Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық саясаткер (1750–1830)
British politician (1750–1830)
Сэр Роберт Пил, 1-ші баронет (25 сәуір 1750 – 3 мамыр 1830), британдық саясаткер және өнеркәсіпші, сондай-ақ өнеркәсіптік революцияның алғашқы тоқыма өндірушілерінің бірі. 1799 жылы ол белгілі он британдық миллионердің бірі болды. Ол Ұлыбританияның екі мәрте премьер-министрі болған Сэр Роберт Пилдің әкесі.
Sir Robert Peel, 1st Baronet (25 April 1750 – 3 May 1830), was a British politician and industrialist and one of the early textile manufacturers of the Industrial Revolution. He was one of the ten known British millionaires in 1799. He was the father of Sir Robert Peel, twice Prime Minister of the United Kingdom.
Өмірбаян
Пилдің әкесі Роберт "Парсли" Пил және атасы Уильям Пил(е) – шаруалар болған. Олар сонымен қатар ересектер мен балаларға арналған тоқыма өнеркәсібімен айналысты, ол кезде жұмыс көбінесе үй шаруасында жүзеге асырылатын үй жүйесі негізінде ұйымдастырылған.
Peel's father Robert "Parsley" Peel and grandfather William Peel(e) were yeomen. They were also engaged in the adult and infant textile industry, then organised on the basis of the domestic system (most of the work being undertaken in the home).
Іскерлік мансап
Көптеген басқалар сияқты, Пил де орама фабрикаларын құру үшін қажетті капитал жинауға серіктестікке қосылды. Бұл фабрикалар сумен жұмыс істеді (әдетте Ричард Аркрайттың ойлап тапқан су тізбегін пайдаланды), сондықтан елді мекендердегі өзендер мен күшті ағыстардың жанында салынды. Пил Уильям Йейтспен серіктесіп, Бьюри қаласының жанындағы Бёррсте диірмен және оның жұмысшылары үшін тұрғын үйлер салды. Басқа жерлердегідей, ауылдық жерлердегі жұмыс күшінің жетіспеушілігі кедей балаларды "оқушылар" ретінде жұмысқа алу арқылы шешілді, оларды қолынан шығаруға ниетті кез келген жерден әкелді. Олар түрлі жатақханаларда орналастырылды. Сэр Роберт Пил заңнамадағы прогрессивті реформаларды, жұмысшылардың құқықтарын және алғашқы ұлттық денсаулық сақтау жүйесін (кедейлер заңы бойынша жұмыс үйлеріндегі және арнайы медициналық мекемелердегі білікті қызметкерлер) қолдады. Жұмыс күшін кеңейту және мақта өңдеу/мақта мата өндіру және калико басу бизнесіне иелік етуге және бірлесіп басқаруға инвестиция салу арқылы ол миллионер атанды және өзінің екі негізгі үйінің бірі ретінде Бьюридегі Чембер-Холлде тұрды, онда оның әйгілі ұлы дүниеге келді. 1791 жылы Пил Манчестер-Болтон және Бьюри каналының абоненті тізіліміне енді. Ол сонымен қатар жақын жердегі Рэдклифте алғашқы фабриканы салды.
Like many others, Peel joined partnerships to raise the capital required to set up spinning mills. These were water powered (usually using the water frame invented by Richard Arkwright), and thus by rivers and powerful streams in country districts. Peel partnered with William Yates to set up a mill and housing for their workers at Burrs near Bury. As elsewhere, the shortage of labour in the rural districts was mitigated by employing pauper children as 'apprentices', imported from any locality that wanted them off their hands. They were housed in a kind of hostel. Sir Robert Peel advocated for or sided with progressive reforms in legislation, worker's rights and the first near national system of vital healthcare (poor law union workhouse trained and dedicated infirmaries) enduring through 19th century Britain and beyond. Through employing a growing workforce and investing in owning and co managing a cotton processing/cloth manufacturing business and a calico printing business, he became a millionaire, and lived, as one of his two main homes, at Chamber Hall in Bury, where his more famous son was born. Peel was listed as a subscriber to the Manchester Bolton & Bury Canal navigation in 1791. He also built the first factory in nearby Radcliffe.
Саяси мансап
Саясатта Пил «Шіркеу және Король» тори және Уильям Питт Кішінің адал қолдаушысы болды. Бұл ерекше жағдай еді, өйткені Ланкаширдің көптеген диірмен иелері конформист емес және радикалды көзқарастарға ие болды. 1790 жылы ол Тамуорт округінен парламент мүшесі болып сайланды, ол Лорд Баттың аймақтағы меншігімен бірге округті сатып алды және осы принциптерді саяси өмірге енгізді. Ол Стаффордширдегі Дрейтон сарайын негізгі резиденциясы етіп алды және елдік стильде өмір сүруді бастады. 1800 жылы ол Стаффорд графтығындағы Дрейтон Манор және Ланкастер графтығындағы Бьюриден Баронет титулын алды. Мақта өнеркәсібіндегі балалардың еңбек жағдайларына алаңдап, тіпті кейбір диірмендерін өзінің әкешелік ниеттеріне қайшы келетін «бақылаушылар» (басқарушылар) басқарғанына одан да алаңдап, 1802 жылы ол «Шәкiрттердiң денсаулығы мен моральдық жағдайы» заңын ұсынды, ол диірмендерде шәкiрт балалардың жұмыс уақытын шектеуге және диірмен иелерін біраз білім беруге міндеттеді. 1815 жылы Роберт Оуэннің ықпалымен ол тоқыма фабрикаларында балалардың (шәкiрт болсын, болмасын) жұмыс істеу уақытын қатаң шектеуді енгізетін заң жобасын ұсынды; 1819 жылы бұл (көп өзгерістермен және тек мақта өнеркәсібіне қатысты) «Мақта фабрикалары мен фабрикалар туралы» заң ретінде қабылданды. 1817 жылы ол бизнестен зейнеткерлікке шықты, оның диірмендерін басқарған түрлі серіктестіктер таратылды. 1818 жылғы жалпы сайлауда Пил мен оның ұлы Уильям Тамуорттан қарсылықпен сайланған екі депутат болды; 1820 жылы Пил Парламенттен кетті (Тамуорттағы дәстүрлі әдетті қалпына келтіріп, меншік иесі таңдаған бір депутатты және басқа жергілікті мүдделерді білдіретін бір депутатты қарсылықсыз сайлауға рұхсат берді).
In politics, Peel was a 'Church and King' Tory and a staunch supporter of William Pitt the Younger. This was unusual, as many of the Lancashire mill owners were nonconformist and radical in their outlook. In 1790 he was elected Member of Parliament for Tamworth, having bought the borough along with Lord Bath's estate in the area, and carried these principles into political life. He made Drayton Manor in Staffordshire his principal residence and started to adopt the lifestyle of a country gentleman. In 1800 he was created a Baronet, of Drayton Manor in the County of Stafford and of Bury in the County Palatine of Lancaster. Concerned at the working conditions for children in the cotton industry, and even more concerned that some of his mills had been run by their 'overseers' (managers) contrary to his own paternalistic intentions, in 1802, he introduced the Health and Morals of Apprentices Act which tended to limit the hours that apprentice children worked in the mills, and obliged the mill owners to provide some form of schooling. In 1815, at the urging of Robert Owen, he introduced a Bill introducing stricter limits on the hours children (whether or not apprentices) could work in textile mills; in 1819 this was passed (heavily amended, and applying only to the cotton industry) as the Cotton Mills and Factories Act. In 1817, he retired from business, the various partnerships which had operated his mills being dissolved. In the 1818 general election, Peel and his son William had been the two MPs returned by Tamworth in a contested election; in 1820 Peel left Parliament (restoring the general custom at Tamworth of returning un contested one MP of the proprietor's choosing and one representing other local interests).