Кіріспе

Longchen Nyingthig – тибет буддизмінің Ньиңма мектебінің термасы, ашылған қасиетті мәтіні. Ол Дзогченді жүйелі түрде түсіндіреді. Оны Джигме Лингпа (1730–1798) ашқан.

Этимология

Лонгчен Ньингигті «Лонгченпаның бастапқы жүрегі» немесе «шеңберлі кеңістіктің мәнді жаны» деп аударуға болады, бұл Жигме Лингпаның мәтіндері ашылған «таза көріністерінің» орталық тұлғасына сілтеме жасайды. «Ньингиг» (бұл «бастапқы мәнді» немесе «жүректің ортасы» дегенді білдіреді). «Тиг» сөзі «тиг ле» сөзінің түбірі, ол тибет тілінде санскрит тіліндегі «биндху» сөзінің аудармасы, ал ол «мандаланың» (тибет тілінде: khorlo) орталық нүктесін білдіреді. Басқаша жазылуы: Лонгчен Ньингтик.

Тарих және негіз

Дзогчен ілімдері үш бөлімге бөлінеді: Семде (ақыл класы/циклы); Лонгде (кеңістік класы/циклы); Менгагде (тікелей/ауызша нұсқау класы/циклы). Шри Сингха Менгагде-ді тағы да төрт циклге бөлді: сыртқы, ішкі, эзотерикалық және ең ішкі эзотерикалық цикл. Олар «бастапқы таза табиғат» (немесе кадаг) туралы ілімдер. Осы «бастапқы таза табиғатты» тану трикчо деп аталады, ол «бастапқы таза табиғатты» жасыратын барлық ұстану, жабысу және түсінуді «кесіп тастау» болып табылады. Менгагде-дің «ең ішкі эзотерикалық циклы» «көріністердің өздігінен жетілуіне» (lhündrub tögal) бағытталған, ол төгал, «тікелей жол» деп аталады. «Ныңтиг» атауымен белгіленген екі негізгі тарихи редакциялар мен түсіндірмелер бар, атап айтқанда Вималамитраның Тибетке әкелген Вима Ныңтигі және Падмасамбхаваның Тибетке әкелген Хандро Ныңтигі. Джигме Лингпаның санасына Вималамитра мен патша Трисонг Детсеннің саналарының салалары бірікті, ол Джигме Лингпаның бірлескен «эманациясы» (тибетше: тулку) немесе «денесі» (санскритше: нирманакая) болды. Бұрын айтылғандай, Вималамитра Вима Ныңтигін Тибетке әкелді. Падмасамбхава, Хандро Ныңтигін Тибетке әкелді, оны патша Трисонг Детсенге жеткізді. Осылайша, Хандро Ныңтигі де, Вима Ныңтигі де Джигме Лингпаның санасында болды және ол оны «ақыл қазынасы» немесе «ақыл термині» ретінде түсінді. Тондуп пен Талботт былай деді:

Джигме Лингпа – Вималамитраның өзінің және Гуру Ринпоче (Падмасамбхава) мен Вималамитрадан Ныңтиг ілімдерін алған патша Трисонг Детсеннің қайта тууы болды. Осылайша, Ныңтиг ілімдерінің екі маңызды саласы Джигме Лингпада бірікті. Лонгчен Ныңтигі – Вима Ныңтигі мен Хандро Ныңтигі дәстүрлерінің мәні немесе көрінісі.

Ұрпағы

Дәстүр бойынша, Лонгчен Ньингингінің алғашқы адам шебері Прахеваджра болған. Бұл ілім бастапқыда терма ретінде ашылған, яғни 18-шы ғасырдағы Ньингма ұстазы Кункхен Джигме Лингпаға сыйланған жасырын аян ілімі. Бұл ілім Дхармакая Буддасы Кунту Зангподан (санскрит. Самантабхадра), Самбогакая Буддасы Дордже Семпадан (санскрит. Ваджрасатва) басталып, содан кейін бірқатар ұстаздар арқылы 8-ші ғасырдың ортасында Тибетке келген Гуру Падмасамбхаваға жеткен, ол көптеген адамдарды буддизмге өткізген.