Кіріспе

Дейл фермасы – Ұлыбританияның Эссекс графтығындағы Крейс Хилл қаласында Оук Лэйнде орналасқан жер учаскесі. 2011 жылдың қазанына дейін бұл Ұлыбританиядағы ең ірі көшпелі халық шоғырланған орындардың бірі болып есептелді, ең көп кезеңінде 1000-нан астам адам, сондай-ақ іргелес Оук Лэнд учаскесімен бірге орналасқан. Базильдон аудандық кеңесі кішкентай көшпелі отбасыларға осы жерді пайдалануға рұқсат бергенімен, Жасыл белдеуге кіретін жерге кеңейтуге жоспарлау рұқсаты берілмеген. Заңсыз жерлердің пайда болуы Базильдон аудандық кеңесіне Дэйл фермасынан көшпелі халықты шығару үшін Жоғарғы сотта он жылдық сот процесін жүргізуге және шығару бұйрығын алуға мүмкіндік берді. Полиция күштерін шақырып, кейбір белсенділер мен тұрғындарды учаскеден алып шығу және келісімшарт бойынша сот орындаушыларына қауіпсіз кіруді қамтамасыз ету туралы шешім халықаралық баспасөзде кеңінен жарияланды, ал жалпы шығару құны кеңеске 4,8 миллион фунт стерлинг тұрды.

Дейл фермасы

Дейл фермасы – А127 Саутхенд артериялық жолының жанында, Оук-Лейндегі алты акрлік жер учаскесі. Дейл фермасы 1982 жылдан бері «Жасыл белдеу» шектеулеріне бағынады. Дейл фермасының жанында Оак-Лейн деп аталатын, рұқсат етілген саяхатшылардың тұрағы бар. Ол қалалық әкімдіктің жоспарлау рұқсатын алған және 34 заңды тұраққа ие. Дейл фермасының шағын үйі 1960 жылдардың басында металл теріс дилері Рей Бокингке жалға берілді, ол Дейл фермасының шағын үйінде тұрды. Солтүстік-шығыс бұрышындағы жер 2001 жылға дейін жоспарлау рұқсатысыз металл теріс қоймасы ретінде пайдаланылды. Бокинг Дейл фермасының «бастапқыда Базильдон кеңесімен бетонмен жабылғанын» айтты. Базильдон кеңесі мұны жоққа шығарады, бірақ бұрынғы иесінде жұмыс істеген мердігер: «Базильдон кеңесі 10 жыл бойы, 1990 жылға дейін Дейл фермасына жол жұмыстарынан қалған қалдықтар мен қираған материалдарды әкеліп тастады» деді. Базильдон кеңесі «1992 және 1994 жылдары оған қарсы талаптар қойды және кеңес мердігерлері фермада ешқандай қатты жамылғы салмады» дейді. Ақырында Бокинг «Жасыл белдеу» ережелерін бұзудан туындаған шығындарға байланысты банкротқа ұшырады. Кеңес 1996 жылы оның бизнесін жалғастыруға рұқсат беру туралы өтінішін қабылдамады. 1970 жылдары 40 ағылшын рома отбасына металл теріс қойманың жанында тұруға рұқсат берілді. Саяхатшылар үшін Дейл фермасы 1980 жылдары басталды, сол кезде екі отбасы Роберт Хоумның көмегімен, Базильдон аудандық кеңесіне қарсы оңтүстік жағындағы жерді басқару бойынша профессордың көмегімен жоспарлауға шағымдануда жеңіске жетті. Хоум сондай-ақ, бұл аймақ «Жасыл белдеуде» болғанымен, 30 жыл бұрын оны аралас пайдалану айманы деп сипаттағандарын айтты. 1990 жылдары кеңес Дейл фермасына іргелес жатқан рома отбасыларына шектеулі рұқсат берді, бірақ басқа бөліктері басып алынғандықтан, қосымша рұқсат беру туралы шешім қабылдамады. Саяхатшы Уильям Сондерс 1987 жылдан бастап Базильдон кеңесімен ұзаққа созылған заңдық тартыстан кейін өзі мен басқа да отбасы мүшелеріне жақын орналасқан Оук-Лейн тұрағында рұқсат алды. 2001 жылы 20 тұраққа арналған жоспарлау өтініші берілді, бірақ кеңес оны қабылдамады. Саяхатшылар кейіннен бірнеше рет жоспарлау рұқсатын алуға өтініш бергенін және кеңес тарапынан үнемі «назарсыз қалғанын» мәлімдеді. Екі ирландтық саяхатшы, Патрик Иган және Джон Шеридан, үшінші адаммен бірге 2002 жылы Бокингтен шағын үйді және оның айналасындағы жасыл алқаптарды 120 000 фунт стерлингке сатып алды. Сайттың ұзақ және даулы жоспарлау тарихы бар. Мемлекеттік хатшы уақытша рұқсат берді, бұл тұрғындарға және жергілікті билікке қолайлы балама жер табуға уақыт беру мақсатында болды. Алайда, мұндай прогресске қол жеткізілмеді және жергілікті билік енді 400 адамнан үйсіз қалғандықтарын мәлімдеген үйсіздікке түсу туралы өтініш алды. Сонымен қатар, жергілікті тұрғындардың кейбір бөлігінің тұрғындарға қарсылығы күшейе түсті, Дейл фермасының балалары оқитын мектептен ата-аналар балаларын алып тастады және жергілікті баспасөзге хаттар арқылы саяхатшылар мен жолаушылар «заңнан жоғары» деген пікірлер айтылды. Саяхатшылар бұл шешімді 2008 жылдың мамырында Жоғары сотта жеңіп алды, бірақ оны 2010 жылдың басында Апелляциялық сот бұзды. 2008 жылы Эссекс округі кеңесінің нәсілдік теңдік кеңесі жоспарлау рұқсатысыз салынған 12 000 фунт стерлингтік қоғамдық орталықты қаржыландырды.

Дэйл фермасының саяхатшылары

Жергілікті газетте жарияланған мақалада Джо Джонс есімді ағылшын рома циганының сөздері келтірілген. Мақалада жақын маңдағы ауыл тұрғындары 2001–2002 жылдары болған ирланд саяхатшыларының «келуі» «тұрақты қоғаммен» қақтығыстың күшеюіне себеп болғанын және «ағылшын саяхатшыларының» көпшілігі кейіннен «мүліктерін сатқандықтан, олар ирланд саяхатшыларымен араласпайды» деп мәлімдеді. Рұқсат етілмеген бөліктің меншігі Шеридан отбасының саяхатшыларына тиесілі болып көрінеді. Ричард Шеридан – Дейл фермасының төрағасы. Ол сонымен қатар Білім, Мәдениет, Әлеуметтік қамқорлық және Азаматтық құқықтар жөніндегі Циган кеңесінің (GCECWCR) бұрынғы төрағасы. Echo газетінің тілшісі кейбір саяхатшылардың континенттік Еуропадағы жолдарды жабумен және Австралия мен Исландияда электр тауарларын есіктен-есікке сатумен байланысты екенін, олардың кейбіреулері «қауіпті немесе жалған» болғанын мәлімдеді. Daily Telegraph газеті «жаңа дәлелдер пайда болды» деп хабарлады, соған сәйкес, кейбір тұрғындардың мәдени тамырлары Ирландияның Лимерик графтығындағы Раткейл қалашығында, ал кейбіреулері сол жерде мүлікке ие. Газет тұрғындар туралы былай деді: «Олар кез келген байланысты жоққа шығарады, бірақ олардың кейбіреулері үйлердің құжаттарында, үй салуға арналған өтініштерде және тағы басқалары сайлаушылар тізілімінде тіркелген». Сондай-ақ, Британиядағы ирланд саяхатшылар қозғалысының өкілі Мэтью Бриндлидің: «Кейбір адамдардың басқа жерде мүлігі болуы мүмкін, бірақ көпшілігінің жоқ», – деген сөзі келтірілді. «Егер бұл рас болса, мен қатты таң қалар едім», – деді Save Dale Farm ұйымының өкілі Джейк Фултон. Саяхатшылардың жергілікті аймақпен байланыстары бар, олардың көптеген балалары Билерикейдегі жергілікті Крейс Хилл мектебінде оқиды. 2005 жылдың 19 мамырында таңертең ерте шаледе өрт шығып, Джон мен Кэтлин Маккарти екеуі де қаза тапты, ал жанындағы үш керуен жойылды. Кейіннен саяхатшылар бұл оқиғада жергілікті қоғаммен алғаш рет жақсы қарым-қатынас жасағанын, олар гүлдер шашу арқылы көрсеткенін айтты. Кеңес учаскенің заңды бөлігіндегі алаңдардың неге бос тұрғанын сұрады. Алайда, «Саяхатшылар» үшін күрескен Граттан Паксон иелері жылдың көп бөлігін саяхатта өткізетінін айтты, және кейбір учаскелерді электр компаниясы жұмыс істеуге кіріспей тұрып босату қажет болды. Роберт Хоум телефон арқылы берген сұхбатында «саяхатшылар [sic] әдетте сәуір мен қазан аралығында жолда болады және қыс айларында тұрақты жерді пайдаланады. Бірақ көптеген адамдар үйден шығарылу қаупіне қарсы тұру үшін Дейл фермасында ұзақ уақыт қалды» деді. 2009 жылдың ақпан айында Билерикейдің депутаты Джон Барон Уикфордтағы жергілікті католик шіркеуінің священнигінен «саяхатшыларды алаңнан кетуге көндіру үшін ықпалын пайдалануын» сұрады, соның арқасында үйден шығаруға байланысты қақтығыстарды болдырмауға болады. Священник жауабында, керісінше, ол үйден шығаруға қарсы наразылыққа қатысатынын және шіркеудің қауымдастықтың аналары мен балаларына уақытша баспана беруге дайын екенін айтты.

Көшіруден кейінгі жағдай

2011 жылдың 5 қарашасында, Travellers компаниясының нысанға қайта оралу ниеті туралы ақпараттардан кейін, Basildon Council High Court-тен бұрынғы тұрғындардың нысанды заңсыз түрде қайта иеленуіне тыйым салу туралы бұйрық алды. 7 қарашада Dale Farm көршісі және жылжымайтын мүліктерді дамытушы Лен Гридли Basildon Council-ді заңсыз нысаннан қоқыстарды шығаруға мәжбүрлеу үшін High Court-қа өтініш білдірді, бірақ ол қабылданбады. Оның бағы Dale Farm-ға тікелей жапсарлас жатыр және ол көпшілік тарапынан өлім жазалау туралы қорқытулар алған. Гридли нысанды тазалаудың кешігуі оның мүлкінің құнын төмендеткенін айтты және кеңестің жоспарлау рұқсатысыз заңды нысанның ауданын ұлғайтуға рұқсат беру туралы шешімін сынады. Essex Police 19 және 20 қазанда зорлық-зомбылық, тәртіпсіздік және кедергі келтіру сияқты құқық бұзушылықтар үшін 34 адамды ұстағанын хабарлады. Полиция өкілі ұсталғандардың барлығы Travellers емес, белсенділер екенін мәлімдеді. Basildon Council екі адамды сот орындаушысының жұмысына кедергі келтіргені үшін соттады және 10 адамға ескерту жасады. Кейіннен тағы 14 адамға тағылған айыптар алынып тасталды. 2012 жылдың 17 мамырында High Court Essex Police-тің бұқаралық ақпарат құралдарынан 100 сағаттан астам эфирдегі және эфирден тыс материалды беруді талап етуге құқығы жоқ екенін шешті. Кеңес нысанды ашық жерге қайтаруды жоспарлап отырғанын айтты, бұл бірнеше аптаға созылуы мүмкін. Олар тазалау барысында зақымдалған қабырғалар мен қоршауларды қалпына келтіруге міндетті болды. Алайда, нысан тазартылғаннан бері, ол көбінесе қараусыз қалды және табиғи өсімдіктермен өсіп кетті. 2012 жылдың тамызында Ұлыбританияның қоршаған орта агенттігі тазартылған нысаннан үш күн бойы топырақ үлгілерін жинады. 2013 жылдың наурыз айында кеңестің мердігерлері кішкентай бөліктен азбесті алып тастау үшін нысанға кірді; Кеңес басшысы Тони Болл бұл шара қажет болды, өйткені бұрынғы ескертулер назарсыз қалды. Basildon тиісті жер иелерінен шығындарды өндіріп алуды көздеді. Агенттік 2013 жылдың мамырында денсаулыққа ешқандай маңызды қауіп төндірмейтінін хабарлады. 2014 жылдың шілдесінде әйел Essex Police-тен 15 000 фунт стерлинг өтемақы алды. Ол үйден шығаруға қарсы наразылық акциясына қатысқан кезде күштеп ұсталғанын мәлімдеді.

Жаңа сайт

2012 жылдың сәуір айында 83 отбасы, олардың ішінде 100 бала, бұрынғы орнына баратын жеке жол – Оук-Лейнге, сондай-ақ оған жақын рұқсат етілген жерге тігізіп отырды. Дейл фермасының тұрғыны Мэри О'Брайен: «Тони Болл бізге басқа барар жеріміз жоқ екенін жақсы біледі» деді. 2012 жылдың желтоқсанында Кеңестің дамуды бақылау комитеті сот орындаушыларын кербендерді көшіру үшін жіберуге дауыс берді, бұл жоғары соттың қадағалауында болады. Бірақ 2013 жылдың ақпанында Базильдон Дэйл фермасынан шамамен 700 метр қашықтықтағы Гардинерс Лейн Сауттағы мемлекеттік жерде 15 жұп кербенге арналған жоспарды бекітті. Кеңес бұл жерді Тұрғын үй және қауымдастық агенттігінен жалға алады.

Құны

Аумақты тазарту туралы шешім қабылданғаннан кейін, Кеңес шығындарды есепке алу үшін бюджеттік мәлімдемелерді дайындады, ең нашар жағдайдағы шығын 8 миллион фунт стерлингке бағаланды. 19 қыркүйектегі сот шешімінен бұрын Кеңес: "Тікелей операциялық шығындар 6,5 миллион фунт стерлингті, ал операциядан кейінгі шығындар 1,5 миллион фунт стерлингті құрайды, барлығы 8 миллион фунт стерлинг" деп мәлімдеді. Бұл шығындарды Заң қызметтері комиссиясы төледі. Кейінгі сот отырыстарында саяхатшылардың мүдделерін адвокаттар ақысыз қорғады.

Комментарийлер мен БАҚ

Бейбітшілік және прогресс партиясы Дейл фермасындағы саяхатшылардың мүддесін қорғады. Партия 2006 жылдың маусым айында парламентте отырыс өткізді, содан кейін актер және белсенді Корин Редгрейв Басилдон қалалық кеңесінің мәжілісінде құлдырады. 2006/2007 жылдарға арналған жылдық есептерінде бұрынғы Расалық теңдік комиссиясы (CRE) былай деді: 2005 жылы біз Басилдон қаласындағы Дейл фермасының рұқсатсыз лагерінен үлкен топ ирланд саяхатшыларын шығару туралы жергілікті биліктің шешіміне қатысты сот ісіне араласуға рұқсат алғанымызды хабарладық. Біз кеңес расалық теңдік міндеттемесіне сәйкес, расалық теңдікті және жақсы расалық қарым-қатынастарды қамтамасыз ету талаптарын ескермегенін мәлімдедік. Құрылысқа қатысты шағымдардың қаралуын күтуге байланысты бұл іс 2007 жылға дейін кейінге шегерілді. Кейіннен, Теңдік және адам құқықтары жөніндегі комиссия және Нәсілдік дискриминацияны жою комитеті (CERD) ретінде: CERD 2010 жылдың ақпан айында өткен 76-шы сессиясында Эссекстегі Дейл фермасынан ирланд және рома саяхатшыларының қауымдастығын күштеп шығару мәселесін қарастырды. Комитет Дейл фермасынан саяхатшылар қауымдастығын шығару 5 e (iii) бабын бұзуға алып келуі мүмкін екеніне алаңдаушылық білдірді, бұл бап тұрғын үйге құқықты қамтамасыз етеді. Ұлыбританиядағы ең ірі саяхатшылар орны ретінде Дейл фермасы көптеген БАҚ өкілдерінің назарына іліккен. Бұл орын 2006 жылдың желтоқсан айында Channel 5 арнасының «Соғыс көршімен» реалити-шоуында көрсетілді. Сондай-ақ, ол CBBC арнасының «My Life» сериалының «Жол балалары» эпизодында және Channel 4 арнасының «Big Fat Gypsy Weddings» сериалында да көрсетілді. 2011 жылдың шілдесінде саяхатшыларды күтілетін шығару BBC телеарнасының «Үлкен цығандарды шығару» атты деректі фильмінің тақырыбы болды. 2011 жылдың 19 қыркүйегінде Channel 4 арнасының «Dispatches: The Fight For Dale Farm» деректі фильмі саяхатшылар, лагерьлерден зардап шеккен тұрғындар және заң арасындағы қарым-қатынасты қарастырды. 2011 жылдың қарашасында BBC Басилдон кеңесінен кешірім сұрады, өйткені жүргізілген тергеу нәтижесінде «One Show» бағдарламасы Дейл фермасындағы шығару туралы саяхатшыларға жағымды бағытталған клипті көрсеткені анықталды. Бес минуттық бөлім сол жылдың 14 ақпанында эфирге шықты.