Кіріспе

Парма соборы — Италияның Эмилия-Романья аймағындағы (Италия) Рим-католик соборы, Күнәсіз Марияның көкке көтерілуіне арналған. Бұл Парма епархиясының епископтық тақтысы. Бұл маңызды итальяндық романдық собор: әсіресе, оның күмбезі Ренессанс суретшісі Антонио да Корреджио салған, өте әсерлі иллюзионистік фрескамен әсемделген.

Тарих

Базилика, шамамен 6 ғасырда салынған, бірақ кейін тасталып кеткен; 9 ғасырда граф-епископ Гвибодо бұрынғы шіркеудің артқы жағында тағы бір шіркеуді қасиеттеп берген. 1058 жылдың тамызында ерте христиан базиликасы өрттен қирағаннан кейін епископ Кадало басқа жерде жаңа собор салуға негіз салған; ғимарат 1106 жылы Паскаль II-ге қасиеттелген. Жаңа шіркеу 1117 жылы болған жер сілкінісінен ауыр зақымдар алған және қалпына келтіру қажет болған. Алғашқы ғимараттың қалдықтарын пресвитерийде, трансептте, хор мен апсидаларда, сондай-ақ кейбір мүсін сынықтарында көруге болады.

Сәулет

Құмтастан жасалған блоктардан тұрған кең қасбеті 1178 жылы аяқталды: оның үш лоджия қабаты және үш порталы бар, ал есіктерін 1494 жылы Лучино Бианчино мүсіндеп жасаған. Порталда Лучино Бианчиноның екі мүсіні де бар. Архивольт бағаналарын тіреп тұрған екі үлкен мәрмәр арыстанды 1281 жылы Джанбоно да Биссон қашап шығарған. Сол жаққа да осындай екі құрылыс салу жоспарланған, бірақ ол басталған жоқ. Собордың қасында Парманың сегізбұрышты баптистериі орналасқан.

Интерьер

Ішкі кеңістігі латын кресті пішіндес, бір негізгі бөлігі және екі қанатты бөлігі пилястрлармен бөлінген. Пресвитерия мен трансепт астындағы крипт үшін орын жасау үшін көтерілген. Ерекше назарды қақпалар тартып тұр, олардың көпшілігі жапырақтармен, мифологиялық тұлғалармен, соғыс көріністерімен, сондай-ақ Киелі кітап пен Жаңа өсиет көріністерімен әшекейленген. Негізгі бөлік пен апсида қабырғаларындағы фрескалар циклын Латтанцио Гамбара мен Бернардино Гатти салған. Негізгі бөліктің бойындағы, аркалардың үстіндегі люнеттерде Ескі өсиет оқиғаларының монохромды фрескалары, сондай-ақ құдайдың құмарлық оқиғалары бейнеленген. Бұл апсидада аяқталады, онда 1538–1544 жылдары Джароламо Маццола Бедоли салған «Даңқтағы Мәсіх, Мария, Әулиелер мен Періштелер» фрескасы бар. Ішкі кеңістіктің басты ерекшелігі – 1526–1530 жылдары Корреджо салған күмбезді безендіретін Құдай ананың көтерілуі фрескасы. 16 ғасырға жататын қызыл Верона мраморынан жасалған баспалдақ трансептке дейін жетеді. Бұл бастапқыда амбоның бөлігі болған. Сақристияда Лучино Бианчинидің (1491) туындылары сақталған. Бенедетто Антеламидің 1178 жылға жататын төрт рельефі бар. Бүйірлік капеллалар Парманың ақсүйек отбасыларының қабірлерін орналастыру үшін салынған: олардың екеуі, Валери капелласы мен Коммуна капелласы, 14 ғасырдан бастапғы түпнұсқа әшекейлеуін сақтап қалған. Валери капелласы сол жақта орналасқан; оның 15 ғасырға жататын фрескалары Бертолино де Гросси шеберханасына жатқызылады. Оң жақтағы Коммуна капелласындағы фрескалар, болжам бойынша, сол қолдармен 1410–11 жылдардағы обадан кейін салынған және Әулие Себастьянға арналған. Криптте ежелгі мозаикалардың фрагменттері сақталған, бұл мұнда кем дегенде 3 немесе 4 ғасырларда ғибадатхана болғанын көрсетеді. Криптте Парма епископы, 1106–1133 жылдары қызмет еткен және шіркеудің қамқоршысы болған Сан-Бернардо ди Убертиге қойылған ескерткіш орналасқан. Ескерткіш 1544 жылы Просперо Клементи мен Джароламо Клементи Маццола Бедолидің жобасы бойынша жасалған. Крипттің оң жағында орналасқан Рускони капелласында 1398 жылы епископ Джованни Рускони тапсырыс берген әсем фрескалар бар. Равакалди капелласында Бертолино де Грасси шеберханасына жататын фрескалар бар.