Кіріспе

Синтия Маунг (Cynthia Maung; 6 желтоқсан 1959 жылы туған) – Карен медицина дәрігері және Mae Tao клиникасының негізін қалаушы. Ол үш онжылдықтан бері Тай-Бирма шекарасында ішкі орын ауысушылар мен мигрант жұмысшыларға тегін медициналық көмек көрсетуде. Маунг қауымдық лидерлік үшін Оңтүстік-Шығыс Азияның Рамон Магсейсей сыйлығымен марапатталды және 2003 жылы Time журналы оны «Азияның батыры» деп атады. Ол өз қызметі үшін барлығы алты халықаралық сыйлыққа ие болды. 1999 жылы Швейцария және АҚШ денсаулық сақтау ұйымдарының қолдауымен табыс етілген Джонатан Манн сыйлығының алғашқы иегері атанды.

Ерте өмір және білім

Синтия Маунг Рангун қаласында этникалық карен отбасында – Махн Ньейн Маунг пен Хла Кидің қызы ретінде дүниеге келді және ата-анасымен және алты бауыр-қарындасымен Моулмейнде өсті. Синтия №4 мемлекеттік жоғары мектепте оқыды. Осы кезеңде саяси дүрбелең мен студенттік қозғалыстар Бірмадағы білім беру жүйесін бұзуды бастады. Маунг көптеген достарының отбасына көмектесу үшін аздаған ақша табу үшін жұмыс істеуге мәжбүр болып мектепті тастап кеткенін көрді. 1977 жылы Бірма үкіметі университеттер мен колледждерге әсер ететін және оқу жылында үзілістерге себеп болатын білім беру жүйесінде өзгерістер жасады. Маунг сол жылы жоғары мектепті бітірді, бірақ Мауламине аймақтық колледжіне түсу үшін 10 ай күтуге тура келді, онда медициналық мектепке түсу үшін екі жыл оқу қажет болды. Аймақтық колледж мен медициналық мектеп арасындағы тағы 10 айдан кейін ол 1980 жылы медициналық білімін бастады.

Медициналық мансап

Медициналық мектептен кейін Маунг Мауламяинг қалалық ауруханасында бір жылдық тағылымдамадан өтті. Осы кезеңде Маунг адамдардың қаншалықты кедей екенін және медициналық көмек алу үшін қаншалықты құрбандықтарға бару керектігін түсіне бастады. Көптеген адамдар үйлерін, мүлкін немесе малын сатып, отбасының бір мүшесіне медициналық көмек көрсетуге тырысты. Бірақ олар операция жасату үшін қажетті сабын, пышақ, бинт сияқты заттарды өздері сатып алуға мәжбүр болды. Жабдықтар көне, көбінесе бұзылып жатты, ал шприцтер сияқты заттарды қайта-қайта қолданды. Содан кейін ол Бирманың дельта аймағындағы Бассейн қаласындағы жеке клиникада жұмыс істеді. Осы уақытта Мьянма үкіметі ақша жүйесін өзгертуге шешім қабылдады. Кейбір валюта қолданыстан шығарылып, көптеген адамдар өмір бойы жинаған ақшасынан айырылды. Бұл көптеген адамдарға, әсіресе студенттер мен кедейлерге ауыр соққы болды. Кейбір мектептер жабылып, студенттік қозғалыс күшейді. Осы кезде Маунгтың анасы қайтыс болды, сондықтан ол Моулмейнге оралып, оған күтім жасауға және отбасына жақын болуға бел буды. 1987 жылы Маунг Карен штатындағы Эинду ауылындағы емханада жұмыс істей бастады. Ха-Ан мен Мьявадди арасындағы басты транзиттік бағытта орналасқан бұл ауылды үш негізгі этникалық топ құрады: негізінен тоқу арқылы күнкөріс табатын Па О тайпасы, шағын дүкендер мен бизнестерді жүргізетін Мон тайпасы және егіншілікпен айналысып, аз көлемде табыс табатын Карен тайпасы. Бұл тайпалардың барлығы үшін өмір қиын болды және олар күнделікті тіршілік үшін күресті. Маунг адамдардың қаншалықты кедей екенін, қаншалықты азын-жайын екенін көрді және олардың әскерилерге сарбаз бен жүк тасушы ретінде жұмыс істеуге мәжбүр болғанын бақылады. Көптеген ауыл балалары мектепке бара алмады және қажеттіліктен әскерилерге көмектесіп, аздап ақша табуға тырысты. Салықтар жоғары болды, ал туберкулез сияқты аурулар кең тараған. Ауылда бір ғана кішкентай аурухана болды, бірақ ол тұрған кезеңде дәрігер тек 2-3 ай ғана болды және адамдарды емдеуге қажетті дәрі-дәрмек пен жабдықтар жоқ еді. 1988 жылы демократияны қолдаушы қозғалыс пен наразылықтар күшейді. Маунг басқа ауыл тұрғындарымен, мектеп оқушыларымен және ауылға оралған университет студенттерімен бірікті. Олар Мьянмада жағымды өзгерістер әкелу үшін елдің басқа аймақтарындағы ұқсас топтармен бірлесіп жұмыс істеуге тырысты. Бұл жағдай ата-аналарды қатты алаңдатты және олар балаларының қауіпсіздігіне үрейленді. Байланыс және көлік жолдары үзіліп, күріш пен тауар бағасы күрт өсті. Адамдар арасында дүрбелең мен қорқыныш орнады. 1988 жылдың 19 қыркүйегінде әскерилер билікті басып алды, көптеген белсенділер жоғалып кетті, елден қашып кетті немесе жасырынуға мәжбүр болды. Мыңдаған адамдар Тай-Бирма шекарасына асықты. 21 қыркүйекте доктор Синтия және оның он төрт әріптесі де кету уақыты келді деп шешті. Олар аз ғана азық-түлік пен жеке заттарын алып, жеті күн бойы орманды аралап қашып жүрді. Олар негізінен түнде сапар шекті, ал адамдар ешқашан медициналық қызметкерлерді көрмеген және ауруханаға кіре алмаған шалғай ауылдардан өтіп бара жатып, ауру мен жарақаттан зардап шеккен жергілікті тұрғындарды өздерімен бірге алып барған шектеулі заттарды қолдана отырып емдеуге тырысты.

Мей Тао клиникасы

Таиландқа келгеннен кейін доктор Маунг және оның достары Та Сонг Ярс ауданындағы Бе Клау босқындар лагерінің қарама-қарсысындағы Мае Лаға тоқтады. Бұл жерде Маунг ұрыс-керістен қашып келгендерді емдейтін кішкентай ауруханада жұмыс істеді. Мыңдаған адамдар достарын және отбасыларын іздеуде үлкен шатастыққа түсті. Көптеген адамдардың саяси көзқарастары әртүрлі болды, ал безгек сияқты аурулар кеңінен таралған еді. Кейін Маунг Хвай Ка Локе босқындар лагеріне көшіп барды. Ол жерде ол студенттік мәселелерге жауапты Карен басшыларымен, сондай-ақ жергілікті тай билігімен және осы халықтың қиын жағдайына көңіл бөлетін шіркеу өкілдерімен байланыс орнатты. Бірлесіп, олар аймақтағы жағдайды реттеу және шатастықты азайту үшін бірнеше жүйелерді құруға тырысты. 1988 жылдың қараша айында Маунг Мае Сотқа көшіп барды. Ол тұруға орын іздеп жүрген немесе қосымша медициналық көмекке мұқтаж студенттер үшін орталық ашуды жоспарлады. Мае Сотта мұны істеуге болатын аурухана болды, және осы уақыттан бастап клиника жергілікті ауруханамен қарым-қатынас жүйесін дамыта бастады, ол бүгінгі күнге дейін жалғасуда. 1989 жылдың ақпан айында оған Мае Соттың шетінде, топырақ едені бар, қираған ғимарат ұсынылды. Осы жерде доктор Синтия жұмысқа кірісті. Оның клиникасында азық-түлік пен қаржы жетіспеді. Ол аспаптарын күріш пісіру қазандығында зарарсыздандырып, аймақта жұмыс істейтін католиктік көмекшілерден дәрі-дәрмек пен тамақ сұрады. Ол және оның серіктері қарапайым өмір сүріп, клиникаға безгек, тыныс алу жолдарының аурулары, диарея, сондай-ақ оқтан және минадан жарақат алған науқастарды емдеу үшін көп еңбек етті. Безгекке шаққандардың саны әлі күнге дейін Мэй Тао клиникасында емделетін ең көп кездесетін аурулардың бірі болып табылады. Жылдар өте келе клиникаға келетін науқастардың түрі де өзгерді. Бастапқыда, негізінен ұрыстан қашып келген студенттер мен жастар болды. Бірте-бірте, үйдегі отбасыларына жұмыс табу үшін ақша табуға тырысатын көшіп-қоныс жасайтындар келе бастады. Уақыт өте келе, олардың әйелдері мен отбасылары да оларға қосылды. Бүгінде мектепті тастап, қауіпсіз орынға мұқтаж балалар мен жасөспірімдер де көптеп келеді. Халықтың құрамы өзгеруіне байланысты клиника қызметкерлеріне қажетті медициналық көмек те өзгеріп отырады. Бүгінде ең көп науқастар репродуктивті денсаулық және оған байланысты салаларда емделуде. Жыл сайын клиникада 2700-ден астам сәби дүниеге келеді. Клиниканың мүмкіндіктері мен қызметтері үнемі дамып келеді. Қазіргі уақытта клиникаға күн сайын орта есеппен 400-500 адам келеді, ал 700-ге жуық қызметкер кешенді денсаулық сақтау және балаларды қорғау қызметтерін ұсынады. Жылдық науқастар саны 115 мыңнан асып, клиенттер саны 75 мыңнан жоғары.

Отбасы

Синтия Маунг 1992 жылдан бері Кяу Хейнмен үйленген. Олардың төрт баласы бар: Ньейн Чан Маунг, Мей Тхант Син Маунг, Мей Сабель Кяу және Ай Чан Маунг.

Зерттеу

"Күрделі гуманитарлық жағдайларда адам құқықтарын қауымдық деңгейде бағалау: Төтенше жағдайларға көмек көрсету тобы – Бирма және «Наргис» циклон" Воравит Суванванички, Нориюки Муракамил, Кэтрин И. Ли, Джен Ли, Андреа Л. Виртц, Брок Дэниелс, Махн Махн, Синтия Маунг және Крис Бейрер: http://www.conflictandhealth.com/content/4/1/8
"Мобильді акушерлік жоба Бирманың шығысындағы аналар денсаулығын жақсартады" Mullany және авторлар тобы, (тамыз 2010): http://www.jhsph.edu/publichealthnews/pressreleases/2010/mullanyburmamomproject.html
"Дауылдан кейін: Дельта аймағынан келген дауыстар" Воравит Суванванички, Махн Махн, Синтия Маунг, Брок Дэниелс, Нориюки Мураками, Андреа Виртц және Крис Бейрер (ақпан 2009) https://web.archive.org/web/20110429185734/http://www.jhsph.edu/humanrights/locations/asia/BurmaCyclone.html
"Бирманың шығысындағы әрекет етуге жағдайы нашар топтар арасында аналар денсаулығын сақтауға қажетті шараларға қол жеткізу және адам құқықтарының бұзылуы" Люк К. Муллани, Кэтрин И. Ли, Лин Йон, Пале Пау, Э Калу Шве Оо, Синтия Маунг, Томас Дж. Ли және Крис Бейрер (желтоқсан 2008): http://www.burmalibrary.org/docs6/AccessToEssentialMaternalHealth.pdf
"Үйге қайту жолы: Таиланд-Бирма шекарасындағы фертильділік және жүктілік жоғалту" Синтия Маунг және Сюзанн Белтон (желтоқсан 2005) http://www.ibiblio.org/obl/docs3/OurWay.pdf