Кіріспе

Икšķиле () – Латвиядағы қала, Огре муниципалитетіне қарасты. Ол Ливония католик епископатының алғашқы астанасы болды, неміс тілінде Укскюлл деп белгілі. Әйгілі Майнхард – Укскюллдің алғашқы епископы. 1197 жылы Локкум цистерциан аббаты Бертольд Хановерлік Укскуллдің екінші епископы болып тағайындалды. Сол кезде қала Ливония аймағындағы крест жорықтарының басталу орталығы болды. Епископ Бертольд Ливтер шайқаста қаза болмас бұрын епископтық орынды Ригаға көшірді. Топонимнің шығу тегі туралы бір теорияға сәйкес, ливон тіліндегі Икšķиле сөзі «өткел немесе аралдар», яғни Даугава өзеніндегі өзеннен өтуге болатын жерді, (жергілікті билеуші) Ике ұлына тиесілі болған жерді білдіреді. Айк есімінің мағынасы «жас, ғұмыр» дегенді білдіреді. Айк әулеті Ливонияда зор ықпалға ие болды. Олар Даугава арқылы әскери және сауда жолдарын Икескола/Икесколеден бақылады. Басқа дереккөздер Икšķиле атауының фин-ливия тіліндегі ikš ķile (ikš = 'бір', ķile = ауыл) сөздерінен аударылғанда «бір ауыл» немесе «(бір) ауыл» деген мағынаны білдіретінін болжайды.

Тарих

Икšķиле – Латвияның ең ежелгі қоныстанған аймақтарының бірі. Бұл туралы қазіргі Икšķиле ауылдық аймағындағы төбе және ежелгі зират куәлік етеді. 9-12 ғасырларда Даугава су жолында Лив ауылы болған.

Латвияның алғашқы қамалы

Қамалдар салу және оларды пайдалану Генрихтің Ливония шежіресіндегі ең алғашқы мағлұматтарда маңызды тақырып болып келді. Ливониялық Генрих, оқиғалардың куәгері, Холштейндегі Сегебургтегі Августин монастырының каноны Майнхард туралы айтумен бастады. Майнхард саяхатшылардан Лив және Лат тайпаларының сауда орталығы болған Ұлы Даугава өзені туралы әңгімелер естіді. 1186 жылы Бременнің жоғарғы епископы Любекке жақын Сегеберга монастырының монахы Майнарды Икšķиледің алғашқы епископы етіп тағайындады. Оның басшылығымен Икšķиле католик дінінің Латвияға таралуының орталығына айналды. Майнхард пен екінші епископ Бертольд екеуі де Икšķиле шіркеуіне жерленді (епископ Майнхард кейін Ригадағы Дома шіркеуіне қайта жерленді). Альберт Буксхёвден Бертольдтан кейін Уэкскулл епископы болды. Ол өзінің епархиясына сакс крестоносшыларының көптеген әскерімен, сондай-ақ Киелі Рим императоры мен Папаның қолдауымен келді.

Ливон епископтық орталығы көшіріледі

Альберт Уэкскульль епархиясы, сол аттас қамалмен қорғалған, Даугава өзенінен шалқап жатқанын, соғыста тиімді бола алмайтынын түсінді. Сондықтан ол теңізге жақын тағы бір бекініс сұрайды, осылайша Риганың негізі қаланды. 1201 жылы Икšķиледің үшінші епископы Альберт Ливония епископтық орталығын Ригаға көшірді. Ливон крест жорығы кезінде Икšķиле қамалы Даугаваның сол жағалауындағы Семигал әскерлерінің бірнеше шабуылына ұшырады, ал 1203 және 1206 жылдары Владимирлер (Полоцк князьдары) қамалды басып алуға тырысты. 1638 жылы Икšķиле муниципалитетіне сегіз иелік кірді, олардың ең байлары – Икšķиле және Тинюжу иеліктері. 19 ғасырға қарай Икšķиле муниципалитетінде екі ғана иелік қалды: Икšķиле және Беркава иеліктері. Огре қаласы құрылғаннан кейін, ол бастапқыда Икšķиле муниципалитетіне қарасты, Икšķиле приходінің ауданы біртіндеп азайды. Икšķиле қамалы 17 ғасырда қирады, ал шіркеу (көп рет қайта салынған) 1916 жылы неміс артиллериясымен қиратылды. 1933 жылы станцияның жанында, Икšķиле маңында жаңа лютеран шіркеуі салынды. Рига су электр станциясы мен су қоймасының құрылысының арқасында 1970 жылдары алғашқы тас шіркеудің қирандылары сақталды; олар қазір орналасқан арал кеңейтіліп, нығайтылды. Икšķиле сарайының қирандылары, сондай-ақ қамал, су қоймасының суы астында қалды. Икšķиле әкімдігі Икšķиле, Пелду көшесі 22 мекенжайында орналасқан.

Мектеп

Ікšķіле орта мектебі – Латвия мемлекеттік мектебі, 1966 жылы құрылған. Бұл мектеп сонымен қатар "Junior Achievement Latvia" мектебі болып табылады. Ікšķіле мектебінің тарихы 1864 жылға дейін жетеді, осы жылы Ікšķіле басшылығымен алғашқы приход мектебі ашылды. Мектеп ғимараты "Земтури" деп аталады. Ікšķіле мектебі ашылғанына шамамен жүз жыл өткен соң, жаңа мектеп салу туралы шешім қабылданды. Мектеп құрылысы Ікšķіле қаласының орталығына жақын, жаңа А6 тас жолының қасында салынды. Огре ауданының Ікšķіле мектебі 1966 жылы есігін ашты. Даму мен өсім жалғасты, нәтижесінде қосымша мектептер салынды, бұл орта мектеп ашуға мүмкіндік берді. 1989-1990 жылдары мектеп жаңартылып, 1990 жылы Ікšķіле орта мектебі деп атау алды.

Ықсайл кітапханасы

Ықсықүй аудандық орталық кітапханасы – Ықсықүйде орналасқан, Пелду көшесі 22 мекенжайындағы кітапхана. Ықсықүй маңындағы алғашқы кітапхана 19 ғасырдың басында құрылып, жұмыс істеген. Ықсықүй аймағының кітапханасы туралы алғашқы жазбаша мәліметтерді В. Виллеруштың "Гайум" кітабының басында табуға болады, онда 1852 жылы 35 мүшесі бар Оқу қоғамы Ықсықүй муниципалитетінде құрылғандығы айтылады. Кітапхана Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1946 жылы қайта жаңартылды. Жылдар өте кітапхана өзгерістерге ұшырады; 1974 жылы жеке балалар кітапханасы ашылды.

Танымал орындар мен нысандар

Икšķиле шіркеуінің қираған жерлері – Латвияның ең көне тас ғимараттарының қираған қалдықтары, шағын аралда орналасқан, Sv. Майнард аралы, Рига гидроэлектр станциясының су қоймасында жасалма жолмен құрылған. Икšķиле шіркеуі 1185 жылы епископ Майнард басшылығымен салынған. 1879 – 1881 жылдары қайта жаңартылып, 1916 жылы қираған. 1970 жылдарда Рига гидроэлектр станциясының су тасқынынан кейін су қоймасының суларымен қоршалған. Бүгінде қираған жерлері сақталған, үстіне шатыр орнатылып, арал қоршалған. Жыл сайын су қоймасының деңгейі төмендеген кезде, бұрынғы жолмен, ескі ағаштардың діңгектерімен шіркеудің қираған жеріне баруға болады. Икšķиле лютеран шіркеуі – Икšķиле, Калейу көшесі, 1. 1931 – 1933 жылдары сәулетші Кундзиньш жобасымен салынған. Кеңес кезеңінде шіркеу Латвия мемлекеттік кітапханасының кітапханасы ретінде пайдаланылды. Ескі Икšķиле шіркеуінің қираған жеріне қарсы орналасқан ескерткіш тас. 1988 жылы латыш, лив және неміс тілдерінде "Икšķиле" деген жазуы бар тас орнатылған. Икšķиле рухани православие шіркеуі – православие қабірлері. 1936 жылы салынған. Суретші Я. Куганың үйі – Икšķиле, Я. Куга көшесі, 11. Бұл үйде латыш суретшісі және сахна дизайнері, ЛМА профессоры Янис Куга (1868 Икšķиле приходы – 1969 Торонто, Канада) тұрған. Я. Куга Латвиядағы сахна суретінің негізін қалаушы. Үй жергілікті маңызы бар сәулеттік ескерткіш, және ғимарат ішінде музей ашу жоспарлануда. Икšķиле лютерандық зираты – Икšķиле, Клусая көшесі. Зират ішінде 1926 жылы орнатылған Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан латыш атқыштарға арналған ескерткіш және екі ұлттық өнер ескерткіші бар қабір тастары орналасқан. Капамуру бауырларының зираты – 1968 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан орыс және неміс сарбаздарының жерленген орны. Ескерткіш мүсінші Я. Карлованың еңбегімен жасалған. Лиепадеру бауырларының зираты – 1917 жылғы Югла шайқасында қаза тапқан сарбаздар мұнда жерленген. Turbu трибунасы – бағананың айналымы 7,1 метрден асады. Relziķu еменінің айналымы 5,3 метр. Kranciema терек ағашының айналымы 1 метр. Икšķиле ашық аспан сахнасы – мәдени-тарихи орын. 2008 жылдан бері ескерткіш мәртебесіне ие.