот Моргейнге тұманды ашуды өтінеді, және ол оның тілегін орындайды. Келіндер қорқып, бірақ Ланселотқа тез ғашық болады, ал Ланселот та оған. Оның аты Гвенхейфар, патша Лёдекранның қызы. Моргейн Гвенхейфарды бірден ұнатпайды, және оны тұманмен жауып, оларды бөліп алады. Ланселот ашуланып, анасына қарсы келіп, кетеді. Бірнеше күннен кейін, Белтайн күні Вивиан Моргейнді "Көктемдік аңшы" ретінде құнарлылық рәсіміне қатысуға жібереді, онда Моргейн патшаның бұғысын өлтірген адаммен махаббаттасуы керек. Екеуі де маска киген, сондықтан ешкім екіншісінің кім екенін білмейді; бірақ содан кейін де Моргейн оның Ланселот болғанын қалайды, бірақ оның ешқашан сенімді бола алмайтынына сенеді.

ІІІ бөлім: Артурдың патша тағына отырғызылуы

Артур Мерлинмен бірге оқуын аяқтағаннан кейін, әкесі Утерді сакстармен шайқаста, өлімі алдында кездестіреді. Ол өртенген шіркеуге қамалып, Артур Құдай мен Құдайшадан көмек тілейді. Вивиан Құдайша атынан жауап береді және Артурға Эскалибурды Авалонға, пұтқа табынушылыққа және христиандыққа адалдығы үшін сыйлайды. Артур дереу келісіп, сакстарды жеңеді. Моргейн Авалоннан босатылып, ағасының тәж кигізу рәсіміне қатысу үшін Камелотқа оралады. Ол ең алдымен Оркней королевасы Моргузбен қайта қосылады, оның жасөспірім ұлы Гауэйн де бар. Содан кейін ол анасын, қарт және шаршаған күйде, епископ Патрикпен бірге терезе алдында отырғанын көреді. Игрейн христиандық кесіпке айналып, Гластонбериге көшіп бара жатқанын айтады. Ол екі рет жесір болғаннан кейін қайтадан сүйіспейтінін және Горлоиске опасыздық еткені үшін кешірім сұрағысы келетінін мәлімдейді. Моргейн бұл жаңалықтан қатты сескеніп, мазасыздыққа ұшырайды. Осы уақытта Артурға христиан принцессасын әйел ретінде сыйлайды. Артур әйелін Ланселота таныстырғанда, оның Гвенхейфар екені белгілі болады. Ланселот пен Гвенхейфар тағдырдың бұл бұрылысына таңғалып, алғашқы кездесулері қиын өтеді. Артур Моргейнмен қуанышпен қайта қосылып, ол Белтайн мерекесінде Патшаның аңын сомдағанын айтады. Моргейн өзінің ағасымен құштарлықпен махаббаттасқанын білгенде, қайғырып жылайды. Ұзынға соқпай, Моргауз Гвенхейфарға баласыздық қарғысын оқып, оны бала тумауға қарғыйды. Артур екі ту – Пендрагон және христиандық тудың астында патша болып жарияланады. Епископ Патрик оны Гвенхейфарға үйлендіреді; Мерлин мен Вивиан таңғалып қалады, бұл одақ олардың күтімінде болмаған. Моргауз күйеуіне Гвенхейфар ешқашан бала тумайтынын, оның ұлы Гауэйннің таққа мұрагер болатынын құлақтандырады. Моргейн ауырып, тойдан дереу кетеді. Моргауз оның соңынан шығып, Моргейн жүкті екенін айтады, бірақ Артурдың баласы екенін жасырады. Моргауз Моргейннің баласы Гауэйнді алдын басып, таққа ие болатынына таңғалады. Артур тәж кигеннен кейін көп ұзамай шақырылып, Гвенхейфарды Ланселотаның қамқорлығына қалдырады. Бір күні олар атқа мініп келе жатқанда, сакстардың шабуылына ұшырайды. Ланселот Гвенхейфарды зорлаудан құтқарып, олар жасырынады. Гвенхейфар мен Ланселот сүйіседі, бірақ адалдықтары Артурға ең бірінші екенін мойындайды, бір-біріне емес, және ешқашан махаббатқа берілмейтініне ант етеді.

IV бөлім: Мордредтің тууы

Моргауз Моргейннің жүктілігін тоқтатуға көмектесетін құралым дайындайды. Вивиан Моргейнді ішуге асықпай тоқтатады. Моргауз Моргейнді Вивианның құлы болудан сақтандырады. Моргейн Вивианға қаһарланады, өйткені ол өзінің ағасынан туған шала туған баланы дүниеге келтіруге рұқсат берді. Вивиан осы баланың Артурдың мұрагері болуын қалайды, оның ескі дінді ұстану тамыры оны Ұлыбританияның ең ұлы билеушісі етеді. Моргейн Вивиан мен Авалондан бас тартып, Моргаузбен бірге Оркниге көшеді. Қыстың ортасында Моргейн Мордред есімді ұл табады. Моргауз күйеуі Лоттан баласын өлтіруге кеңес алады. Әрине, Моргауздың оны өлтіруге мүмкіндігі жетерлік, себебі Моргейн босанғаннан кейін қызбадан есінен айрылыпты. Ол Мордредті суық терезенің алдына қояды. Моргейн қызуда Артурдың баланың әкесі екенін жарлайды. Моргауз жаңа ойға келіп, баланы құтқарып, күтіміне алады. Ол күйеуіне Мордредті тәрбиелеп өсіретінін айтады, осылайша бала оның ықпалында болады. Сондай-ақ ол Мордредті алғаш рет өзі емшектендіреді.

V бөлім: Моргейн Камелотқа оралады

Бұл - мини-сериалдың екінші бөлімі. Моргауздың сөзіне көнген Моргейн Камелотқа қайтуға шешім қабылдайды. Артур, баршаның үмітін арқалаған ұлы патшаға айналған, ал Гвенхейфар Артурға мұрагер болатын ұлды дүниеге әкеле алмауына қынжылды. Артур Гвенхейфарға олардың әлі жас екенін және балалы болулары мүмкін екенін айтып, сендіреді. Моргейн Камелотқа оралып, Артурмен кездеседі. Ол сер Акколонмен таныстырылады – Дөңгелек үстелдің пұтқа табынушы рыцарі және Солтүстік Уэльстің қарт патшасы Уриенстің ұлы. Акколон мен Моргейн бір-біріне тартылады. Темірқасықта Ланселот Гвенхейфарға деген құштарлығы күшейеді, сонымен қатар оған деген сезімі де артады. Гвенхейфар бала табу арманымен, Моргейннен бала тудыруға көмектесетін сиқырлы нысан сұрайды. Моргейн оған Белтайн кешінде сол нысанды сыйлайды. Белтайн күні кешке той кезінде Артур қатты мас болады. Ал Моргейн Артурдың пұтқа табынушыларға қатысты әдепсіз сөздеріне ренжіп, тойдан шығып, Белтайн оттарын жағып, билейтін алаңға беттейді. Акколон оны сыртқа шығарып салады. Артурды, осы арада, Ланселот пен Гвенхейфар есеңгіреп ұйықтатады. Артур Ланселот пен Гвенхейфардың бір-біріне қарап тұрғанын және Гвенхейфардың баласыз екенін байқайды. Мұрагердің жоқтығын өзіне жүктеп, Гвенхейфарға мұрагерді дүниеге әкелу үшін өзімен де, Ланселотпен де жақын болуды ұсынады. Артур Гвенхейфардың бала патшаның төсегінде туылған деп ант ете алатынын еске салады. Ланселот пен Гвенхейфар күмәнмен қарайды, бірақ Артур оларды көндіреді, және олар бәрі бірге жатады. Осы уақытта Моргейн мен Акколон би билейтін пағалардың арасында сүйіседі. Келесі күні Ланселот Гвенхейфар мен Артурға жасаған әрекетіне өкінеді. Моргейн Ланселоттың оны ешқашан сүймейтінін түсінеді, сондықтан ол Ланселоттың өмір бойы өкініш пен қайғы-қасірет сезімінен құтылуының жолын іздейді. Гвенхейфар осы уақытқа дейін етеккір келді, демек, әлі де баласыз. Оның қызметшісі Элейн, Ланселоттың (Моргейннің ынталандыруымен) оған үйленуді сұрағанына қуанышты (бұрын ол оған қарап тұрған еді). Гвенхейфар ашуланып, қатты қынжылып, оны жұмыстан шығарады. Гвенхейфар сондай-ақ Моргейнге ашулы, ол сиқырлы нысанның жұмыс істейтінін уәде еткен еді, және Артурға үштік қарым-қатынастың жұмыс істейтініне сендіргені үшін ренжітеді. Ланселот пен Элейннің үйлену тойында Моргейн Мерлинмен сөйлеседі. Вивиан өзінің ұлының үйлену тойына қатыспайды, өйткені Гвенхейфар "боялған жабайыларға" қатты ашуланғандықтан, Пендрагонның пұтқа табынушы тулары Камелоттан алынып тасталды. Осы арада патша Уриенс Артурмен екінші әйел алу туралы (ол жесір) сөйлеседі, ал Гвенхейфар Моргейнді ұсынады. Артур бұл идеяға қызығушылық танытпайды, бірақ ол Гвенхейфармен Моргейннен сұрайды. Гвенхейфар ұсынысты мұқият жеткізеді, ал Моргейн оны Акколон ұсынды деп ойлайды және келіседі. Ол тек кейіннен бұл ұлына емес, әкесіне жасалған ұсыныс екенін біледі. Моргейн Уриенстің отбасын ұялтудың апатты болатынын түсінеді, өйткені Уэльс маңызды саяси одақтас. Мерлин Моргейннің Камелоттан Уриенспен кетіп қалғанына ренжігендіктен, тойдан кетеді.

VI бөлім: Мордред өзінің әкелігін және тұңғыштығын біледі

Мерлин Авалонға оралғаннан кейін қарттықтан және шаршап қайтыс болады, Вивиан қатты қайғыға батып, Авалон тұманға толы болады. Моргейн үшін Уриенспен некесі – өмірінің сирек кездесетін бақытты жылдары болды. Уриенс пен Акколонмен бірге ол өмірінде алғаш рет өзін отбасының бір бөлігі сезінді. Осы уақытта Шотландияда Моргейннің Артурдан туған ұлы Мордред еркек болып өседі. Вивиан орманда оған көрініп, ол таққа мұрагер екенін айтады. Мордред мұны жүрегіне сіңіріп, Моргаузға (оны "ана" деп атады) туған құқығын талап ететінін айтады. Камелотқа келгенде Артур Британияға қайтадан күшпен шабуыл жасаған саксондарды кері қайтаруды жоспарлап отыр. Мордред Артурға тек қана туған інісі ретінде танысады, анасы Моргейн екенін айтады. Артурға Мордредтің өзінің ұлы екенін жасырады, Мордредті Камелотқа құшақ жайып қарсы алады. Патша Уриенс қайтыс болады, Моргейн Авалонға қайтуға шешім қабылдайды. Оның серігіне саксондар шабуыл жасайды (жойылған көрініс: және оның маңдайындағы ай татуировкасын тауып, оны сиқыршы деп күдіктенген діншіл христиан отбасы), бірақ жарақаттанып қашып құтылады. Бірақ шекара қақпасына жеткенде тұман оған ашылмайды, Моргейн Құдай оны тастап кеткенін сезінеді. Көңілі құлазып, қайыққа отырып, өзін ағысқа бірақтаса, Гластонбери монастырының орналасқан жерінде Игрейн оны табады, ол тірі және монахтардың арасында өмір сүреді. Әйелдер қысқа, бірақ қуанышты кездесу өткізеді. Бір күні Мордред пен Артур, рыцарьларды қарап тұрып, келесі мұрагер туралы әңгіме бастайды. Мордред Артурға біреуді таңдау керектігін айтады, бірақ Артур Гвенхюфардың әлі де ұл тууы мүмкін деп ойлайды. Мордред Артур шайқаста қаза таппас бұрын біреуді таңдауын талап етеді. Артур өзінің руынан біреуді іздеу керек дейді. Сонда Мордред өзін Артурдың ұлы екенін, ал Моргейн көп жыл бұрын оның қатысқан "Көктем қызы" екенін ашады. Гвенфифэр мұны естіп, ұялып, үмітсіздікке шағылысып қашады.

VII бөлім: Камелоттың құлдырауы

Гвенхюфар күні бойы христиан ғибадатханасында дұға етіп, үлкен қысымда жүр. Бір күні Ланселот оны онда кездестіреді, олар құпия кездесуді жоспарлайды, бірақ Мордред естіп алады. Мордред оларды бірге ұйықтамай тұрып ұстап алады және оларды патшаның алдына алып барып, адалдықтан шығулары үшін дарға асумен қорқытады. Ланселот пен Гвенхюфар қашып құтылады және соңғы рет ажырасады. Гвенхюфар Гластонбери монастыріна кіреді, онда Игрейн онымен кездеседі. Игрейн оны Моргейнге апарып, ол әлі де сонда болады, және екі әйел де бір-бірін кешіреді. Моргейн Камелотқа оралады, ол енді қираған, сарай қабырғаларында айқышталған, асылған және басы кесілген адамдар бар. Мордред, Моргейн, Вивиан және Моргуз сарайдың баспалдағында кездеседі. Вивиан Моргуздың зұлымдығын баршаға көрсетеді, халыққа Құдайдың нағыз жолын еске салады; Моргуз ашуланып, Вивианды өлтіру үшін пышақ алады, бірақ Вивиан пышақты ұстап, Моргузды қаза тапқаннан кейін қаза табады. Мордред Моргузды өзінің нағыз анасы деп есептеп, қылышын алып, Вивианды өлтіреді. Вивиан Көл ханымы болғандықтан, күн тұтылады, ал Игрейн екі қарындасының да қаза тапқанын сезінеді. Авалонға оралғанда, үндемеуге ант берген дін қызметкері Рейвен алғаш рет үрейлене айқайлайды, және Авалонның тұманы одан да биікке көтеріліп, аралды толығымен жабады. Камельдунда саксондар мен Артур әскері арасында соңғы шайқас өтуге дайын тұрады. Ланселот шайқасқа дейін майданға қосылады. Моргейн Вивиан мен Моргуздың мәйітін кремациялауын бақылайды. Мордред Камелотқа опасыздық жасайды, саксондарға қосылып, оларды Артурға жетелейді. Моргейн бұл туралы көріп, әпкелерінің денелері өртеніп жатқанын көреді, содан кейін шайқасқа аттанады. Аса қатыгез шайқаста барлығы қаза табады, тек Мордред пен Артур ғана тірі қалады. Моргейн тым кеш келеді. Ол мыңдаған қаза тапқандардың арасында Гауэйн, Акколон және Ланселоттың денелерін көреді. Мордред пен Артур бір-бірін өлтіре жарақаттайды. Мордред Моргейннің құшағында бірінші болып көз жұмады, бірақ Артур тағы да тірі қалады. Артур Моргейннен оны Авалонға алып кетуді өтінеді.

VIII бөлім: Жаңа инкарнация

Фильмнің басындағы көрініс сияқты, Моргейн Авалонға қарай қайықпен еске біледі. Артур, жартылай жан сақтап, оның алдында жатыр; Моргейн тұманды жаруға тырысады, бірақ тағы да сәтсіздікке ұшырайды. Артур Экскалибурдың қылышын созып, Құдайға құрбандық керек екенін білдіреді. Моргейн қылышты тұманға лақтырады, ол керемет түрде салбыға айналады және тұманды Авалонға уақытша ашады. Артур Авалонды көреді, ал Моргейн: "Үйге келдік!" деп жариялайды. Артур сұлу жерді көріп, көз жұмады. Артурдың мүрдесімен бірге тұман мұңғып, мәңгілікке жабылады. Моргейн содан кейін Гластонбери монастыріна барады – христиандық кесіптің өмірін сүру үшін емес, баруға басқа жері болмағандықтан. Ол Құдай өлді деп сенімді, бірақ бір күні бұрынғы Құдайдың мүсінінің алдында дұға оқып тұрған кішкентай қызды көреді, бірақ енді ол Ұлы Марияның киялымен жабылған. Моргейн күлімсірейді, Құдай жаңа бейнеге енгенін, ал бір күні Авалон тұманы қайтадан жарылатынын түсінеді. Фильм титрлермен аяқталады.

Қабылдау

"Авалон тұмандылары" премьерасы кезінде 30 миллионнан астам "ерекше көрермен" бақылады; алғашқы эпизод "базалық кабельде жазғы маусымдағы ең жоғары рейтингті түпнұсқа фильм" атанды. Entertainment Weekly және The San Francisco Chronicle басылымдарының пікірлері де жағымды болды. Hollywood.com сайты сериалдың "сәтті аяқталғанын" және "осы аңыз кейіпкерлерді мақтаудың орнына, олардың кемшіліктерін, құштарлықтарын және соңғы сәтсіздіктерін ашып көрсетеді" деп мәлімдеді. Culture Vulture жазған Кендал Батлер Ханс Мэтисонның ересек Мордред рөлінде "көрермендер назарын бірден өзіне тартып алғанын" айтты, бірақ жалпы өндіріс "әдеміліксіздікке" ұшырады және романның негізгі тақырыбы болған, пұтқа табынушылық пен христиандық арасындағы діни қайшылықты толыққанды жеткізе алмады. "Авалон тұмандылары" "Эмми" сыйлығының «Үздік мини-сериал» номинациясына ие болды, ал Джоан Аллен мен Анжелика Хьюстон «Мини-сериал немесе фильмдегі үздік қосалқы актриса» номинациясына ұсынылды. Маргулиз «Алтын глобус» сыйлығына, ал Хьюстон «Экран актерлері гильдиясы» сыйлығына үміткер болды.