Кіріспе

Өнімді жобалау теориясы

Эмпатиялық дизайн – бұл пайдаланушыға бағытталған дизайн тәсілі, ол өнімге қатысты пайдаланушының сезімдеріне назар аударады. Эмпатиялық дизайн процесі кейде жаңылысқандықтан эмпатиялық дизайн деп аталып жатады.

Сипаттамалары

Эмпатиялық дизайнның негізі – бақылау, мақсаты – клиенттердің жасырын қажеттіліктерін анықтау. Осы арқылы клиенттер тіпті өзі білмейтін өнімдерді жасауға болады, немесе кейбір жағдайларда, жаңа технологиялардың мүмкіндіктерімен таныс болмағандықтан немесе нақты бір ойлау қалыптарына тоғысқандықтан, клиенттердің елестетулеріне келмейтін шешімдерді ұсынуға болады. Эмпатиялық дизайн тұтынушыларды бақылауға негізделеді, бұл дәстүрлі нарық зерттеулерінен өзгеше, себебі ол сауалнамалар мен сұрақтардағы субъективті пікірлерді болдырмау үшін тұтынушылардан тікелей сұрауға емес, олардың мінез-құлқына назар аударады, сондай-ақ тұтынушылардың қате ақпарат беру ықтималдығын азайтады. Бақылауды инженер, адам факторы бойынша сарапшы және дизайнер сияқты мамандардың шағын тобы жүргізеді. Әр маман өз байқауларын жазады, ал сеанс дене тілі мен бет-әлпеті сияқты ұсақ-түйектерді жазу үшін бейнеге түсіріледі. Пайдаланушылардың айта алмайтын қажеттіліктерін мұқият бақылау және түсіндіру арқылы жаңа өнімдерді жасауға болады. Деска және авторлар тобы жылдам дамып келе жатқан әлемде нарықтық күштер мен бәсекелестік қысым өнімдік инновацияны бәсекеге қабілеттіліктің маңызды көзі ретінде арттыратынын айтады. Олардың пікірінше, эмпатиялық дизайн әдістерінде пайдаланушылар өнімді жобалауға дизайнерлер мен инженерлермен бірдей қатысады. Сондықтан, бұл әдіс өнімдік циклдарды қысқарта отырып, жаңа дизайнды жасауға мүмкіндік береді. Осы мақсатқа жету үшін, бақылау тобына дизайнерлер мен инженерлерден басқа, оқытылған антропологтар және/немесе этнографтар да кіруі керек екенін ескертеді. Фон Хиппельдің зерттеулері клиенттердің немесе пайдаланушылардың өзінің көптеген инновациялардың бастауы екенін көрсетеді. Далалық бақылауды қолдана отырып, эмпатиялық дизайн өнімді жақсарту үшін қолданыстағы пайдаланушылардың әзірлеген инновацияларын коммерцияландыру мүмкіндіктерін аша алады.

Іс жүзіндегі мысалдар

Келесі мысалдар жаңа өнімдерді әзірлеу процесінде эмпатиялық дизайнды табысты қолданған жағдайларды көрсетеді. Италияның Милан қаласындағы Design Continuum компаниясы эмпатиялық дизайн әдістерін пайдаланып, балаларға арналған бөтелкелер сериясын жасады, онда дизайнерлер тобы балаларды балабақшаларда бақылап және жаңа мамандардың үйлеріне барып пайдаланушылардың қажеттіліктері туралы мәліметтер жинады. Instrumentarian Corporation компаниясының Datex Ohmeda бөлімшесі эмпатиялық дизайнды (пайдаланушы күнделіктерін, камераларды және күрделі жағдайларда қысқа мерзімді бақылауды қоса алғанда) денсаулық сақтау саласындағы медбикелерге ұсынылатын өнімдерді жақсартуға жәрдемдесті. Жүрек соғуының жиілігін өлшейтін құрылғыларды өндіретін Polar Electro Oy компаниясы пайдаланушылардың өнімдерімен өзара әрекеттесуін бақылау және жазу үшін эмпатиялық дизайн принциптерін қолданды. Алынған деректер дизайн ұйымына кері байланыс ретінде беріліп, болашақ дизайн мен өнімдерді дамытуға ықпал етті. Ұлыбританиядағы тоқыма өндіруші Tencel LTD эмпатиялық дизайн әдістерін қолданып, қолданыстағы өнімдер желісі туралы пікір-талқылау жүргізіп, олардың артықшылықтары мен кемшіліктерін анықтап, дереу жақсарту қажеттіліктерін білді. IDEO, Inc., кең спектрлі дизайн қызметтерін ұсынатын компания, эмпатиялық дизайнды және идея жаратуды (brainstorming) өзінің негізгі дизайн әдістемесі ретінде қолдануымен белгілі. IDEO компаниясы жобалаған өнімдердің көпшілігі эмпатиялық дизайн тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған белгілі бір ерекшеліктерді қамтиды.