Кіріспе

Неогнаттар (/n//i/'/ɒ//g//n//ə//θ//i:/; көне грекше νέος (néos) 'жаңа, жас') – құстардың неогнаттар деп аталатын, Aves кладының ішіндегі құстардың инфакласы. Неогнаттарға қазіргі құстардың көп бөлігі жатады; ерекшелігі – тинамолар мен ұшпайтын ратиттер, олар оның орнына туыс таксон Палеогнаттарға жатады. Неогнаттардың шамамен 10 000 түрі бар. Ең ерте қазбалары креда кезеңінің соңынан белгілі, бірақ молекулалық сағаттар неогнаттардың 90 миллион жыл бұрын, соңғы креда кезеңінің бірінші жартысында пайда болғанын көрсетеді. Одан бері олар бейімделу радиациясына ұшырап, бүгінгі күнгі форма, функция және мінез-құлықтың әртүрлілігін қалыптастырды. Неогнаттарға Passeriformes (құстар) тәртібі жатады, бұл құрлықтағы омыртқалы жануарлардың ең ірілерінің бірі, қазіргі құстардың шамамен 60% құрайды. Passeriformes Rodentia-дан екі есе көп түрлі, ал Chiroptera (жарқанаттар) сияқты бес есе көп түрлі, бұл сүтқоректілердің ең үлкен екі тәртібі. Неогнаттарда сондай-ақ өте кішкентай топтар бар, көбінесе хоатзин сияқты туыстығы белгісіз құстар кездеседі. Неогнаттардың біріккен метакарпальдары, созылған үшінші саусағы және 13 немесе одан аз омыртқалары бар. Олар Палеогнаттардан жақ сүйектерінің құрылымы сияқты ерекшеліктерімен ерекшеленеді. Неогнаттардың атауы "жаңа жақтар" дегенді білдіреді, бірақ "көне" палеогнат жақтары палеогнаттардың сипаттамалық (көбірек туынды) ерекшеліктерінің бірі болып табылады, яғни осы топтардың жақ құрылысы салыстырмалы эволюция тұрғысынан маңызды емес. Дегенмен, неогнаттарға тән ауыз қуысы қазіргі базальды құстарда, мысалы, Ichthyornis-те кездеседі.

Таксономия және жүйелеу

Неогнате көп уақыт бойы ордерлерге бөлінген суперордер ретінде қарастырылды. Осы топты одан әрі ұйымдастыруға жасалған әрекеттер, мысалы, Шарль Люсьен Бонапарттың Конспекти, орнитологтардың көпшілігі тарапынан қабылданылмады. 1980 жылдарға дейін Авелердің жалпы бөліністері аз болды, тіпті филогенетикалық маңызы да шамалы еді. Содан бері қазбалардан (әсіресе энантиорниттер мен басқа мезозой құстарынан) және молекулалық (ДНК және белок) тізбектерден алынған мол жаңа деректер ғалымдарға классификацияны жетілдіруге мүмкіндік берді. Неогнаттардың жаңа топтары анықталғандықтан, топтың таксономиялық статусын өзгерту қажет болды. Қазір көптеген зерттеушілер филогенетикалық номенклатураның реті жоқ таксондарын қолдануда. Неогнателер қазіргі таңда жалпыға бірдей екі тармаққа бөлінеді: "құстар" клады Галлоансерес және Неоавес (кейде "жоғары неогнаттар" деп аталады). Соңғысының бөліністері әлі толық шешілмеген, бірақ бірнеше монофилетикалық тармақтар ұсынылған, мысалы, Мирандорниттер, Ципселоморфтар, Метавтар және Коронавтар. Алдыңғы екеуі (бірнеше жақын туыс ордерлерді біріктіретін) сенімді қолдауға ие болса да, бұл Metaves және Coronaves топтарына қатысты айтуға болады, себебі қазіргі уақытта оларға материалдық дәлелдер жоқ. Сондай-ақ, Неогнате туралы мезозой дәуірінен қалған жазбаларда осы ұсынылған тармақтар шын болған жағдайда болуы керек құстардың ешқайсысы табылмады.

Жүйелілік

Бұйрықтар неогнат филогенезиясының қазіргі заманғы көзқарасын ұстанатын реттілікпен құрылған. Ол кеңінен қолданылатын Клементс таксономиясынан және Сибли-Ахликвист таксономиясынан өзгеше, сондай-ақ қазіргі зерттеулермен келісетін элементтерін біріктіріп, жоққа шығарылғандарын жаңартады. Өзгерістердің көп бөлігі кейде құстарға жақын деп топтастырылатын "жоғарғы құстар" тобына қатысты.