Кіріспе

1984 жылғы Том Стоппардтың пьесасы – британдық драматург Том Стоппардтың 1984 жылғы комедиялық пьесасы, Ференц Молнардың «Játék a Kastélyban» («Сарайдағы ойын») пьесасынан еркін бейімделген. Оқиға SS Italian Castle кемесінде өтеді, онда әлемдік деңгейдегі драматургтер Сандор Турай мен Алекс Гал композитор Адам Адам мен оның сүйіктісі, басты актриса Наташа Навратилованың қарым-қатынасын сақтап қалуға тырысады. Бұған оларға бейшара кабина қызметшісі Дворничек көмектеседі, бірақ олардың жолына ізгіліксіз актер Ивор Фиш кедергі келтіреді.

Тарих

Ол венгр драматургі Ференц Молнардың "Сарайдағы ойын" (венгр: Játék a Kastélyban) пьесасынан бейімделген. Осы пьесаның тағы бір ағылшын тіліндегі бейімделуін 1926 жылы П. Г. Водхаус жазды, оның атауы "Ойын – нәрсе" болды. Андре Превин пьесаға үш түпнұсқа ән жазды: "Осылай болуы мүмкін", "Енді қайда бағамыз?" және "Менің аузымнан естімедіңдер".

Қысқаша мазмұны

1930 жылдары Венгрияның табысты драматургтары Сандор Турай және Алекс Гал жиырма жыл бойы ынтымақтасқан. Олар Шербургтен Нью-Йоркке кетер алдындағы сәнді Атлантикадан тыс SS итальяндық Касл кемесіне келіп, соңғы музыкалық комедиясын, «Додо круизі»н қоюға дайындалып жатыр. Оларды жас француз композиторы Адам Адам, бұрынғы актер, түрмеден келген қорқынышты анасының әсерінен сөйлеу қабілеті бұзылып, сахналық карьерасын тоқтатуға мәжбүр болды. Үшеуі өздерінің жұлдыздарын, шығыс еуропалық ғажайып актриса Наташа Навратилованы және ақыл-ой жетілмеген ағылшын актері Айвор Фишты әлі күнге дейін аяқталмаған пьесаның ең жаңа әнімен таң қалдыруға ниетті. Өкінішке орай, олар Айвордың жас Наташаға, бұрынғы сүйіктісіне, сүйіспеншілігін білдіргенін және оның жауап бергенін естіп алады. Бұл әсіресе Адамға әсер етеді, ол одан он жас кіші болса да, Наташаның қазіргі сүйіктісі. Алдағы пьесада Турай, Наташа және Айвор (үйленген және әйелі біліп қалудан қорқады), кабиналық стюард және кез келген жұмысты істей алатын Дворничек өзіне-өзі қол жұмсау ниетіндегі Адамды, өзі естіген нәрсе шын мәнінде Айвор жазған жаңа соңғы сахнаның репетициясы екеніне сендіруге тырысады. Адам мен Наташаның кешегі сөздерін біріктіріп, осы соңғы сахнаны Турай жазған. Алайда ол Галға мұны жасағанын хабарламайды, ал екінші акт пьесаның репетициясында өтеді, онда жаңа соңғы сахна көрсетіледі, бірақ оны қатты дауыл және құтқару қайығының жаттығуы үзіп тастайды, оны бәрі, соның ішінде Дворничек те, нағыз кеме апаты деп қабылдайды. Осы сәтте Адам суға секіріп түсіп, Дворничек құтқарады. Ақырында Адамның бәрі репетиция болғанына көзі жетеді, ол Наташамен татуласады, ол оған үйлену ұсынысын жасайды және сөйлеу қабілетінің бұзылуынан айығады. Турайдың қорқынышты деп түсінген ескі пьеса тасталып, оның орнына (көрінбеген) кеме капитаны жазған сценарийге сүйене отырып, жаңа пьеса қойылады, оны Дворничек түйіндейді. Наташа мен Адам басты рөлдерде ойнайды, Айвор үнсіз қосалқы рөлге көшеді, ал көп дағдылы Дворничек фортепианода орындайды.

Сыни қабылдау

New York Times газетінің журналисі Альвин Клейн 1994 жылғы қойылымға жағымды баға берді, бірақ «Мырза Стоппардтың көріктендіруінде аса көп жарқындық жоқ; өндірісте керемет әсер бар» деп атап өтті. CurtainUp сайтының рецензенты Лес Гутман пьесаны «ешқандай қызығушылық тудырмайды» деп сипаттайды, әсіресе бастапқы материалдың комедиясы мен Стоппардтың абсурдистік стилі арасындағы қақтығысқа назар салады.