Кіріспе

Батыс Австралия, Перт қаласындағы театр

Оның Ұлылығы Театры – Перт, Батыс Австралиядағы Эдвардтық барокко стиліндегі театр. 1902-1904 жылдары қала қарқынды дамыған кезеңде салынған бұл театр Перт қаласының орталық бизнес ауданындағы Хей және Кинг көшелерінің қиылысында орналасқан. Театр ашылған кезде ол Австралиядағы ең ірі театр болып, 2500-ден астам орынға ие болған. Сондай-ақ, бұл Перт қаласында салынған алғашқы нығайтылған бетонды ғимарат деп есептеледі. Өмірі бойында театр ірі масштабты мюзиклдер, балет, опера, Шекспирдің пьесалары және тағы да көптеген шараларды қабылдады. Ол бірнеше рет қайта жаңартылды, ең бастысы 1970 жылдардың соңында мемлекеттік билік оны сатып алып, әсемдеу жөндеу жұмыстарын жүргізіп, сонымен қатар жаңа мүмкіндіктермен жарақтандырды. Осы уақыттан бері Батыс Австралия балеті және Батыс Австралия операсы компаниялары осы театрда тұрақты түрде өнер көрсетеді. Оның Ұлылығы Театрының Батыс Австралияның мәдени өміріндегі маңыздылығы Мемлекеттік мұралық орындар тізіліміне және Ұлттық мүлік тізіліміне енгізілуі арқылы мойындалды. Ол сондай-ақ "Мемлекеттік мұралық нысан" деп аталды және Австралиядағы жалғыз әлі жұмыс істеп тұрған Эдвардтық театр деп саналады.

Құрылыс

20 ғасырдың басында Перт қаласы Батыс Австралиядағы алтын асырудың нәтижесінде қарқынды өсімді бастан өткерді. Осы өркендеудің нәтижесінде барокко стиліндегі сәнді ғимараттар салына бастады, соның ішінде өсіп келе жатқан қаладағы алғашқы толық жабдықталған театр да болды. Бұл кешен аяқталғаннан кейін көп ұзамай Моллой сол сәулетші Уильям Г. Вольфке, жақында таққа отырған король Эдуард VII құрметіне "Ең Ұлы Театр және қонақ үй" деп аталатын театр мен қонақ үй кешенін жобалауды тапсырды. 1902 жылдың маусым айында Молой Перт лицензиялық сотына театр салуға рұқсат алу үшін өтініш берді. Рұқсат алғаннан кейін, ол бір жыл ішінде аяқтайтынын уәделеді. Кешенді салуға тендер жарияланды, жеңімпаз болып Саксониядан келген иммигрант Фридрих Вильгельм Густав Либе танылды. Ол бұған дейін Софиядағы Болгария Парламентінің ғимараттарын салған және Будапешт опера үйінде жұмыс істеген. Тендерлік баға 46 000 фунт стерлинг болды. 1902 жылдың қараша айында Молой мен Либе арасындағы құрылыс келісімшартына қол қойылды. Ғимараттың іргетасы мен жертөлесі үшін жерді терең қазу дереу басталды. Құрылыс кезінде жер астындағы су деңгейінің жоғарылығы және жер асты су ағынына байланысты ғимараттың іргетасының беріктігі туралы қоғамдық пікірталас туды. Құрылыс жоспарланған мерзімде аяқталды. Молой Либеге құрылыс үшін төлеу кезінде конструкциялық ақауды жоюға кеткен қосымша 17 000 фунт стерлингті кім төлеуі керек деген дау туды. Молой Перттегі ең даулы кәсіпкерлердің бірі ретінде танымал болды, Либе сот арқылы жоғары сот пен құпия кеңеске дейін шағымданып, оны қудалады. Театр 1904 жылдың Рождество қарсаңында сағат 20:00-де Сильвия Форресттің, оның емісі, бұрынғы премьер-министр Джон Форресттің қатысуымен ресми түрде ашылды. Ашылу кешінде "Pollard's Adult Opera Company" өнер көрсетті. Кешен темір бетоннан салынған және Перттегі, мүмкін, Австралиядағы алғашқы темір бетон ғимарат болды. Құрылыстың биіктігі 4 қабат. Күмбез ортасынан екіге бөлінген, әр жартысы ашылу үшін екі жаққа жылжыды. Нәтижесінде ғимараттың жоғарғы жағындағы әшекейлер мен бұған дейін балкондармен жасырылған төменгі үш қабаттың арасында айырмашылық бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, гастрольдік труппалардың саяхаттауына шектеулер салынғандықтан, театр негізінен кинотеатр ретінде жұмыс істеді. Театрдың тағы бір жалға алушысы, J. C. Williamson Ltd, соңғы жөндеу кезінде сахна артындағы электр жабдықтары жаңаланды және театрдың көше жағындағы веранда балкондары алынып тасталған болуы мүмкін. Эджли 1969 жылы "Ең Ұлы Театрды" сатып алды. Театр жөндеуге жабылу алдындағы соңғы қойылым Гилберт пен Салливан қоғамының 25 жылдығына арналған "Iolanthe" өнер туындысы болды. Жөндеу жұмыстары үш жылға созылды. Жөндеу кезінде қонақ үй-театр кешенінде маңызды құрылымдық өзгерістер енгізілді. Бастапқыда театрды екі қабатты концерт залы ретінде қайта құру ұсынылды. Алайда, сәулетші Питер С. Паркинсон театрдың дизайнын түбегейлі өзгертуге қарсылық көрсетті және оның орнына мұқият қалпына келтіруді жақтады. Сонымен қатар, жоғарғы қабаттардың бірінде құрылыс жоспарларына сәйкес арқалықпен бекітілмеген қабырға табылды. Гастрольдік труппалар үшін сахна артындағы жабдықтар да жаңартылды. Ең қолайлы нұсқа - оны басқару үшін сенім қорын құру, ол өндірістің коммерциялық тиімділігі туралы уайымдаудың орнына өнерге ең жақсы қызмет етуге баса назар аударуы мүмкін. 1994 жылдың 8 сәуірінде театр Батыс Австралияның мұралық орындарының тізіліміне уақытша жазба ретінде енгізілді, ал 1994 жылдың 16 желтоқсанында тұрақты жазбаны алды. 2004 жылдың желтоқсанында театр Мемлекеттік мұралық нысаны деп танылды. 2008 жылы бетон мен болатты қалпына келтіруде маманданған "Savcor" компаниясы "Ең Ұлы Театрдың" егжей-тегжейлі сараптамасын жүргізу үшін келісімшарт жасады. Сараптама кезінде қасбеттердегі бірнеше ақаулар анықталды, олар оны қауіпсіз емес ететіндей болды. 2010 жылы зақымдалған кәріздер мен корбельдерді қалпына келтіру жобасы жүзеге асырылды. Зақымдалған әшекейлер заманауи жөндеу шұңқырларын қолдану арқылы ауыстырылды, олар түпнұсқаның мінсіз көшірмелерін жасады. Мик Саммерс қасбеттің айналасындағы сәнді гүлдерді жасауды басқаратын. Бұл түпнұсқа формадан алынған латекс қалыптарының көмегімен жүзеге асырылды. Құрылымдық нашарлауға байланысты көптеген балкондар толығымен қайта салынуға мәжбүр болды. Балкондардың көптеген ерекшеліктері, соның ішінде clamshell негізі, иілген профилі және гипс әшекейлері, түпнұсқаны қайта құру үшін көптеген әртүрлі процестерді қажет етті. Балкондардың беріктігін сақтау үшін латекс қалыптау және дәстүрлі құрылыс техникалары қолданылды. 2021 жылдың желтоқсанында сыртқы балкондардың құрылымдарын қайта орнату және 118 жылдық ғимаратты түпнұсқалық қасбетіне қайтару жөндеу жұмыстары басталды. Перт Театр Тресті балкондарды түпнұсқалық сәніне келтіру және вестибюльдерді жаңарту болашақ ұрпақтар үшін театрдың ойын-сауық орны ретінде сақталуын қамтамасыз ететінін мәлімдеді: "Кеңейтілген жөндеу жұмыстары театрдың басты кіреберісі мен көше аймағының ерекшелігін жақсарту арқылы келушілердің жағдайын жақсартады; сондай-ақ вестибюльдердің ішкі кеңістігін кеңейту арқылы оларды қолжетімдірек және функционалдырақ етеді". Күмбез алынып тасталды және Вольфтің ниетін көрсететін екі деңгейлі балкондармен ауыстырылды. Балкондар бөліктерге бөлініп, тікұшақ көмегімен орнатылды. Олар түпнұсқаларынан күрделірек және әртүрлі мақсаттарға қолдануға мүмкіндік береді. Жұмыстар 2022 жылдың соңында аяқталды.