Кіріспе

Дигха Никаядағы 2-сутта, Пали Каноны

Саманьяпала Сутта ("Көңілді өмірдің жемісі") – Дигха Никаяның екінші баяндамасы (пали, сутта; санскрит, сутра). Бұл баяндамада Мағадха патшасы Бимбисараның ұлы және мұрагері Аджатасатту, көптеген жетекші үнді рухани ұстаздарына мынадай сұрақ қойған: Көңілді өмірдің қандай пайдасы бар? Бұл ұстаздардың жауаптарына көңілі толмағаннан кейін, патша осы сұрақты Буддаға қойды, оның жауабы патшаны Будданың үй ішіндегі жақтасына айналдырды. Үнді философиясы және рухани ілімдер тұрғысынан, бұл баяндама:
Будданың өмір салтын, буддалық көңілді өмірдің ақыл-ой, психикалық және рухани пайдаларын ("жемісін") өзінің айғағымен сипаттайды;
Сутта Питакадағы буддалық қауымның этикалық мінез-құлық кодексі туралы ең толық мәліметтердің бірін ұсынады;
Будданың заманындағы бірнеше жетекші рухани нұсқаушылардың ілімдерінің мәнін буддалық тұрғыдан сипаттайды (көбірек мәлімет алу үшін төмендегі кестеге қараңыз);
және Аджатасатту патшаның мойындаған құқық бұзушылығы мен оның кейінгі психикалық тыныштықсыздығы, паранойя және кармалық кедергілер арқылы, баяндама Будданың қасиет және карма туралы түсініктерін сол замандағы басқа ұстаздармен салыстырады (мысалы, аморализм, тағдыршылдық, материализм, мәңгілік және агностицизмді жақтаған көзқарастар ретінде бейнеленген). Таниссаро Бхикху бұл баяндаманы "Пали канонының шедеврлерінің бірі" деп атайды.

Патшаның әкесін өлтіруі және оның кармалық салдары

Сонда патша өзінің әкесін өлтіргенін, осылайша патша болғанын мойындады. Бұдда былай деп жауап берді:
"Иә, ұлы патша, сенің ақымақтығың, шатақтығың және шеберсіздігіңнен атаңды – адал адамды, адал патшаны – тәуелсіз билік үшін өлтіргенің – бұл бір қателік. Бірақ сен қателігіңді мойындап, Дхаммаға сәйкес түзету жасағаның үшін, біз сенің мойындауыңды қабылдаймыз. Өйткені, адам қателігін көріп, Дхаммаға сәйкес түзету жасап, болашақта өзін ұстаса, бұл – ізгілердің Дхаммасы мен тәртібінің дамуына себеп болады."