Батыс Антарктида мұз қабатындағы Уиланс мұз ағынының ерекшеліктері
Whillans Ice Stream
Батыс Антарктида мұз қабатындағы Уиланс мұз ағыны: жылдам қозғалысы, жер асты көлдері, сейсмикалық толқындар және гравитациялық толқындармен байланысы зерттелді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Уиланс мұз ағысы – Батыс Антарктика мұз қабатының мұздықтық ерекшелігі, бұрын Ice Stream B деп аталған, 2001 жылы Огайо штаты университетінің мұзтанушысы Ян Уиланс есімімен қайта аталды.
Glaciological feature of the West Antarctic Ice Sheet
Whillans Ice Stream is a glaciological feature of the West Antarctic Ice Sheet, formerly known as Ice Stream B, renamed in 2001 in honor of Ohio State University glaciologist Ian Whillans.
Зерттеу
Уиланс мұз ағысы – Батыс Антарктида мұздықтарынан Росс мұздық шельпіне құйылатын шамамен алты ірі, жылдам қозғалатын мұздық өзендерінің бірі. Мұз ағысы түрлі мұздық зерттеулердің нысаны болып табылады, олардың бірі зерттеушілердің пікірінше, мұздың қозғалысын үдетіп, мерзімімен толтылып, тартылатын мұз асты көлдерін зерттейді. Ұлттық ғылым қорының қаржылық қолдауымен жүргізілген басқа зерттеушілер 2008 жылғы 5 маусымда жарияланған «Nature» журналында сейсмологиялық және GPS деректері бойынша Уиланс мұз ағысынан күніне екі рет сейсмикалық толқындар шығатынын анықтады, олардың әрқайсысы 7 балдық жер сілкінісіне тең. Деректер мұз өзенінің шамамен 30 минут ішінде жарты метрдей жылғалысын, 12 сағат бойы тоқтауын, содан кейін тағы жарты метр жылғалысын көрсетіп, гравитациялық толқындармен синхронды болып көрінеді. Ол жылғалыс кезінде Антарктидадағы сейсмографтарда және тіпті 6400 километрден астам қашықтықтағы Австралияда тіркелетін сейсмикалық толқындарды бөліп шығарады. 2007 жылы ICESat спутнигінен алынған қайталама деректерді пайдалану арқылы Уиланс мұз ағысының астында бірнеше байланысқан мұз асты көлдерінен тұратын белсенді су жүйесі табылды (Fricker және басқалар, 2007). Осы белсенді көлдердің бірі – Уиланс мұз асты көлі, Ұлттық ғылым қоры қаржыландырған ірі бұрғылау бағдарламасының (Whillans Ice Stream Subglacial Access (WISSARD)) маңызды нысаны болып табылады және 2013 жылғы 28 қаңтарда сәтті жетті. 2015 жылғы қаңтарда жер бетіне жақын бұрғылау жұмыстары мұз шельпінің астындағы қараңғы, суық суларда балықтардың, шаяндардың және медузалардың колониясын анықтады. Қашықтан басқару камерасымен түсірілген суреттерде балықтар мен амфиподтар көрінді.
Whillans Ice Stream is one of about a half dozen large, fast moving rivers of ice pouring from the West Antarctic Ice Sheet into the Ross Ice Shelf. The ice stream is the subject of different glaciological studies, one of which is looking at subglacial lakes that researchers believe may be speeding the movement of the ice as they periodically fill and drain. Other researchers, also funded by the National Science Foundation, reported in the June 5, 2008 issue of the journal Nature that, from seismological and GPS data, they discovered the Whillans Ice Stream releases two bursts of seismic waves every day, each one equivalent to a magnitude 7 earthquake. The data show that the river of ice moves about a half meter within approximately 30 minutes, remains still for 12 hours, then moves another half meter, seemingly in phase with gravitational tides. Each time it moves, it emits seismic waves that are recorded at seismographs around Antarctica and even as far away as Australia, a distance of more than 6,400 kilometers. In 2007, an active subglacial water system consisting of several interconnected subglacial lakes was discovered under Whillans Ice Stream using repeat track data from the ICESat satellite (Fricker and others, 2007). One of these active lakes, subglacial Lake Whillans, is the subject of a major drilling program funded by the National Science Foundation (Whillans Ice Stream Subglacial Access (WISSARD)) which successfully reached the lake on January 28, 2013. In January 2015, drilling near the grounding line revealed a colony of fish, crustaceans, and jellyfish inhabiting the dark, frigid waters below the ice shelf. Images taken with a remote camera showed fish and amphipods.