Кіріспе
Бразилия президенті лауазымының мұрагерлік тізбесі Бразилия Федеративтік Республикасының президенті сайланған президент қайтыс болған, отставкаға кеткен, қабілетсіздікке ұшыраған немесе қызметінен алынған жағдайда, сондай-ақ президент елден тыс кеткен немесе импичмент процесіне байланысты қызметінен уақытша шеттетілген кезде, кім президенттің міндетін атқаратынын анықтайды. Бразилия Федералды Конституциясы сайланған президент қайтыс болған, отставкаға кеткен немесе қызметінен алынған жағдайда вице-президент президенттік лауазымға мұрагер болады деп белгілейді. Мұрагерлік тізбегіндегі басқа лауазымдар – Төмен палатаның спикері, Федералды Сенаттың спикері және Жоғарғы Федералды Соттың төрағасы, осы ретпен, бірақ бұл лауазымдардың иелері вице-президент сияқты президенттікке мұрагер болмайды. Олар тек президенттің міндетін уақытша атқарады. Вице-президент және мұрагерлік тізбегіндегі басқа лауазымдардың иелері, Конституциялық тәртіпке сәйкес, президент қабілетсіз болғанда, импичмент процесіне байланысты қызметінен уақытша шеттетілгенде немесе президент шетелге кеткенде де президенттің міндетін уақытша атқарады. Бразилияда вице-президент қайтыс болғанда, отставкаға кеткенде немесе қызметінен алынғанда, немесе вице-президент президенттік лауазымға мұрагер болғанда, вице-президенттің лауазымы келесі сайлауда сайланған вице-президенттің қызметке кірісуіне дейін бос болады. Бұл сайлау әдетте президенттік мерзімнің соңғы жылы өткізілетін президенттік сайлау болып табылады, онда келесі төрт жылдық президенттік мерзімде қызмет ететін президент және вице-президент сайланады. Егер президенттік және вице-президенттік лауазымдар бір уақытта бос қалған жағдайда ғана, президенттік мерзімді аяқтау үшін жаңа президент пен вице-президентті сайлау үшін қосымша сайлаулар тағайындалады.
The presidential line of succession defines who may become or act as President of the Federative Republic of Brazil upon the death, resignation, incapacity or removal from office of the elected president, and also when the president is out of the country or is suspended due to impeachment proceedings. The Brazilian Federal Constitution establishes that a vice president succeeds as president when the elected president dies, resigns or is removed from office. The other officers in the line of succession are the president of the Chamber of Deputies, the president of the Federal Senate, and the president of the Supreme Federal Court, in that order, but those other officers do not succeed to the presidency as a vice president would. Instead, they merely serve as acting president. The vice president and the other officers in the line of succession, in accordance with the constitutional order of preference, also serve as acting president when the president is under incapacity, or is suspended due to impeachment proceedings, or when the president travels abroad. In Brazil, when the vice president dies, resigns or is removed from office, or when a vice president succeeds to the presidency, the vice presidency remains vacant until the inauguration of the vice president chosen in the next election. That election is usually the presidential election held in the last year of the presidential term to choose the president and vice president that will serve in the next four year presidential term. Only when both the presidency and the vice presidency become vacant at the same time are special elections summoned to elect a new president and vice president to complete the pending presidential term.
Қайтыс болуы, қызметтен кетуі немесе қызметінен босатылуы
Егер президент қызмет бабында қайтыс болса, отставкаға кетсе немесе қызметтен алынса, вице-президент президенттің орнына келеді. Мұндай жағдайларда, мұрагерлік тізбектегі басқа лауазым иелері президент болмайды. Оның орнына, кезектегі келесі адам тек президент міндетін атқарушы болады, ал Конституция президенттік және вице-президенттік бірдей бос орынға жеткен жағдайда жаңа сайлаулар өткізілуі тиіс екенін айқындайды. Демек, президенттік және вице-президенттік қызметтер бос болған жағдайда, президент міндетін атқарушы президент арнайы сайлау өткізілгенге және жаңадан сайланған президент пен вице-президент ант бергенге дейін ғана қызмет етеді. Егер сайлауды тудырған екінші бос орын президенттік мерзімнің соңғы екі жылында туындаса, Ұлттық Конгресс президентті (және оның вице-президентін) сайлауға құқылы және міндетті. Алайда, егер президенттік және вице-президенттік лауазымдары төрт жылдық президенттік мерзімнің бірінші жартысында бос орынға ие болса, халықтың тікелей дауысымен президенттік сайлау өтеді. Қандай жағдайда болса да, осылайша сайланған президент пен вице-президент президенттік мерзімнің қалған бөлігін ғана аяқтайды, ал одан кейін кезекті жалпы сайлауда сайланған жаңа президент пен вице-президент әдеттегі төрт жылдық мерзімге кіріседі.
Президенттің шет елге сапары кезінде президенттің міндетін атқарушы: екі билік орталығының ерекше жағдайы
Бразилияда, 19-ғасырдан бері қалыптасқан конституциялық дәстүр бойынша, президент шетелге сапар жасағанда, ол елді шетелде өкілдік ету үшін өкілеттіктер мен міндеттерін сақтайтын болса да, президенттің жұмысын жүргізу және өкілеттіктерді орындау вице-президентке, немесе вице-президент те қолжетімді болмаса, мұрагерлік тізімі бойынша кезекті адамға жүктеледі. Бұл жағдай британ монархының Мемлекеттік кеңесшілерді тағайындауына ұқсас. Британ монархы патшалық өкілеттіктермен бірге қалады, ал Мемлекеттік кеңесшілер патшалық функцияларды орындайды, осылайша осы функцияларды орындауға қабілетті екі билік орталығы болады (монархтың өзі немесе кеңесшілер). Бразилия президенті шетелге шыққанда, Бразилиядағы кезекті адам автоматты түрде президент міндетін атқарушы болады, бірақ бұл жағдайда, Конституцияның тікелей мәтінімен емес, конституциялық дәстүрмен белгіленген, екі субъективті билік орталығы сақталады: шетелдегі президент және міндетін атқарушы президент.
Президент әрекетін атқарушы Президент әрекетсіз болған жағдайда немесе президентке қарсы қабылданған импичмент айыптары бойынша сот процесінде қызмет көрсету
Президенттің орынбасары немесе, вице-президент лауазымы бос болған жағдайда немесе вице-президент қатыса алмаса, келесі кезектегі адам президенттің өкілеттіктерді және міндеттерді орындауына кедергі келтіретін қабілетсіздігі туғанда, президенттің міндетін атқарушы ретінде қызметке кіріседі. Вице-президент немесе келесі кезектегі адам, егер Депутаттар палатасының рұқсатымен Сенат президентке қарсы қойылған импичмент айыптамасын қарауға дауыс берсе, президенттің міндетін атқарушы президент ретінде президенттің өкілеттіктерін де қабылдайды. Айыптаманы қабылдау үшін Депутаттар палатасының мүшелерінің үштен екісінің қолдауы қажет. Қабылданғаннан кейін айыптама импичмент процесі үшін Сенатқа жіберіледі. Сенат, егер сот процесін жалғастыруға келіссе (бұл үшін қатысқан сенаторлардың қарапайым көпшілігінің дауысы қажет), президентті импичмент процесінде айыпталушы екенін хабарлауға тиіс. Осы хабарламаны алғаннан бастап президент 180 күнге қызметтен шеттетіледі. Шеттетілу мерзімі ұзартылмайды және президент ақталған жағдайда немесе 180 күн аяқталғанда автоматты түрде тоқтатылады, тіпті импичмент процесі аяқталмаса да. Президенттің импичмент айыптамасын қабылдауына байланысты шеттетілу кезінде, президенттің міндетін атқарушы президенттің міндеттерін орындайды. Президенттің қабілетсіздігі (мысалы, медициналық себептермен) және импичмент айыптамасын қабылдауына байланысты шеттетілу жағдайлары, президенттің шетелге саяхаттауынан өзгеше, себебі президент елден кеткен кезде президенттің өкілеттіктерін атқарушы президент оларды қабылдаса да, бұл жағдайда өкілеттіктер президенттен президенттің міндетін атқарушыға берілмейді, керісінше, президенттің бейнесін көрсететін екі билік орталығы сақталады. Алайда, президенттің қабілетсіздігі немесе импичментке байланысты шеттетілу жағдайларында президент өкілеттіктерден босатылады, сондықтан президенттің міндеттерін президенттің міндетін атқарушы оның қызмет мерзімі бойы толыққанды орындайды.
Президенттің әрекетке қабілетсіздігін жариялау
Бразилияның қазіргі Конституциясында президентті импичментке салу және сотқа тарту рәсімі көрсетілген, сондай-ақ президенттің өкілеттіктерін атқаруға қабілетсіз болған жағдайда вице-президент немесе басқалар билік етуі мүмкін екені айтылған. Алайда, президенттің медициналық себептермен қабілетсіздігін қалай жариялау керектігін көрсететін нақты процедура жоқ. Федералдық және штаттық деңгейдегі конституциялық дәстүр мен практикаға сәйкес, атқарушы биліктің басшысы денсаулығына байланысты лауазымын атқара алмаса, уақытша қабілетсіздігін заң шығарушы органдағыларға жіберілген ресми хабарлама арқылы өздігінен жариялай алады. Мұндай жағдайларда, атқарушы билік басшысы заң шығарушы органдағыларға жіберілген тағы бір хабарлама арқылы өкілеттіктерін қайта алады, онда уақытша кедергінің тоқтағанын және лауазымдық міндеттерін қайта бастағанын мәлімдейді. Дегенмен, өздігінен жарияланған қабілетсіздіктен басқа, қабілетсіздікті жариялау үшін нақты процедура қарастырылмаған. Сондықтан, егер президент ауыр сырқатқа шалдықса және өз қабілетсіздігін жариялайтын Конгреске хабарламаға қол қоюдан бас тартса немесе мұндай мүмкіндігі болмаса, президенттік кедергіні мойындау үшін қажетті рәсімді нақты көрсететін тікелей конституциялық ереже жоқ. Егер қабілетсіздік туындаса және өздігінен мәлімдеме жасалмаса, мұндай қабілетсіздікті мойындау Конгресске тиесілі болар деп есептеледі, бірақ тиісті рәсім немесе кворум нақты белгіленбеген.
Президенттікке орынбасарлардың ауысуы
Президенттің ізбасары Партиясы Негізгі себеп Ізбасары Флориано Пейшото Тәуелсіз Деодоро да Фонсека 1891 жылы президенттік қызметінен кетті. Нило Песанха PRF Афонсо Пена 1909 жылы қайтыс болды, оның президенттігіне кірді. Дельфим Морейра PRM Родригес Альвес 1919 жылы қайтыс болды, оның президенттігіне кірді. Кафе Фильо PSP Гетулио Варгас 1954 жылы қайтыс болды, оның президенттігіне кірді. Жоао Гуларт PTB Янио Квадрос 1961 жылы, президенттігінің басында отставкаға кетті. Педро Алеишо ARENA Артур да Коста-э-Силва 1969 жылы ауруға байланысты президенттік қызметін тоқтатты, оның президенттігіне кірді. Вице-президент Алеишо Коста-э-Силваның қайтысынан кейін президенттік лауазымына тағайындала алмады. [[1969 жылғы Бразилия әскери хунтасы]] Итамар Франко PMDB Танкредо Невес 1985 жылы қайтыс болды, президенттігінің 37 күні ішінде. Итамар Франко PMDB Фернандо Коллордың отставкаға кетуі Президент Фернандо Коллор де Мелло Депутаттар палатасы тарапынан импичмент жасалды, бірақ Сенатта айыпталар алдында отставкаға кетті, нәтижесінде Итамар Франко президент болды, ал Коллордың ісі жалғасты (әңгіме соңында айыптау және оның сегіз жылға мемлекеттік қызметтен шеттетілуі). 1992 жылы президенттігіне кірді. Мишел Темер PMDB Дилма Русефф 2016 жылы импичмент жасалды, оның президенттігіне кірді.
Президенттік кезекшіліктің вице-президенттен кейінгі кезегі
Жоқ. Ресми (партия) Күндер Негізгі себеп Президент (партия) 1 Жозе Линхарес (I) Жоғарғы Федералды Соттың президенті 29 қазан 1945 – 31 қаңтар 1946 Гетулио Варгас мәжбүрлі түрде отставкаға кеткеннен кейін қызметке кірді; Ұлттық конгресс Estado Novo кезінде жабылғандықтан, вице-президент немесе Депутаттар Палатасының төрағасы болған жоқ Варгас (I) 2 Карлос Лус (PSD) Депутаттар Палатасының төрағасы 8 қараша – 11 қараша 1955 Президент Кафе Фильхоның (PSP) денсаулығы нашарлағаннан кейін қызметке кірді 3 Неру Рамос (PSD) Федералды Сенаттың бірінші вице-президенті 11 қараша 1955 – 31 қаңтар 1956 Президент Карлос Лустың (PSD) қызметтен алынуынан кейін қызметке кірді 4 Раниэ́ри Мацзе́лли (PSD) Депутаттар Палатасының төрағасы 25 тамыз – 7 қыркүйек 1961 Жаннио Куадростың отставкасы және Жоао Гуларттың Бразилия аумағында болмауынан кейін қызметке кірді Куадрос (PTN) 2 сәуір – 15 сәуір 1964 Әскери төңкерілгеннен кейін Жоао Гуларттың (PTB) қызметінен алынуынан кейін қызметке кірді Гуларт (PTB)