Кіріспе

Бұрын Эверест тауының шыңына көтерілудің соңғы және ең қиын бөліктерінің бірі болған Хиллари сатысы, теңіз деңгейінен шамамен 8,8 метр биіктікте орналасқан, тік тасты бет болды. Оңтүстік қыраттың ортасында, "Оңтүстік шыңы" мен нағыз шыңның арасында жатқан Хиллари сатысы, Непал жағынан Эверестке көтерілудің ең қиын техникалық бөлігі және таудың шыңына жетудің соңғы үлкен сынағы еді. 2015 жылы аймақты қамтыған жер сілкінісі осы тасты бетті қиратты. Көмексіз көтерілу 4-санатты тау шаруасы ретінде бағаланды, бірақ бұл "өлім аймағында" болды. Бір экспедиция Хиллари сатысына көтерілудің "күшті еңбек" талап ететінін, бірақ оның қоршаған ортадан қорғаныш ұсынатынын атап өтті. Көп қар жауған кейбір маусымдарда тау бетін қар мен мұзды қолданып айналып өтуге болады еді. Анатолий Букриев өзінің "The Climb" кітабында 1996 жылы сатының төменгі жағында арқанға ілінген дене тапқанын жазды.

2015 жылғы өзгеріс

2016 жылы 2015 жылғы сәуірдегі Непал жер сілкінісі Хиллари сатысын өзгертті деген күдік туды, бірақ қардың көп болуына байланысты, оның шынымен өзгергені белгісіз болды. Кентон Кул Хиллари сатысының биіктігі «шамамен 3,7-4,6 метр» екенін жазды. 2017 жылдың мамыр айында Тим Мозедел және басқа альпинистер «Хиллари сатысы енді жоқ» деп хабарлады, бірақ өзгерістердің толық көлемі мен мағынасы әлі толыққанды түсініксіз болды. 2016 жылы сатының өзгергенін айтқан тағы бір альпинист – 2013 және 2016 жылдары, тиісті өзгерістер болған кезде Эверестке алты рет шыққан Дэвид Лиано Гонсалес. Алайда, Непалдың маңызды альпинистерінің бірі, Непал таушылар қауымдастығының төрағасы Анг Тшеринг Шерпа, сатының әлі де бұрынғы қалпында, бірақ бұрынғыдан көбірек қармен жабылғанын хабарлады. Кейін сол жылы, 2006-2016 жылдар аралығындағы суреттерден тұратын үлкен көрмені көргеннен кейін, ол сатының жоғарғы бөлігінің өзгергенін мойындады. Эдмунд Хилларидің ұлы Питер Хиллариден фотосуреттерге сүйене отырып, саты туралы пікірін сұрады. Ол сатының бір бөлігі бар екенін мойындады, бірақ оның қандай да бір өзгеріске ұшырағанын сезді, әсіресе жаңа сынған тасқа ұқсайтын нәрсені атап өтті. Эверестке 15 рет шыққан Дейв Ханға фотосуреттер көрсетілді және ол оның өзгергеніне келісті. Бұл маңызды нысаннан жоғалған тастар мен жаңа түсті тас жарықтарының табылуынан қалың жұртшылық қайғыға батты. Хан бұл Хиллари мен Тензингке деген үлкен құрмет екенін айтты және ол оны басып өтетін әр сәтте оларды есіне алды. 2017 жылдың соңында тау-шаңғы бағытшысы және тәжірибелі фотограф Лхаппа Рангду Непал туризм басқармасында Хиллари сатысы аймағының қалай өзгергенін көрсететін фотокөрме ұйымдастырды. Рангду 2005 жылдан бері бірнеше рет Эверестке шықты, соның ішінде Непалдағы үлкен жер сілкінісінен бұрын және кейін де. Осы екі дағдының – биік тауларда фотосурет түсіру және альпинизмнің – үйлесімі оған Хиллари сатысының фототарихын жасауға мүмкіндік берді, және ол оның шынымен жоқ болғанын айтты.