Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай үйі (German) – Германияның Потсдам қаласындағы Сансуси саябағындағы бақша павильоны. Ұлы Фридрих оны Сансуси жазғы сарайынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен жеті жүз метр қашықтықта гүл және көкөніс бағын сәндеу үшін салдырды. Бақтың сәулетшісі Иоганн Готфрид Бюринг болды, ол 1755 және 1764 жылдар аралығында павильонды Чиноизери стилінде жобалады – ол кезде танымал болған стиль, ол әшекейлі рококо элементтері мен қытай сәулетінің бөліктерін үйлестірген. Құрылыстың тоғыз жылға созылуына Пруссияның экономикалық және қаржылық жағдайына елеулі зиян келтірген Жеті жылдық соғыс себеп болды. Соғыс 1763 жылы аяқталғаннан кейін ғана павильонның ішкі бөлмелері жиһазбен жарақталды. Бұл ғимарат тек бақ сәулетінің әшекейі ғана емес, сонымен қатар шағын қоғамдық жиындар өткізілетін орын болғандықтан, Ұлы Фридрих Қытай үйінің оңтүстік-шығысында бірнеше метр қашықтықта Қытай асханасын салуды бұйырды. 1789 жылы жаңартылғаннан кейін, бұрынғы шаруашылық ғимаратының Шығыс сипатын тек алтыбұрышты терезелер ғана көрсетеді. Бірнеше жылдан кейін, Сансуси саябағының солтүстік жиегінде, Клаусбергпен шектесетін жерде, қытай пагодасы түріндегі Аждаһа үйі салынды. Бұл ғимарат 18 ғасырда Францияда басталып, кейін Англия, Германия және Ресейге тараған қытай сәнін қадағалауға жасалған Ұлы Фридрихтің әрекеті болды.
The Chinese House (German: Chinesisches Haus) is a garden pavilion in Sanssouci Park in Potsdam, Germany. Frederick the Great had it built, about seven hundred metres southwest of the Sanssouci Summer Palace, to adorn his flower and vegetable garden. The garden architect was Johann Gottfried Büring, who between 1755 and 1764 designed the pavilion in the then popular style of Chinoiserie, a mixture of ornamental rococo elements and parts of Chinese architecture. The unusually long building time of nine years is attributed to the Seven Years' War, during which Prussia's economic and financial situation suffered significantly. Only after the end of the war in 1763 were the chambers inside the pavilion furnished. As the building served not only as a decorative piece of garden architecture but also as a setting for small social events, Frederick the Great ordered the building of a Chinese Kitchen, a few metres south east of the Chinese House. After a conversion in 1789, only the hexagonal windows show the Oriental character of the former outbuilding. A few years later, the Dragon House was built in the form of a Chinese pagoda on the northern edge of Sanssouci Park bordering Klausberg. The building was Frederick the Great's attempt to follow the Chinese fashion of the 18th century, which began in France before spreading to England, Germany, and Russia.
Қытайлық
XVII ғасырда голландиялық саудагерлер Қытайдан Еуропаға аналық інжу, лак, жібек және фарфор әкелді. Барокко дәуірінің ақсүйек сарайларында Шығыс өнеріне деген қызығушылық рококо кезеңінде қытайлықтарға деген нағыз құмарлыққа айналды. Рококоның кейбір формаларымен үйлесетін Азияның сәнді заттарына деген ынтызарлықтан бөлек, саяхаттар туралы жазбалар мен көрмелерде қытай халқының жеңіл-жарқын өмірі бейнеленді, бұл Еуропалық сарайлардың тынығуға құштарлық идеалымен сәйкес келді. Сарайлардың толыққанды бөлмелері фарформен, кішкентай қытай стиліндегі жиһазбен және Қытай екендігі айтылатын идеалды әлемді бейнелейтін қабырға суреттерімен безендірілді.
In the 17th century, Dutch traders brought Chinese mother of pearl, lacquer, silks and porcelain to Europe. In the noble courts of the baroque era, an interest in Oriental arts grew during the rococo period into Chinoiserie, a genuine fashion for all things Chinese. In addition to the enthusiasm for Asian luxury goods which harmonized with the certain forms of rococo, travelogues and exhibitions portrayed the carefree living of the Chinese, which corresponded with the European courts' ideal of a relaxed lifestyle. Whole rooms of palaces were decorated with porcelain, small Chinese style furniture and wall murals which presented the ideal world that was supposedly China.
Сәулет
Ұлы Фридрих Қытай үйін 1738 жылы Лунэвиль сарайының бағында салынған Maison du trèfle павильонының үлгісімен салды. Бұл үш жапырақ тәрізді ғимаратты француз сәулетшісі Эммануэль Хере де Корни Францияда сүргін өмірінде тұрған Лотарингия герцогы, Польшаның бұрынғы королі Станислав I үшін жасаған. Фридрих Ұлының қолында 1753 жылы Хере баспасында жарық көрген Maison-ның бір гравюрасы болды.
Frederick the Great modeled the Chinese House on the Maison du trèfle, a 1738 pavilion in the garden of the Palace of Lunéville, Lorraine. This trefoil shaped building was created by the French architect Emmanuel Héré de Corny for the Duke of Lorraine, Stanislaus I, former King of Poland, who lived in exile in France. An exemplar of one of the etchings of the Maison published by Héré in 1753 was in the possession of Frederick the Great.
Сыртқы дизайн
Қытай үйінің пішіні үш жапырақтың пішінімен ұқсас. Дөңгелек орталық ғимаратта үш кабинеттік бөлме бар, олар бос кеңістіктермен кезектесіп орналасқан. Павильонның ішіне жарық түсуіне мүмкіндік беретін дөңгелек және еденге жуық француз терезелері бар. Қозғалмалы күмбезбен жабылған мыс шатыр төрт алтын жалатылған құмтас бағаналармен тіреледі, бұл жұмыс 1746 жылдан бері Ұлы Фридриктің қызметінде болған швейцариялық әшекей мүсіншісі Иоганн Мелхиор Камбли жасаған. Бағаналардың түбінде орналасқан және бөлмелердің қабырғаларында тұрған алтын жалатылған құмтас мүсіндері Иоганн Готлиб Хеймюллердің (шамамен 1715–1763 ж.) және Иоганн Петер Бенкерттің (1709–1769 ж.) шеберханаларынан шыққан. Аймақ тұрғындары тамақ ішетін, су ішетін және музыка ойнайтын қытайлық кейіпкерлердің үлгісі болған, сондықтан мүсіндердің еуропалық сыртқы келбеті түсіндіріледі. Шатырдың үстіндегі күмбездің үстінде ашық қолшатыры бар алтын жалатылған қытай фигурасы орналасқан. Бұл фигураны мүсінші Бенджамин Гизенің жобасы бойынша Фридрих Юри мыстан жасаған. Күмбездің ұзын сопақша терезелерінен, сондай-ақ қасбеттегі терезелерден орталық залға жарық түседі.
The Chinese House has the shape of a trefoil. The rounded central building contains three cabinet rooms regularly interspersed with free spaces. Rounded windows and French windows that reach almost to the ground let light into the pavilion's interior. The rolling tented copper ceiling is supported in the free space by four gilded sandstone columns, the work of the Swiss ornamental sculptor Johann Melchior Kambly, who was in the employ of Frederick the Great from 1746. The gilded sandstone sculptures that sit at the feet of the columns and stand at the walls of the rooms originate from the workshops of the sculptors Johann Gottlieb Heymüller (ca. 1715–1763) and Johann Peter Benckert (1709 1769). People from the area stood as models for the eating, drinking and music making Chinese figures, which explains the statues' European features. The cupola crowning the roof is surmounted by a gilded Chinese figure with an open parasol. Friedrich Jury created it in copper after a design by the sculptor Benjamin Giese. Light falls into the central chamber through the long oval window openings of the cupola as it does through the windows in the façade.
Ішкі дизайн
Солтүстік жағынан кіре алатын дөңгелек орталық бөлменің қабырғасы штуктан жасалған мәрмәрмен қапталған. Француз терезелерінің үстінде музыкалық аспаптармен бейнеленген маймылдар, фарфор ыдыстарды ұстаған тіректер мен терезелер арасындағы қабырға шамдары алтын жапырақпен қапталған. Сондай-ақ, күмбезден ілінген әсем шамшырақ та алтын жапырақпен қапталған. Бөлменің жоғары бөлігіндегі төбе суреті 1756 жылы Томас Хубердің қолынан туған. Хубер сыртқы жағындағы бос бөлмелердің төбелерін де суреттеген. Берлин өнер академиясында сурет салу шебері ретінде сабақ берген француз суретшісі Блез Николас Ле Сюордың жоспарлары интерьердің негізгі үлгісі болды. Төбе суреттерінде балюстрада артында шығыс елдерінің адамдары бейнеленген, олардың кейбіреулері бөлмеге қарайды, ал қалғандары бір-бірімен сөйлесіп тұр. Оларды бауырсақтар, маймылдар және бағаналардың үстінде отырған Буддалар қоршап тұр. Орталық бөлме мен іргелес бөлмелердің арасындағы қабырғалар гүлді өрнектермен боялған, жарқыраған жібек қабырға жабындарымен әсемделген, сол кезде "Пекин" деп аталатын аса құнды және бағалы қабырға матасы болған. Мұнда көрініп тұрғанындай, Ұлы Фридрих ғимараттарының ішкі кеңістігін безендеу үшін тек Пруссияның жібек фабрикаларында жасалған ең жоғары сапалы материалдарды пайдалануды қалаған. Бұл қабырға жабынының кішкентай бөліктері 1990-1993 жылдардағы реставрациялау жұмыстары кезінде түпнұсқаны қайта жасау үшін үлгі ретінде қолданылды.
The wall of the circular central chamber, accessible by the north side, is coated with stucco marble. Monkeys with musical instruments worked in stucco over the French windows, brackets holding porcelain and wall sconces between the windows are all coated with gold leaf. Likewise coated is a richly decorated chandelier which hangs from the cupola. The ceiling painting on the higher circuit of the room is the work of Thomas Huber, dating from 1756. Huber also painted the ceilings of the empty chambers on the exterior surface. The plans of the French artist Blaise Nicholas Le Sueur, who taught as an art master at the Berlin Academy of Arts, served as a model for the interior. The ceiling paintings show Oriental men behind a balustrade, some looking into the room, others chatting with one another. They are surrounded by parrots, monkeys and Buddhas sitting on posts. The walls between the central room and the adjoining chambers are decorated with brightly coloured, silken wall coverings painted with floral patterns, at the time a desired and valuable wall textile known as "Pekings". As may be seen here, Frederick the Great preferred to use for the interiors of his buildings only the highest quality materials manufactured by Prussian silk factories. Small fragments of this wall covering were used as a model for the reconstruction of the original during a restoration of 1990–1993.
Қосымша оқу
Пол Сигел, Сильке Демлоу, Франк Зеехаузен және Лукас Элменхорст, Потсдам архитектуралық нұсқаулығы, Dietrich Reimer Verlag, Берлин 2006, .
Paul Sigel, Silke Dähmlow, Frank Seehausen und Lucas Elmenhorst, Architekturführer Potsdam Architectural Guide, Dietrich Reimer Verlag, Berlin 2006, .