Кіріспе

2003 жылғы канадалық сот ісі

Хэлперн Канадаға қарсы (AG), [2003] О. J. № 2268 – Онтарио апелляциялық сотының 2003 жылғы 10 маусымдағы шешімі. Сот бұл шешімде некенің жалпы құқықтық анықтамасы, яғни некенің бір ер және бір әйел арасындағы одақ ретінде қарастырылуы, Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартиясының 15-бабын бұзады деп тапты.

Өмірбаян

Бұл істің бастауы 2000 жылдың желтоқсан айында Торонто қаласындағы Метрополитен қауымдық шіркеуінде болды. Пастор Брент Хоукс 2001 жылдың 14 қаңтарында Кевин Бурасса мен Джо Варнелл, сондай-ақ Энн мен Элейн Воутур есімді екі бір жынысты жұпқа үйлену рәсімін өткізуге дайындалып, алдын ала неке жариялауды бастады. Неке жариялау қалалық неке куәлігінсіз некеге тұрудың толыққанды заңды жолы болып саналады. Алайда, екі тәсілмен жасалған некелерді провинциялық тіркеушінің куәландыруы қажет болғандықтан, бұл жариялау заңдық құқықсыздық тудырып, сот ісін бастауға себеп болды.

Жоғарғы соттың шешімі

2002 жылдың 12 шілдесінде Жоғарғы сот бір жынысты жұптарға неке құқығын беру қажет деп шешім шығарды, бірақ бұл шешімді екі жылға тоқтатты, бұл Онтарио заң шығарушы жиналысына заңнамалық жолмен шешімді орындау үшін уақыт беруді мақсат етті. Алайда, Канада Конституциясы некенің анықтамасы федералдық юрисдикцияда екенін, ал оны іске асыру провинциялардың құзыретінде екенін қарастырғандықтан, бұл шешім 29 шілдеде Жан Кретиен үкіметі шағымданатынын жариялағанға дейін жағдайды белгісіз қалдырды.

Апелляциялық сот

Онтарио апелляциялық соты 2003 жылдың 10 маусымында өз шешімін жариялады. Соттың бірауыздан қабылданған шешімінде бір жынысты жұптарды қабылдамау Конституциялық Хартияны айқын бұзушылық деп танылды, сондай-ақ ол 1-тараудағы «мақұл келмейтін шектеу» болып табылмайды деп шешілді. Осы тұрғыдан алғанда, бұл үкім басқа да жерлердегі үкімдермен үлкен дәрежеде сәйкес келді. Бурасса мен Варнелл, сондай-ақ Вотурлардың некелері алғашқы ресми тіркелген күнінен бастап заңды деп танылды, осылайша олар ең алғашқы заңды бір жынысты некелерге айналды. Бұл шешімнен кейінгі екі жылдың ішінде Канаданың қалған тоғыз провинциясының жетісі мен үш аумағының біріндегі соттар да өз құзырындағы бір жынысты некелерді заңдастырды. Бұл, Канада Парламенті 2005 жылы «Азаматтық неке туралы» заңды қабылдағанға дейін болды. Globe and Mail газеті «Жылдың ұлт құрушылары» деп танығанда, іске қатысқан судьяларды – Бас судья Рой Макмертриді, Айлин Гиллезді және Джеймс Макферсонды таңдады. Ал Time журналының канадалық басылымы Старк пен Лешнерді «Жылдың канадалық жаңалықтарын жасаушылары» деп таңдады.