2001 жылғы Зимбабведегі саяси жағдай және оқиғалар

Қаңтар

2000 жылғы "Жеке адам миналарын тыйым салу туралы заң" Зимбабве ішкі заңдарына қосылды. 2001 жылдың қаңтар айында саяси зорлық-зомбылық салдарынан бір адам қаза тапты. 1 қаңтар – Демократиялық өзгеріс қозғалысы (ДӨҚ) жақтасы Бернард Гара Бикита Батысында өлтірілді. 13–14 қаңтар – Бикита Батысында өткен қосымша сайлауда ZANU–PF жеңіске жетті. 16 қаңтар – Конго Демократиялық Республикасының президенті Лоран Кабила қаза тауып, Харареде медициналық көмек алды. 26 қаңтар – Үкімет 133 шаруашылықты мәжбүрлеп сатып алу үшін тізімге енгізді. 28 қаңтар – Daily News газетінің 100 миллион Z$ тұратын баспаханасы бомбаланды.

Мамыр

2001 жылдың мамыр айында саяси зорлық-зомбылық кезінде үш адам қаза тапты. 1 мамыр – Соғыс ардагері Джозеф Чинотиба 1 мамыр мерекесін тойлау шараларына басып кіріп, іс-шараларды өз бақылауына алады және оның сөзіне сүйенсек, Булавайодағы компаниялар оның әріптестерінің шабуылдары үшін аталатын болады. 4 мамыр – Экономистер Зимбабвеге астық импорттау үшін 8,5 миллиард доллар қажет екенін болжайды; 40 ферма үкімет тарапынан міндетті түрде сатып алуға тізімделді; Масвингода MDC белсенділері ұрланып, сақадалданды. 6 мамыр – Полиция Масвингодағы саяси зорлық-зомбылықтың басталуына байланысты, тығыз қоныстанған аудандарды қоршап алады. MDC жақтастары тұтқындалып, көліктері тәркіленеді. 8 мамыр – Ауыл шаруашылығы министрі Жозеф Маде бидай экспортының дереу тоқтатылғанын жариялайды. Маде бидай қорының жеткілікті екенін және астық импорттау қажеттігі жоқ екенін мәлімдейді; Масвингода Ченджерай Хунцви бастаған MDC және ZANU–PF жақтастары арасында қақтығыс орын алып, 13 адам жарақаттанады. 10 мамыр – Британдық Кеңес Хараредегі кітапхана және ақпарат бөлімінің кеңсесін қауіпсіздік мақсатында жабады; Дүниежүзілік Баспасөз Бостандығы Науқаны Зимбабве үкіметін журналистердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге шақырады; Ақпарат министрі Джонатон Мойо үкімет соғыс ардагерлерінің компанияларға жасаған шабуылдарын тоқтатуға бұйрық бермейтінін айтады. 11 мамыр – Үкімет міндетті түрде сатып алу үшін сексен бір ферманы тізімге енгізді; мемлекеттік меншіктегі әйгілі Гонаречжоу Ұлттық паркі ауыл шаруашылығына қоныстану үшін учаскелерге бөлінді; Зимбабведегі француз елшісі соғыс ардагерлерінің компанияларға жасаған шабуылдарын ашық айыптайды. 14 мамыр – Масвингодағы қала басшысы сайлауында MDC үміткері жеңіске жетеді. 16 мамыр – Соғыс ардагерлері Хараредегі Speciss колледжіне шабуыл жасайды. 18 мамыр – Кейбір соғыс ардагерлері компанияларға шабуыл жасады деген айыппен тұтқындалады, бірақ олардың басшыларына ешқандай шара қолданылмайды, бұл жасыру операциясы ретінде қарастырылады; тұтқындалғандардың бірі Майк Мойо, Чинотиба мен Хунцви шабуылдардан қаржылық пайда тапқан және оларды әшкерелеумен қорқытады; Майк Мойо полициядан босатылады; 19 ферма үкіметке міндетті түрде сатып алу үшін тізімде тұр. 23 мамыр – Саясаткер Вилиас Мадзимуренің үйіне соғыс ардагерлері шабуыл жасайды. Демократиялық өзгерістер қозғалысының жастары үйді қорғау үшін сол жерге жиналады. 24 мамыр – Дания елшілігі Зимбабведегі жеке сектор серіктестігіне 100 миллион доллар көлеміндегі көмекті тоқтатады; Ченджерай Хунцви Булавайода құлағаннан кейін ауруханада емделуде; Соғыс ардагерлері қауымдастығы Хунцвидің қайтыс болғаны туралы хабарларды жоққа шығарады. 25 мамыр – Ченджерай Хунцви Хараредегі Париририватва ауруханасына ауыстырылады және оның малярияға шалдыққандығы хабарланады. 26 мамыр – Қорғаныс министрі Мовен Махачи Нянга маңындағы жол апатында қаза табады; машинада болған тағы бес адам жеңіл жарақат алады. 27 мамыр – MDC кеңес сайлауына үміткер ZANU–PF жақтастары тарапынан ұрланып, сақадалданады; ол, бәріне қарамастан, Пламтридегі сайлауда MDC атынан жеңіске жетеді. 29 мамыр – ZANU–PF жақтастары Биндурада алты үйге шабуыл жасап, мүлкін өртеп, MDC-ні қолдайды деп күдіктенген адамдарды сақадалдайды; CFU жүгері өндірісі 43 пайызға төмендегенін және 600 000 тонна тапшылық күтілетінін мәлімдейді. 30 мамыр – АҚШ Мемлекеттік хатшысы Колин Пауэлл президент Мугабеге қарсы күшті айыптау жасайды және Оңтүстік Африканы да солай етуге шақырады. 31 мамыр – Полиция, CIO және муниципалдық қызметкерлер сияқты мемлекеттік қызметкерлер жер алаяғына қатысқан, онда қоныс аударушылар Матабелелендте жер учаскелерін алу үшін оларға 10 миллион доллар төлеген; CFU үкіметке қарсы барлық сот процестерін тоқтатып, Зимбабве Бірлескен Қоныс Аударылу Инициативасын құру туралы хабарлайды.

Three people are murdered in political violence in May 2001. 1 May – War veteran Joseph Chinotimba invades May Day celebrations and takes over the proceedings, says companies in Bulawayo will be named for invasions by his colleagues. 4 May – Economists predict that Z$8.5 billion will be needed to import grain into Zimbabwe; 40 farms are listed for compulsory acquisition by the government; MDC activists are kidnapped and beaten in Masvingo. 6 May – Riot police seal off high density suburbs in Masvingo as political violence breaks out. MDC supporters are arrested and have their car impounded. 8 May – Agriculture Minister Joseph Made announces that all wheat exports have immediately been suspended. Made continues to insist that wheat stocks are adequate and no grain will have to be imported; violent clashes take place in Masvingo between MDC and ZANU–PF supporters led by Chenjerai Hunzvi, and 13 people are injured. 10 May – The British Council closes its Library and Information Department Offices in Harare for safety reasons; the World Press Freedom Campaign urges the Zimbabwean government to ensure the safety of journalists; Information Minister Jonathon Moyo says government will not order a halt to company invasions by war veterans. 11 May – Eighty one farms are listed for compulsory acquisition by the government; the world famous Gonarezhou National Park, which is state owned land, is demarcated into plots for agricultural resettlement; the French ambassador to Zimbabwe publicly condemns invasions of companies by war veterans. 14 May – Mayoral elections in Masvingo are won by the MDC candidate. 16 May – War veterans invade Speciss College in Harare. 18 May – Some war veterans are arrested on charges of invading companies, but their leaders are not touched, in what is seen as a cover up operation; one of those arrested, Mike Moyo, says Chinotimba and Hunzvi have benefited financially from the invasions and threatens to reveal them; Mike Moyo is released from police custody; 19 farms are listed for compulsory acquisition by the government. 23 May – The house of Willias Madzimure, politician, is attacked by war veterans. The youth of the Movement for Democratic Change move into the area to protect the house. 24 May – The Danish embassy suspends Z$100 million aid for private sector partnerships in Zimbabwe; Chenjerai Hunzvi is said to be recovering in hospital after collapsing in Bulawayo; the war veterans association denies reports that Hunzvi has died. 25 May – Chenjerai Hunzvi is transferred to Parirenyatwa Hospital in Harare and said to be suffering from malaria. 26 May – Defence Minister Moven Mahachi dies in a car crash near Nyanga; five other people in the car at the time only sustain minor injuries. 27 May – MDC council election candidate is kidnapped and assaulted by ZANU–PF supporters; he still wins the election in Plumtree for the MDC. 29 May – ZANU–PF supporters attack six homes, burn possessions and assault people they suspect of supporting the MDC in Bindura; the CFU says maize production has dropped by 43 per cent and predicts a deficit of 600 000 tonnes. 30 May – US Secretary of State, Colin Powell, speaks out strongly against President Mugabe and urges South Africa to do likewise. 31 May – Government officials including police, CIO and municipal workers are implicated in a land scam in which resettled people paid them Z$10 million in order to be allocated plots of land in Matabeleland; the CFU withdraws all litigation against the government and announces the formation of the Zimbabwe Joint Resettlement Initiative with Z$1 billion offered in aid for resettled people.

Маусым

2001 жылдың маусым айында саяси зорлық-зомбылық кезінде бір адам қаза тапты. 4 маусым – Соғыс ардагері, көшбасшы Ченджерай "Гитлер" Хунцви 51 жасында дүние салды. 7 маусым – Соғыс ардагерлері қара нәсілді фермер Филемон Матибеге тиесілі жерге басып кірді, ол Чегуту округінен MDC үміткері болған және 2000 жылғы парламент сайлауының нәтижелерін сотта даулау процесі бірнеше күн ішінде басталуға тиіс болды; Матибе фермасын тастап, жұмысшыларын жұмыстан босатуға мәжбүр болды. 8 маусым – Мачекедегі 27 шаруашылық соғыс ардагерлерінің жұмыс тоқтатуына байланысты жұмыс істемейді. 9 маусым – Соғыс ардагерлері Беатрис контри клубына шабуыл жасады. Фермерлер Ченджерай Хунцвидің өлімін тойлап, крикет матчын өткізгені үшін айыпталады. Соғыс ардагерлері барлық келушілерді қуды, барлық тамақ пен алкогольді ішіп, ғимаратты "Ченджерай Гитлер Хунцви" клубы деп атады. 12 маусым – CZI-дың Булавайо филиалы 400 компания жабылып, 100 000 адам экономикалық құлдыраудың жалғасуына байланысты жұмыссыз қалғанын хабарлады. 13 маусым – Соғыс ардагерлері Масвингодағы фермаларда 50 миллион долларлық мүлікті бүлдірді. 14 маусым – Бензин, дизель, керосин және авиациялық отын бағасы 70 пайызға өсті. 15 маусым – 50 жастағы австралиялық көмекшіге соғыс ардагерлері шабуыл жасады, себебі ол Ченджерай Хунцвидің аза тұтушылары жиналған үйдің жанынан өткен; Ауыл шаруашылығы жұмыскерлері одағы, басып алынған фермаларға қайта орналастырылған 500 адамның тек үшеуі ғана ферма жұмыскерлері екенін хабарлады және мыңдаған адамның мүсірлену қаупі бар екенін мәлімдеді. 17 маусым – Ферма жұмыскері Зондива Думукани көптеген куәгерлер мен ZBC теледидар тобының алдында үкімет жақтастары гольф таяқтарымен ұрып өлтірді; соғыс ардагерлері жеті жерде темекі тұқымдарының жанындағы егістіктерді өртеп жіберді, олардың бірі 42 миллион долларлық шығынға ұшырады. Темекі қауымдастығы 80 темекі фермасына егін егуге тыйым салынғанын хабарлады, бұл елдің жалпы өнімінің 19 пайызын құрайтын шығынға әкелді. 18 маусым – BBC деректі фильмдерінің продюсері Шон Ланган елден шығарылды; Бухерадағы сегіз мектеп директоры, 25 мұғалім және екі оқу орталығының басшысы соғыс ардагерлері тарапынан жұмыстан босатылып, аумақтан кетуге бұйрық берілді. 19 маусым – BBC телеарнасының тобы (Саймон Финч, Джон Суини және Джеймс Миллер) Ақпарат министрі Джонатон Мойоның бұйрығымен Зимбабведен шығарылды. 20 маусым – Білім министрлігінің қызметкерлері Бухерадағы соғыс ардагерлері жұмыстан шығарған мұғалімдерге егер олар соғыс ардагерлерімен саяси келіспеушіліктерін шешпесе, олардың жалақысы тоқтатылатынын айтты. 22 маусым – 421 шаруашылық мемлекеттік сатып алуға тізімге енгізілді. Оның ішінде қаза тапқан фермерлер Мартин мен Глория Олдстың фермасы да бар. Сондай-ақ, Католик шіркеуіне тиесілі миссионерлік мекемелер, "Салқындату" компаниясы мен Ұлттық темір жолға тиесілі жерлер де тізімге енгізілді. 26 маусым – Шамвадағы алтын кенішіне үкімет жақтастары шабуыл жасап, адамдарды ұрып-соғып, мүлікті қиратты, кен иелерін NCA (Конституциялық Ассамблея) отырыстарын өткізуге рұқсат бергені үшін айыптады, нәтижесінде 35 адам жарақаттанды; көптеген ауыл тұрғындары, MDC белсенділері және NCA мүшелері Гуруведегі үйлерінен қашып кетті, себебі олар MDC-ні қолдады деп айыпталды. 28 маусым – ЕО Зимбабве үкіметіне зорлық-зомбылықты және фермаларды басып алуды тоқтатуға, БАҚ-қа шектеулерді алып тастауға және сот шешімдерін орындауға 60 күн берді, әйтпесе қатаң санкциялар салынды. 29 маусым – "Herald" газетінің 18 беттік қосымшасында үкімет тарапынан мәжбүрлі сатып алу үшін тізімделген тағы 2030 ферма тізімделді: елдегі шаруашылықтың 90 пайызы қазір тәркілеуге жатады; Ұлыбританияның Daily Telegraph журналисі Дэвид Блэрге Зимбабведен кетуді бұйырды. 30 маусым – 60 соғыс ардагері балталармен және сынған бөтелкелермен қаруланып, Марондера қонақ үйіне бөгет қойып, онда NCA отырысын өткізуге жол бермеді.

One person is murdered in political violence in June 2001. 4 June – War veteran leader Chenjerai "Hitler" Hunzvi dies at 51. 7 June – War veterans invade the property of black commercial farmer Philemon Matibe who was the MDC candidate for Chegutu and whose contesting of the 2000 parliamentary election results in court is due to commence within days; Mr Matibe is forced to vacate the farm and dismiss his workers. 8 June – Twenty seven farms in Macheke are not operating due to war veterans enforcing work stoppages. 9 June – War veterans invade the Beatrice Country Club. Farmers holding a cricket match are accused of celebrating the death of Chenjerai Hunzvi. War veterans chase all patrons away, consume all the food and alcohol and rename the premises the Chenjerai Hitler Hunzvi Club. 12 June – The Bulawayo branch of the CZI reports that 400 companies have closed and 100,000 people have been made jobless due to continuing economic decline. 13 June – War veterans vandalise Z$50 million of property on farms in Masvingo. 14 June – Petrol, diesel, paraffin and aviation fuel prices rise by 70 per cent. 15 June – A 50 year old female Australian aid worker is assaulted by war veterans for walking past the house where mourners of Chenjerai Hunzvi were gathered; the Agricultural Workers Union reports that only three out of every 500 people being resettled on seized farms are farm workers and says many thousands face destitution. 17 June – Farm worker Zondiwa Dumukani is beaten to death with golf clubs by government supporters in front of numerous eyewitnesses and a ZBC television camera crew; war veterans burn tobacco seed beds on seven properties, one of which reports loss to the value of Z$42 million. The Tobacco Association reports that 80 tobacco farms have been prevented from planting a crop, representing a loss of 19 per cent of the country's total harvest. 18 June – BBC documentary producer Sean Langan is ordered out of the country; eight headmen, 25 teachers and two headmasters are fired by way veterans in Buhera and ordered to leave the area. 19 June – A BBC TV crew (Simon Finch, John Sweeney and James Miller) are ordered out of Zimbabwe by Information Minister Jonathon Moyo. 20 June – Ministry of Education officials tell teachers fired by war veterans in Buhera that if they do not resolve their political differences with war veterans they will be struck off the payroll. 22 June – 421 farms are listed for compulsory acquisition by government. Included is the farm belonging to murdered farmers Martin and Gloria Olds. Also listed are missions owned by the Catholic Church, land owned by the Cold Storage Company and the National Railways. 26 June – 35 people are injured when government supporters descend on a gold mine in Shamva, beat people and destroy property, accusing the mine owners of allowing NCA (Constitutional Assembly) meetings to be held there; scores of villagers, MDC activists and NCA members flee their homes in Guruve after being attacked by government supporters who accuse them of supporting the MDC. 28 June – The EU gives the Zimbabwe government 60 days to end violence and farm occupations, abolish curbs on media and uphold court rulings, or face tough penalties. 29 June – An 18 page supplement to the Herald newspaper lists another 2030 farms which have been gazetted for compulsory acquisition by the government: 90 per cent of farming properties in the country are now listed for seizure; UK Daily Telegraph journalist David Blair is ordered to leave Zimbabwe. 30 June – Sixty war veterans armed with axes and broken bottles barricade the Marondera Hotel and prevent an NCA meeting from being held there.

Шілде

2 шілде – Қарулы соғыс ардагерлері Хараредегі Уотерфолс ауданындағы үйінен бір отбасын қуып шығады, үйді өздеріне бекіту ниетін білдіреді; Жоғарғы Сот төрт дауысқа бір дауыспен үкіметтің «Жылдам жерді қайта бөлу схемасы» заңсыз екенін және 5 немесе 8-ші тармақтар бойынша ешқандай хаттар берілмеуі керек деп шешті. 5 шілде – Жазушы Джордж Муджаджати ZCTU шақырған жалпыұлттық жұмыс тоқтатуға қатыспағаны үшін әскери форма киген қарулы адамдар тарапынан үйінде қатты зорлық көреді; осы себеппен қарулы сарбаздар Хараредегі бес густонаселенген ауданда адамдарды талқандайды; ауыл шаруашылығы сарапшылары үкімет барлық иеленуге тізімделген фермаларды тартып алса, ферма өнімділігі 90 пайызға төмендеп, 300 000 шаруа жұмыссыз қалуы мүмкін екенін айтады. 6 шілде – Жаңа Бас судья Чидьяусику Жоғарғы Соттың үкіметтің жер реформасы бағдарламасына қарсы бұрынғы шешімдері дұрыс емес екенін мәлімдейді, Жоғарғы Соттың төрт судьясы бұл шешіммен келіспейді; Зимбабведе қос азаматтыққа тыйым салатын заң жарияланды: Зимбабведе туған, бірақ ата-анасы басқа елдің азаматы болған адамдар, басқа елдің тегі бойынша азаматтыққа кез келген талабынан бас тартуға міндетті; Жозеф Чинотиба ZANU–PF-ке ұсынғаннан кейін 20 000 соғыс ардагеріне жерді иеленудегі рөлі үшін үкіметтен кешірілген төлемдер берілді.

Желтоқсан

4 желтоқсан – Жоғарғы сот Роберт Мугабенің даулы жер реформасы бағдарламасы заңды екенін мәлімдеді.

Қаңтар

16 қаңтар – Ропафадзо Маняме. (MDC) Бикита

Ақпан

22 ақпан – Питер Уэйнер (Франция) Масвинго

Наурыз

4 наурыз – Глория Олдс. (Коммерциялық фермер) Буби Умгуза
23 наурыз – Эсват Чихумбири. Музарабани
30 наурыз – Ндонга Мупеса. (MDC) Музарабани
Наурыз – Робсон Чирима. (MDC) Музарабани
Наурыз – Питер Матарузе. (MDC) Музарабани

Сәуір

Бодер Гези, жастар және жұмыс орындары құру министрі автокөлік апатында қаза тапты.

Мамыр

1 мамыр – Ричард Чиквенья. (MDC) Buhera North
4 мамыр – Мишек Мванза. (MDC) Солтүстік Звимба.
18 мамыр – Винни Нямбар. Гуруве.
26 мамыр – Қорғаныс министрі Мовен Махачи көлік апатында қаза тапты.

Маусым

9 маусым – Зондани Думукани. (Ферма жұмыскері) Хараре.

Шілде

3 шілде – Джеймс Ника. (MDC) Хатфилд, Хараре. 2 шілде – Джон Чаквенья. Эпворт, Хараре. 3 шілде – Джон Маномера. (MDC) Хатфилд, Хараре. 22 шілде – Питер Мандиндиши. Биндура. 27 шілде – Гилсон Гвензи. (MDC) Мунэзи.

Тамыз

2 тамыз Томас Катема. Хараре. 6 тамыз – Роберт Коббет. (Коммерциялық шаруа) Квекве.

Қыркүйек

9 қыркүйек – Вусмузи Мукуели. (MDC) Оңтүстік Гокве. 15 қыркүйек – Алексио Ньямадзаво. Ведза. 16 қыркүйек – Фануэль Мадзиво. Ведза. 18 қыркүйек – Осбон Зивени. (MDC) Масвинго. 27 қыркүйек – Ньяти Мбусо. (ZNLWA) Нкаи. Қыркүйек – Феликс Зава. (MDC) Мектеп директоры. Чикомба.

Қазан

15 қазан – Хилари Матема. Гуруве Оңтүстік. 29 қазан – Лимукани Лупала (ZANU–PF) Лупане. 30 қазан – Мхондива Читемерре. (MDC) Мурехва Оңтүстік.

Қараша

5 қараша – Каин Нкала. (ZNLWA) Булавайо. 10 қараша – Равенгай Сихуча. (MDC) Мберенга Шығысы. 11 қараша – Йоханнес Сикеле. (Жерсіз қалған шаруа) Масвинг. 19 қараша – Куфа Рукара. (MDC) Силобела, Солтүстік Гокве. 24 қараша – Ламек Чемвура. (UZ студенті) Маникаленд.

Желтоқсан

6 желтоқсан – Майкл Мугодоки. (Ферма күзетшісі) Чикомба. 9 желтоқсан – Аугуст Чача. (MDC) Гокве. 20 желтоқсан – Титус Нхейя. (MDC) Карой. 20 желтоқсан – Милтон Чамбати (MDC) Магунге. 23 желтоқсан – Тримор Мидзи. (MDC) Биндура. 24 желтоқсан – Рамбисай Ника (MDC) Гокве Оңтүстік. 25 желтоқсан – Уиллис Дхливаё. (ZNLWVA) Чипинге Солтүстік. 29 желтоқсан – Моффат Сока Чиваура (MDC) Биндура. 31 желтоқсан – Шепард Тигере. (MDC) Гокве Оңтүстік. Желтоқсан – Лабан Чивета. (MDC) Биндура.