Кіріспе

Суэц каналына иелік ететін, оны пайдаланатын және күтіп ұстайтын Египет үкіметтік агенттігі – Суэц каналы басқармасы (SCA). Бұл Египет мемлекеттік мекемесі 1950-ші жылдары Суэц каналы компаниясының орнына құрылды, нәтижесінде Суэц дағдарысы туды. Біріккен Ұлттар Ұйымының араласуынан соң үш шабуыл жасаған ел (Франция, Израиль және Ұлыбритания) күштерін кері тартып алуға мәжбүр болды.

Құрылуы мен ұйымдастырылуы

SCA – заңды тұлға құқығына ие тәуелсіз орган. SCA 1956 жылғы 26 шілдеде Египет президенті Гамал Абдель Насер қол қойған ұлттандыру заңымен құрылды. Аталған заңмен бірге Суэц каналы компаниясы да ұлттандырылып, оның барлық активтері мен қызметкерлері осы заң арқылы құрылған SCA-ға берілді. Бас кеңсе Исмаилия қаласында орналасқан. Порт-Саидта бұрынғы Суэц каналы компаниясының әкімшілік ғимараты қолданылады. Оның директорлар кеңесіне төраға және басқарушы директор қоса алғанда 14 адам кіреді.

Активтер, міндеттер және жауапкершіліктер

SCA Суэц каналына және оған тиесілі барлық аумақтарға, ғимараттарға және жабдықтарға ие. SCA Кеме қатынасы ережелерін бекітеді, каналды пайдалану үшін баж салымын белгілейді және оны жинайды. Баж салымы XDRмен көрсетіледі және АҚШ доллары, фунт стерлинг, евро және басқа валюталарда төленеді. 2008 жылы канал арқылы өткен 21 415 кемеден алынған баж салымының жалпы сомасы 5 381,9 миллион АҚШ долларын құрады, яғни әр кеме үшін орташа баж 251 314,5 АҚШ долларына тең болды. SCA Суэц каналын пайдалану және күтіп ұстау, қауіпсіз кеме қатынасын қамтамасыз ету және осыған байланысты барлық мәселелерге жауапты. Ұлттықтандыру заңына сәйкес, SCA 1888 жылғы Константинополь конвенциясымен міндетті, ол бейбіт және соғыс уақытында барлық кемелерге, сауда кемелеріне және әскери кемелерге, тіпті соғысқан тараптардың кемелеріне де каналға тең құқықпен кіру және оны пайдалану мүмкіндігін береді. SCA радармен қолдау көрсетілетін компьютерлік кеме қадамын басқаруға, сондай-ақ 14 пилоттық станция мен олардың пилоттарына жауапты. 1996 жылдан бері SCA өзінің пилоттары үшін Теңіздік оқыту және симуляция орталығын пайдаланады. SCA құрамында буксирлер, дреджерлер, крандар және кішігірім қайықтар сияқты 60-қа жуық кеме мен қайық бар. SCA веб-сайтында көрсетілгендей, оның құрамына 36 паромдық қайықпен 114 паромдық байланыс; Ахмет Хамди жол туннелі; Нил кемежайы; канал бойындағы жолдар; Серабиумдағы фермада тазартылған санитарлық суларды суару үшін пайдалана отырып, жібек өндірісі; канал қалаларындағы су тазарту қондырғылары; 12 000 тұрғын үй; Исмаилиядағы аурухана және каналдың екі шетіндегі шұғыл медициналық жәрдем ауруханалары; төрт мектеп және түрлі спорттық және демалыс орталықтары кіреді.

Кірістер

2020 жылы жалпы түсім 5,61 млрд АҚШ долларын құрады және 1,17 млрд тонналық салмағы бар 18 829 кеме канал арқылы өтті. Күнделікті түсім 15 миллион АҚШ доллары немесе 13 миллион евроны құрады. 2022 жылдың 2 қаңтарында SCA 2021 жылғы түсімді 6,3 млрд АҚШ доллары деп хабарлады – бұл канал тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. Бұл көрсеткіш 2020 жылғы көрсеткіштен 12,8%-ға артық. 2021 жылы Суэц каналы арқылы барлығы 20 649 кеме өтті, бұл 2020 жылғы көрсеткіштен 10%-ға көп. 2022 жылы жылдық түсім 8 млрд долларды құрады. Суэц каналы 2023 жылдың 30 маусымында аяқталған қаржы жылында 9,4 млрд АҚШ доллары көлеміндегі жылдық түсіммен жаңа рекорд орнатты.