Кіріспе

Иван Алексеевич Шестаков (Ива́н Алексе́евич Шестако́в; 13 сәуір 1820 – 3 желтоқсан 1888) – ресейлік теңіз офицері, мемлекеттік қайраткер және жазушы. Ол Карл фон Оссиетский университетінде сабақ беретін кіші Иван Шестаковтың әкесі.

Алғашқы жылдар

Шестаков Смоленск губерниясындағы Сирокоренье ауылында капитан-лейтенант Алексей Антонович Шестаков пен Евдокия Ивановна Храповичскаяның орыс ақсүйек отбасында дүниеге келген. Теңіз кадет корпусында оқуын аяқтағаннан кейін (1830–1836) Қара теңіз флотында қызмет етті. 1837 жылы Шестаков Константиновский мүйісі маңындағы десант операциясына қатысып, орденмен марапатталды және мичман шеніне көтерілді. 1838 жылы «Ифигения» корветінің құрамында болған, Шанедо маңындағы десант операциясына қатысып, 4-дәрежелі Святая Анна орденімен марапатталды. 1841 жылы Шестаков Севастопольға оралып, таулыларға қарсы бірнеше шайқаста қатысты. Иван Шестаков 3-дәрежелі Қасиетті Станислав орденімен марапатталды. 1843 жылдың 11 сәуірінде (ескі стиль) адмирал Михаил Лазарев оны екі жылға жеке көмекшісі етіп тағайындады және лейтенант шеніне көтерді. 1847–1850 жылдары «Скорый» кемесінде Қара теңіздің гидрографиялық зерттеулерін аяқтады.

Балтық флотында қызмет ету

1850 және 1852, 1854 жылдары Шестаков Ресей үкіметі тапсырыс берген әскери кемелердің құрылысын тексеру үшін Англияға жіберілді. 1854 жылдың ақпанында Ресейге оралғаннан кейін, ол бу кемелер комитетіне тағайындалды, 2-дәрежелі капитан шеніне көтеріліп, Балтық флотына ауыстырылды. Шестаков Крым соғысы кезінде «Рюрик» фрегаты бортында Кронштадтты қорғауға қатысты. 1855 жылдың 21 мамырында генерал-адмирал Константин Николаевичтің адъютанты болып тағайындалды. Қырым соғысының алғашқы жылдары Шестаков 75 бұрандалы канонерлік қайық және 17 бұрандалы корветтің жобаларын әзірлеуге үлес қосты. 1856 жылы капитан (1-дәрежелі) шеніне көтеріліп, Америка Құрама Штаттарына 70 зеңбірекке ие «General Admiral» бұрандалы фрегатының құрылысын тексеруге жіберілді. Бұл кеме сол кездегі ең заманауи кеме болды, ал жобасы мен сызбаларын Шестаков жеке өзі жасаған. 1859 жылы Шестаков басқаруындағы «General Admiral» фрегаты «General Admiral» бортында 12 күндік теңіз саяхатын жасады, Шербурда тоқтады және ақырында Кронштадтқа жетті. Сәтті аяқталған міндеті үшін 3-дәрежелі Владимир орденімен марапатталды. 1860–1862 жылдары Ливандағы қырғын кезінде христиандарды қорғау мақсатында Сирия жағалауындағы Жерорта теңізінде Ресей кемелерінің эскадрильясының командирі болды. 1861 жылдың 23 сәуірінде контр-адмирал шеніне көтеріліп, Императорлық сарайға қабылданды. Кронштадтқа оралғаннан кейін Шестаков 1-дәрежелі Әулие Станислав орденімен марапатталды. 1863 жылдың 17 сәуірінде Кронштадт бас қолбасшысының көмекшісі болып тағайындалды. 1863–1864 жылдары Санкт-Петербургтегі Ғылым және кеме жасау комитетінің мүшесі болды.

Таганрог қаласының әкімі

Иван Шестаковтың мемлекеттік қызметі 1864 жылы басталды. 1866 жылдың 11 сәуірінде (ескі стиль бойынша) ол Таганрог губернаторы (1866–1868) лауазымына тағайындалды, сонымен қатар император сарайында қызметін жалғастырды. Шестаков 1868 жылы бірінші теңіз мектебін құруды бастады, ол 1874 жылы Йохан Хампус Фурхухельм губернатор болып тұрған кезде ашылды. Ол Азов теңізіндегі жағалау саудасын дамытуды жоспарлады, Қара және Азов теңіздеріндегі кемелер үшін орыс көмірін сатуға көмектесті; Азов теңізі мен Дон өзенінде кеме жүруді жақсартуға тырысты; Таганрог маңындағы және Азов теңізінің жағалауындағы сулардағы ескі жабдықтарды жаңалайтын, жаңа маяктар жүйесін енгізді. Таганрогта ол қаланың барлық аймағында газбен жарықтандырудың жаңа жүйесін енгізіп, осы мақсатта жаңа газ зауытын салды. 1883 жылы оның еңбектері ескеріліп, Таганрог тұрғындары Иван Шестаковты Таганрогтың құрметті азаматы деп жариялады.

Ресей әскери-теңіз флотының министрі

1868-1870 жылдары Вильно губернаторы. 1870 жылы Иван Шестаков отставкаға кетті, бірақ 1872 жылы ол Австрия мен Италияға әскери-теңіз агенті ретінде қайта қызмет етті. 1881 жылы Кеме жасау комитетінің төрағасы. 1882 жылы Ресей әскери-теңіз флотының министрі болып тағайындалды. Шестаков Қара теңіз флотының жаңаруына (1886 ж.) және Балтық флоты мен Сібір флотилиясын күшейтуге зор үлес қосты. Ол сондай-ақ теңіз офицерлері үшін жаңа қызмет жүйесін енгізді және броненос корабльдерді, оның ішінде бронекруйзерлер Владимир Мономах және Адмирал Нахимов, Екатерина II және Император Александр II классындағы линкорларды кең көлемде салуды бастады. 1888 жылы Иван Шестаков Ресей империясының әскери-теңіз флотының адмиралы шеніне көтерілді. Иван Шестаков 1888 жылдың 3 желтоқсанында Севастопольде қайтыс болды. Ол Севастопольде Әулие Владимир шіркеуіне жерленді.

Жарияланымдар

Иван Шестаков ұлы мемлекет қайраткері болумен қатар, танымал автор болды. Ол өзінің шын атымен және Excelsior деген қаламдымымен 1850, 1854, 1861, 1864 және 1871 жылдары "Морской Сборник" (Морской Сборник) теңіз журналында бірнеше мақала жариялады. Шестаков Уильям Джеймстің "Ұлыбританияның теңіз тарихы" еңбегін орыс тіліне аударды. 1873 жылы ол "Жай өмірдің жарты ғасыры" (Полвека обыкновеннй жизни) деген атпен естелік кітабын жариялады. Оның ең танымал кітабы бүгінгі күнге дейін "Қара теңіздегі навигациялық нұсқаулар" (Лоция Черного моря) болып табылады.