Абхазиядағы 1992-1998 жылдардағы грузин халқының қырғыны: Сухумидегі трагедия, саяси қайраткерлердің қазасы, бейкүнә адамдарға жасалған қатыгездіктер. Тарих, соғыс қылмысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1992–1998 ж. Абхазиядан грузиндердің қудалануы мен қашуы
1992–1998 removal and flight of Georgians from Abkhazia
Сепаратистер мен олардың одақтастары Жоғарғы Кеңестің төрағасы Жиули Шартаваны, Сухуми қаласының әкімі Гурам Габискирианы, Мамия Аласанияны және Абхазия үкіметінің басқа да мүшелерін, соның ішінде Сухуми полициясының қызметкерлерін ұстады. Бастапқыда оларға қауіпсіздік уәде етілген, бірақ кейіннен өлтірді; Шартаваны өлімге дейін азаптап өлтірді. Грузиялық комиссияның қорытындысына сәйкес, Сухуми түскеннен кейін қырғын шамамен екі аптаға созылды; қаладан қашуға үлкермеген грузиндер тастап кетілген пәтерлер мен үйлердің жертөлелерінде жасырынды; соғысқа қатысушылар да, бейбіт тұрғындар да, медициналық персонал да (көпшілігі әйелдер) ешкім аман қалған жоқ. Оларды тауып алғанда сол жерде-ақ өлтірді. Осы кезеңде соғыстың ең қатыгез қырғындарының бірі орын алды. Видеоматериалдарда абхаздық әскери қызметкері Сухуми көшелерінде 5 жасар баланы анасының көз алдында қатыгездікпен өлтіргені көрсетілген. Мәдениет саласында жұмыс істеген 100-ден астам грузин қаза тапты, олардың ішінде әйелдер де болды. Олардың арасында «Гумиста» демалыс орталығының көркемдік жетекшісі Нато Милорава, Драма театрының актерлері Василий Чейдзе, Теймураз Жвания және Гурам Геловани, Сухуми мәдениет және демалыс паркінің директоры Юрий Давитая бар. Сондай-ақ 200 мұғалім, оның ішінде 60 әйел қаза тапты. Қоршаған аймақтарда да жаппай жазалау шаралары жүргізілді. Хыпста/Ахалсопелиде 17 грузин атып өлтірді, 70 жастағы ер адамның жүрегі кесіліп алынды, тағы бір адамды балтамен шауып өлтірді, ал 65 жастағы адамды тракторға байлап, азаптап, содан кейін өлтірді. Сухумидегі қырғын кезінде абхаз ұлт өкілдері де мақсатқа алынды. Грузин қашқынды жасырған немесе оған қандай да бір көмек көрсеткендер сотталып, өлім жазасына кесілді. "Абхаз Темур Кутарба грузиндерді өлтіруде белсенділік танытпағаны үшін әдиге сарбазының алдында балаларының көз алдында өлтірілді. 23 жасар В. Вадакария және оны қорғауға тырысқан абхаз досы екеуі де қаза тапты."
The separatists and their allies captured the Chairman of the Supreme Council Zhiuli Shartava, the Mayor of Sukhumi Guram Gabiskiria, Mamia Alasania and other members of the Abkhaz government, including the members of Sukhumi police. Initially, they were promised safety, but eventually killed; Shartava was tortured before his death. According to the findings of a Georgian committee, the massacres continued for about two weeks after the fall of Sukhumi; Georgians who had failed to flee the city were hiding in abandoned apartment buildings and house basements; neither combatants nor civilians nor medical personnel (most of them female) was spared. Upon discovery by the militants, they were killed on the spot. One of the most brutal massacres of the war occurred during this period. Video materials show a 5 year old child being brutally killed by an Abkhaz militant in front of his mother on the streets of Sukhumi. Over 100 Georgian people working in the cultural field were killed, among them women. Among others were Nato Milorava, the artistic director of the Gumista recreation centre, Vasily Cheidze, Teymuraz Zhvaniya, and Guram Gelovani, actors of the Drama Theatre, and Yuriy Davitaya, the director of the Sukhumi park of culture and recreation. Also murdered were 200 teachers, including 60 women. Massive reprisals occurred in the neighbouring regions as well. In Khypsta/Akhalsopeli 17 Georgians were shot, the heart of a 70 year old man was cut out, another man was hacked to death by an axe, and a 65 year old was tied to a tractor, tortured, and then killed. Abkhaz nationals were also targeted during the Sukhumi massacres. Anyone who had tried to hide a Georgian refugee or helped in any way was condemned and killed. "Temur Kutarba, an Abhazian, was killed by an Adighe Soldier in front of his children, for not being active in killing Georgians. V. Vadakaria, 23 and his Abhazian friend, who tried to defend him, both were killed."
Гали
Сухуми түскеннен кейін, Абхазияда этникалық грузин халқы көп сақталған жалғыз аймақ – Гали болды. Галидің этникалық құрамы Абхазияның қалған бөлігінен өзгеше болды. Аймақта негізінен грузиндер тұрды және соғыс кезінде әскери қақтығыстар болған жоқ. Біріккен Ұлттар Ұйымының бақылаушылары 1994 жылғы оқиғаларды оқиғалардың даму барысында көрді. 8-13 ақпан аралығында абхаз сепаратистік жасақтары мен олардың одақтастары Гали аймағындағы ауылдар мен елді мекендерге шабуыл жасап, адамдарды өлтірді, зорлады және үйлерді қиратты. Осының салдарынан шамамен 4200 үй қирады. Ресейдің ТМД бейбітшілік сақтау күштерінің қатысуына қарамастан, 1995 және 1996 жылдары этникалық грузиндерге қарсы қырғын жасалды, нәтижесінде 450 адам қаза тауып, мыңдаған адам ішкі көшпенділер (ШКШ) шығысқа қарай қашты.
After the fall of Sukhumi, the only region in Abkhazia which maintained its large ethnic Georgian population was Gali. The ethnic composition of Gali differed from that of the rest of Abkhazia. The region was mainly populated by ethnic Georgians and had never experienced military activity during the war. United Nations observers witnessed the events of 1994 as they unfolded. Between February 8 and 13, the Abkhaz separatist militia and their allies attacked the villages and populated areas of the Gali region, killing, raping, and destroying houses. Approximately 4,200 houses were destroyed as a result. Despite the presence of Russian CIS peacekeeping forces, the massacres of ethnic Georgians were carried out between 1995 and 1996, which resulted in 450 deaths and thousands of IDPs fleeing eastwards.
Соғыстан кейінгі кезең
Абхазиядағы этникалық тазалау грузин қоғамы үшін ауыр зардаптарға әкеп соқты. Соғыс және одан кейінгі жүйелі этникалық тазалау салдарынан 200 мыңнан 250 мыңға дейін адам жұмыс іздеуге мәжбүр болды. 1990 жылдардың басында Грузияда тұратын босқындар грузин қоғамына сіңіп кетуге қарсылық көрсетті. Грузия үкіметі босқындардың сіңіп кетуіне ынталандырмады, себебі бұл "Абхазия үстінен гегемонияны сақтау үшін бір аргументті жоғалтуы мүмкін" деп қорқыды. 1994-1998 жылдар аралығында 60 мыңға жуық грузин қашқыны Абхазияның Гали ауданына өз еркімен оралды, бірақ 1998 жылы Гали ауданындағы қақтығыстар жаңадан басталғанда ондаған мың адам тағы да қоныс аударуға мәжбүр болды. Дегенмен, 1998 жылдан бері 40 мыңнан 60 мыңға дейін босқындар Гали ауданына оралды, оның ішінде атысты тоқтату желісінен күнделікті өтетін адамдар, сондай-ақ ауыл шаруашылығы циклына сәйкес маусымдық көшіп-қонушылар бар. Гали ауданындағы грузиндер тұратын аймақтардағы адам құқықтары жағдайы әлі де осал. Біріккен Ұлттар Ұйымы және басқа да халықаралық ұйымдар Абхазияның де-факто билігін "қайта оралу құқығына және халықаралық адам құқықтары стандарттарына қайшы келетін шараларды қабылдаудан бас тартуға, мысалы, кемсітушілік заңнаманы қабылдамауға, [және] Галиде тұрақты халықаралық адам құқықтары кеңсесін құруға және Біріккен Ұлттар Ұйымының азаматтық полициясын кешіктірмей қабылдауға" шақырып келеді.
The legacy of ethnic cleansing in Abkhazia has been devastating for Georgian society. The war and the subsequent systematic ethnic cleansing produced about 200,000 250,000 to search for work. In the early 1990s, refugees living in Georgia resisted assimilation into Georgian society. Georgia's government did not encourage the assimilation of the refugees, fearing that it would "lose one of the arguments for retaining hegemony over Abkhazia". Some 60,000 Georgian refugees spontaneously returned to Abkhazia's Gali district between 1994 and 1998, but tens of thousands were displaced again when fighting resumed in the Gali district in 1998. Nevertheless, between 40,000 and 60,000 refugees have returned to the Gali district since 1998, including persons commuting daily across the ceasefire line, as well as those migrating seasonally in accordance with agricultural cycles. The human rights situation remains precarious in Georgian populated areas of the Gali district. The United Nations and other international organizations have been fruitlessly urging the de facto Abkhaz authorities "to refrain from adopting measures incompatible with the right to return and with international human rights standards, such as discriminatory legislation [and] to cooperate in the establishment of a permanent international human rights office in Gali and to admit United Nations civilian police without further delay."