Кіріспе
Сиэтл қаласындағы танымал театр, Вашингтон штаты
a Seattle theatre
5th Avenue Theatre – АҚШ-тың Вашингтон штаты, Сиэтл қаласының орталық бөлігіндегі Скиннер ғимаратында орналасқан танымал театр. 1926 жылы ашылғаннан бері түрлі театрлық қойылымдар мен кинофильмдер көрсетіліп келеді. Ғимарат пен жер Вашингтон университетіне тиесілі және бұрын университет кампусының бір бөлігі болған. Театр ұлттық гастрольдік Бродвей және коммерциялық емес 5th Avenue Theatre Association ұйымдастырған жаңа қойылымдар үшін арналған орын ретінде жұмыс істейді. 2130 орындық театр 5th Avenue Музыкалық Театр Компаниясының резиденциясы болып табылады және 600-ден астам актер, музыкант, режиссер, хореограф, суретші, техник, сахна қызметкері, касса қызметкері және әкімшілік қызметкерлерді жұмысқа алып, Пьюгет-Саунд аймағындағы ең ірі театрлық жұмыс беруші мекемесіне айналдырды. Театр компаниясы жеке және корпоративтік сыйлықтар, мемлекеттік қаржыландыру және билет сатудан түскен қаражат есебінен қаржыландырылады. 5th Avenue театрының жылдық абоненттік маусымында алты-жеті қойылым көрсетіледі, олардың ішінде жергілікті деңгейде қайта қойылған музыкалық театр классикасы мен Бродвейге жол тартқан жаңа мюзиклдердің премьералары бар. 5th Avenue театры жаңа мюзиклдерді Бродвейдегі дебюттерінен бұрын сынап көруге арналған алаң ретінде танымал, және «Джекил мен Хайд», «Хейрспей» және «Үйлену тойы әншісі» сияқты хиттерді қанаттандырды. Театр сонымен қатар түрлі арнайы шараларды ұйымдастырады және мектеп оқушылары мен ересектерге арналған білім беру және насихаттау бағдарламаларын ұсынады, олардың көмегімен жыл сайын 61 000-нан астам студент, кәсіби артист және көрерменге жетеді.
Сәулет
Скиннер ғимаратында орналасқан, бірінші қабатында бөлшек сауда дүкендері бар, бес-сегіз қабаттан тұратын тарихи кеңсе үйі, театр үш жағынан басқа ғимараттармен қоршалған, ал кіреберісі оның атын алған даңғылға қарап тұр. Театрдың бастапқыда 3000 орындық аудиториясынан өзге, әсем кіреберіс залы мен мезонині бар, мезонинде бұрын күту залы мен әйелдерге арналған бөлмеден бөлек, шай ішуге арналған бөлме болған. Роберт С. Римердің 5-авеню театрына жасаған дизайны Пекиннің тарихи және әйгілі ескерткіштерінің кейбір элементтерін қайта жаңғырту мақсатында жасалған. Норвегиялық суретші Густав Лильджестром Қытайға жасаған сапары мен 1925 жылы жарық көрген «Chinesische Architecktur» атты кітабы негізінде жобаны жүзеге асырды. Бұл кітапта неміс сәулетшісі Эрнст Боершманның Қытайдағы саяхаттары туралы суреттер жинақталған. Театрдың таңғажайып тарихи қытай стилі Скиннер ғимаратының нео-ренессанс стиліндегі сыртқы көрінісінен ерекшеленеді. Көрерменге театрдың ішкі дизайнымен танысуға тек көшеден кіреберіс арқылы, арка астында ғана мүмкіндік туады. Мұнда төбеге ағаштан жасалған тіректер, қабырғалар мен ою-өрнектер салынған, түрлі түстермен боялған, аждаһалар мен гүлдердің суреттерімен безендірілген. Кескінделген бұлттар шамдарды жасырады, көрермен ағаштан жасалған, латунь тұтқалы кіреберіс есіктеріне жақындағанда жарық эффектісін тудырады. Бастапқыдағы орталық касса 1979 жылғы жөндеу жұмыстары кезінде кіреберістің жанына орналасқан қазіргі кассамен ауыстырылды. Бір дерек бойынша, бұл кассаның көлемі Тыйым салынған қаладағы Жоғарғы үйлесімділік залының тақ бөлмесіндегі модельден екі есе үлкен. Желдету жүйесі ғимараттың барлық жерінде термостаттық басқарумен жабдықталған және ауа орындықтардың астындағы тесіктер арқылы ғимаратқа кірмес бұрын «тазалануына» мүмкіндік берді. 1926 жылға қарай Артурдың компаниясы 40 театрдан тұратын бәсекелес желіні өздеріне қосып алып, одан әрі кеңеюді жоспарлады. Театр компаниясының акциялары мен қарыздарының ірі иесі С. Д. Стимсон болды, ол Пацификалық Солтүстік-Батыс театрлары мен Метрополитен құрылыс компаниясының директорлар кеңесіне кірді, осы компания Метрополитен тракті деп аталатын аумақты дамытты. Стимсон Лос-Анджелесте, Калифорнияда салған театрының айналасында қалыптасқандай театр ауданын құруды қолдады. Артурдың компаниясына тиесілі театрмен бірге жоспарланған Скиннер ғимараты Стимсонның Метрополитен трактінің дамуын аяқтауға тиіс болды. Архитектор Роберт Ример Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Метрополитен құрылыс компаниясына қосылды және олардың штаттағы архитекторы ретінде ғимаратты ішкі және сыртқы жағынан жобалады.
Үлкен ашылу
Театр өзінің салтанатты ашылуын 1926 жылғы 24 қыркүйекте кино және тікелей эфирдегі водевиль қойылымдарын қамтитын бағдарламамен атап өтті. Ашылу бағдарламасына үнсіз фильм «Жас сәуір», Фаншон мен Марконың сахналық қойылымы «Түнгі клуб», Липшульц және оның синхронды солистері кірді. Танымал жергілікті музыкант және композитор Оливер Уоллес Портлендтен, Орегоннан оралды, ол ашылу кешіндегі органмен сүйемелдеуші болды. Уоллес Сиэтлдегі кинотеатрдың алғашқы театр органымен ойнаушысы болды. Ашылу кеші театр сыртында да мерекелік шаралармен атап өтілді. Театр маңындағы Сиэтлдің орталық ауданының жеті блогы көшелік трамвай және автомобиль қозғалысы үшін жабылды. Тегін трамвай, автобус және таксимен жүруге қызыққан мыңдаған адамдар Сенака көшесі мен Пайк көшесі арасындағы Бесінші даңғылға жиналды, сондай-ақ Юниверсити және Юнион көшелеріне де толды. «Сиэтл Таймс» газеті былай деп хабарлады:
«Сиэтл тарихында жұма күні кешке қаланың орталық көшелерінде өткен түні болғаннан гөрі көп адам жүріп өткені күмәнді. Іс-шаралардың орталығындағы тығыздық соншалық, трамвайлар бағытын өзгертуге мәжбүр болды».
Ғимараттың сыртында көшеде шұғылалы карнавал өтті. Театрдың шатырына қойылған «Құдіретті уақыттың сиқырлы белгісі» деген атқа сай, прожекторлар түнгі аспанды шарлады, театр сыртындағы көшелерді қуатты жарықтар жарық етті, ал жақын маңдағы ғимараттардың шатырларынан ракеталар атылды. 1979 жылы 43 бизнес-лидер коммерциялық емес «5th Avenue Theatre Association» ұйымын құрды және театрды сақтау үшін 2,6 миллион АҚШ долларын несиеге берді. Олардың арасында театрдың белсенді демеушісі болған кеме жасаушылар отбасынан шыққан Нед Скиннер де болды. Архитектор Ричард Макканн қалпына келтіру жұмыстарын бақылады. Жаңарту кезінде бірнеше өзгерістер енгізілді. 1926 жылдан 1980 жылға дейін театрдың бейнесін көрсететін тік шатыр алынып тасталды, оркестр ордасы мен зал орындары қайта жаңартылды, гримерлік бөлмелер ауыстырылды және техникалық жүйелер жаңартылды. Алайда, жиһаз, мүліктер және ішкі белгілер сақталды. Тіпті бояу да мұқият қалпына келтіріліп, бастапқы жылтырлығы қайта жаңартылды. Жаңарту оны тікелей қойылымдар үшін қайтадан жарамды етті және Сиэтлдің гастрольдік Бродвей мюзиклдарына деген қажеттілігін қанағаттандырды. Жаңарту жұмыстары федералдық, мемлекеттік немесе жергілікті қаражатсыз аяқталды. «5th Avenue Theatre» көптеген жомарт демеушілер мен еріктілердің көмегімен дамып келеді. Жөндеу жұмыстарының бір бөлігі ретінде «Turner Construction» компаниясы Скиннер ғимаратының сейсмикалық жаңартуларын жүзеге асырды. 2009 жылдың қарашасында 1980 жылғы жаңарту кезінде алынып тасталған белгіге ұқсас жаңа тік шатыр орнатылды. Шатыр Бродвей продюсері және «5th Avenue» театрының алғашқы жарнамашысы Роджер Л. Стивенстің қызы Кристабель Гофтың сыйлығы арқасында іске асырылды. Жаңа белгіде бұрынғы шатырлар мен театрдың ішкі дизайнынан шабыттанған дизайн, энергияны үнемдеу үшін LED шамдары және шатырдың жоғарғы жағында айналатын «5th» белгісі бар.
Жаратылыс
1980 жылы жаңартудан бастап 1985 жылға дейін коммерциялық емес 5th Avenue театры Бродвей шоуларының гастрольдік сахнасы ретінде табысты жұмыс істеді. 1985 жылдан 1989 жылға дейін АҚШ экономикалық төмендеуді бастан өткергендіктен, 5-ші театр сияқты жерлерде гастрольдік шоулардың жетіспеушілігі байқалды. Осының салдарынан, елдегі көптеген Бродвей театрлары ұзақ уақыт бойы қолданылмай қалды. Дегенмен, 5-ші театр осы жылдары штаттық қызметкерлердің санын қысқартып, қоғамдық шаралар мен жергілікті ұйымдастырушылар үшін ашық болды. Бұл жағдай театрды тек гастрольдік мюзиклдерді көрсетумен шектеліп қалмай, өзге де мүмкіндіктерді қарастыруға мәжбүр етті. 1989 жылы коммерциялық емес 5th Avenue театры жергілікті мюзиклдерді өндіру үшін The 5th Avenue Musical Theatre Company деп аталатын тұрақты театр труппасын құрды. Театр труппасы құрылғаннан бері, 5-ші театрдың жылдық абоненттік маусымдық бағдарламасына 6-7 қойылым кіреді: ұлттық гастрольдік мюзиклдер, жергілікті деңгейде мюзиклдік театр классикасының қайта қойылымдары және Бродвейге жол тартқан мюзиклдердің тұңғыш көрсетілімдері. Жыл сайын 150 мюзиклдік театрлық қойылымдармен, көктемгі абоненттік маусымға дейін 30 000-нан астам абоненттерді тартады және орташа билет сату жылына 300 000 билетке жетеді, бұл 5-ші театры елдегі ең ірі мюзиклдік театр компанияларының қатарында. Бұл серіктестік 10 маусымдық мюзиклдік театрлық қойылымдарды ұсынды, оның ішінде ұлттық гастрольдер мен өздігінен өндірілген мюзиклдер бар. 1989 жылдың 17 қазанында 5th Avenue / TUTS бірлесіп өндірген тұңғыш мюзикл – Джульет Проузе ойнаған "Mame" қойылымы көрсетілді. 1995 жылы 5-ші театрда тұңғыш рет көрсетілген "Jekyll & Hyde" 1997 жылдың сәуірінде Бродвейде ашылған 5-ші авеню театрының алғашқы қойылымы болды. Бұл қойылым Хьюстонның Аллей театры және TUTS компанияларымен бірлесіп өндірілді. Дэвид Армстронг – бас режиссер, көркемдік директор. Бродвейде табысқа жеткенге дейін Сиэтл көрермендеріне 5th Avenue театрында көрсетілген танымал мюзиклдер: 1995 жылы 4 Тони сыйлығына ұсынылған "Jekyll & Hyde", 2002 жылы 8 Тони сыйлығын жеңіп алған "Hairspray" және 2006 жылы 4 Тони сыйлығына ұсынылған "The Wedding Singer". "Hairspray" фильмінің театрлық нұсқасы 2007 жылдың 16 шілдесінде 5-ші театрда көрсетілді (жалпыға ортақ көрсетілімге 4 күн бұрын), бұл 5-ші театрдың мюзиклдің Бродвейдегі табысына қосқан үлесін мойындау болды. "Сынақ алаңы" дәстүрі 2008-2009 жылдар маусымында 2011 жылдың көктемінде Бродвейде көрсетілген "Shrek the Musical" мюзиклінің Бродвейге дейінгі әлемдік тұңғыш көрсетілімімен жалғасты. 2010-2011 жылдар маусымында олар осы аттас фильм негізінде "A Christmas Story: The Musical" мюзиклінің тұңғыш көрсетілімін ұсынды, сондай-ақ жақында Диснейдің "Aladdin" фильмі негізінде "Aladdin" мюзиклінің тұңғыш көрсетілімін ұсынды. 2011-2012 жылдар маусымында Эрик Анкримнің қатысуымен ACT компаниясымен бірлесіп түсірілген "First Date" мюзиклі Бродвейге бару үшін Закари Леви мен Кришта Родригестің қатысуымен көрсетілді. Бродвейге дейінгі сәтті сынақтармен қатар, 5th Avenue театры 2005 жылы "Princesses" және 2007 жылы "Lone Star Love" атты екі мюзиклді де көрсетті, олар бастапқыда Бродвейге баруы жоспарланған, бірақ нашар сынға ұшырағандықтан бармады. Олар 2007 жылы "Cry Baby" мюзиклінің театрлық нұсқасының тұңғыш көрсетілімін жариялады, бірақ ол кейін "Buddy: The Buddy Holly Story" мюзиклімен ауыстырылды.
Some notable musicals shown to Seattle audiences at the 5th Avenue Theatre prior to their success on Broadway include: Jekyll & Hyde in 1995 which was nominated for 4 Tony Awards, Hairspray in 2002 which won 8 Tony Awards, and The Wedding Singer in 2006 which had 4 Tony Award nominations. The film adaptation of Hairspray premiered at the 5th on July 16, 2007 (4 days prior to its nationwide release) as an acknowledgement of the 5th's role in the musical's success on Broadway. The "testing ground" tradition continued in the 2008–2009 season with the pre Broadway world premieres of Shrek the Musical, which premiered on Broadway in the spring of 2011. In their 2010–2011 season, they premiered A Christmas Story: The Musical, based on the film of the same name, and more recently the premiere of Aladdin, based on the Disney film "Aladdin". In the 2011–2012 season, First Date premiered as a co production with ACT starring Eric Ankrim before heading to Broadway to star Zachary Levi and Krysta Rodriguez. Along with their successful pre Broadway tryouts, the 5th Avenue Theatre has also performed two musicals, Princesses in 2005 and Lone Star Love in 2007, which were originally scheduled to go to Broadway, but did not due to poor reviews. They also announced the premiere of a musical adaptation of Cry Baby, in 2007, but it was later replaced with Buddy: The Buddy Holly Story.
Қоғамдық аудит бағдарламалары
Театр сондай-ақ түрлі арнайы іс-шараларды өткізеді және мектеп жасындағы балалар мен ересектерге арналған білім беру және қоғамдық жұмыс бағдарламаларын ұсынады. Жыл сайын 61 000-нан астам оқушы, кәсіби артистер және көрермендерге қызмет көрсетеді. Мысалы, 5th Avenue High School Musical Theatre Awards – Вашингтон штатының жоғары мектептеріндегі студент-актерлер мен сахна шеберлерінің өнерлерін бағалап, марапаттайтын жүлде. Әр оқу жылының соңында Тони жүлдесімен салыстырылатын салтанатты шара ұйымдастырылады, онда белгілі тұлғалар қатысады, номинанттар өнер көрсетеді және жүлдегерлер алғыс сөздерін айтады. Бұл жүлде беру рәсімі драма факультеті үшін талант іздейтін жоғары оқу орындарына пайдалы ашық іс-шараға айналды.