Кіріспе
Г.К. Честертонның детективтік әңгімелер жинағы – Г.К. Честертонның 1936 жылы қайтыс болғаннан кейін жарық көрген детективтік әңгімелер жинағы. Сегіз құпияның жетісі алғаш рет «Storyteller» журналында жарияланған. «Аталмаған адам» әңгімесі осы кітапқа ғана тән. Оқиғалар аты-жөні айтылмаған мырза Понд деген мемлекеттік қызметкердің төңірегінде өрбиді. Ол өте қарапайым, балыққа ұқсас адам ретінде сипатталады, ол кездескендерді таң қалдыратын парадоксалды мәлімдемелер айтады. Өзінің сөздерінің ерекшелігін ол сезбейді, оның досы сэр Хьюберт Воттон былай түсіндіреді: «Ол сырттан қарағанда тыныш, ғылыми кішкентай адам сияқты көрінеді, бірақ шындығында өте ерекше тәжірибелерден өткен. Ол олар туралы сөйлемейді, тіпті сөйлегісі келмейді, бірақ абстрактілі әңгіме жүргізу кезінде нақты бір ісіне тоқталғанда, оны қысқарып, түйіндейді. Ол оны кішкентай кеңістікке сығымдауға тырысады, нәтижесінде ол қарама-қайшылықты естіледі. Оның әрбір сөйлеген сөзі дерлік, көптеген адамдардың өмірін қызықсыз деп санайтын оқиғалардың бірін білдіреді». Честертонның өзі жазбаларында парадокс қолдануымен мәшһүр болған, бірақ бір әңгімесінде ол өзінің парадоксының түрі Мистер Пондтың парадоксынан өзгеше екенін түсіндіреді: төрт әңгімеде Понд осы таңғажайып парадокстың артында жатқан драмалық оқиғаны айтуға итермеленеді; тағы бір әңгімеде, «Понд-панталон» дегенде, Воттон оқиғаны баяндайды. «Капитан Гагаганның қылмысы» және «Қорқынышты трубадур» атты тағы екі әңгімеде Пондтың өткір ақылы, оның досы Гагаганды кісі өлтіруде айыптаған кезде шындыққа жетеді. «Махаббат сақинасында» Гагаган шын оқиғаны айтады және оның сырын ашуды Пондқа сеніп тапсырады. Честертонның өмірінің соңында жазылған бұл әңгімелерде баяндаудың созылуы мен ықтимал емес жағдайлар бар, бірақ олар оның әдеттегі көрегендік жарқырауынан айырылмаған. «Капитан Гагаганның қылмысы» әңгімесінде Честертон мырза Пондтың аузы арқылы былай дейді: «Махаббатқа уақыттың қажеті жоқ. Ал достыққа – уақыт керек. Көбірек және көбірек уақыт, тіпті түнгі жарықтан кейін де».
The Paradoxes of Mr. Pond is G. K. Chesterton's final collection of detective stories, published after his death in 1936. Of the eight mysteries, seven were first printed in the Storyteller magazine. The Unmentionable Man was unique to the book. The stories revolve around a civil servant named Mr. Pond (we are not told his first name). He is described as a very ordinary and fish like man who has a habit of startling those who meet him with outrageous paradoxical statements. He seems unaware of the oddness of his remarks, and his friend Sir Hubert Wotton explains: "he looks a very sedentary, scientific little cuss but he's really had very extraordinary experiences. He doesn't talk about them; he doesn't want to talk about them but when, in the course of talking in the abstract he comes on some concrete thing that he has actually done – well, I can only say he crumples it up. He tries to crush it into a small space and it simply sounds contradictory. Almost every one of those crazy sentences simply stands for one of the adventures in what would be called by most people a very unadventurous life." Chesterton himself was well known for using paradox in his writings, but in one story he explains that his kind of paradox is different from Mr. Pond's:
In four of the stories Pond is induced to tell the dramatic tale which lies behind a baffling paradox; in another, "Pond the Pantaloon", Wotton tells the story. In two more, "The Crime of Captain Gahagan" and "The Terrible Troubadour", Pond's keen mind arrives at the truth when his friend Gahagan is accused of murder. In "Ring of Lovers" Gahagan tells a true story and trusts to Pond to guess the secret behind it. These stories written at the end of Chesterton's career contain narrative stretches and improbabilities, but they do not lack his familiar flashes of insight. In the story The Crime of Captain Gahagan Chesterton observes, through the character of Mr. Pond, that "Love never needs time. But friendship always needs time. More and more time, until up past midnight."
Кейіпкерлер
Кітаптың басты кейіпкерлері – мистер Понд, оның досы капитан Питер Гагаган, романтикалық және импульсивті ирландиялық, сондай-ақ белгілі үкімет шенеунігі сэр Хьюберт Воттон. Бірнеше тарауда айтылатын актриса Вайолет Варни және оның қарындасы Джоан да бар. Гагаган "Сүйіктілер сақинасында" Лорд Кромның әйелімен байланысы болды деген күдік туғаннан кейін Джоанға үйлену ұсынысын жасайды. Джоан, қазір Гагаганмен үйленген, "A Tall Story" повесінің кіріспе бөлімінде пайда болады.
Аян кітабындағы үш салт атты
Парадокс Еуропа саясаты туралы әңгімеге бұрылғанда туындайды, сонда Понд пруссиялықтар мен поляктар арасындағы соғыс кезінде болған бір оқиғаны еске алады. Пондтың Воттонды алаңдатып айтуынша, пруссиялық әскерлер тым бағынышты болған. Маршал фон Грок Польшаның белгілі ақыны және әншісі Пол Петровскині өлімге кесуге тырысқан, бірақ екі сарбазы оның бұйрығын абысқа тым ада орындағандықтан, әрекеті сәтсіз аяқталды. Барлық нәрсе дұрыс болмады, себебі тәртіп тым жоғары болды. Гроктың сарбаздары оған тым жақсы бағынғандықтан, ол өзі қалағандай ештеңе істей алмады. Гроктың сәтсіздікке ұшырағаны – әскери факт, себебі оның екі сарбазы оған бағынған. Егер олардың біреуі бұйрыққа бағынбағанда, ол сәтті болар еді – бұл да әскери факт.
Капитан Гагаганның қылмысы
Бұл тарау Пондтың сөйлеуге құмар америкалық журналистен берген сұхбатымен басталады, ол бір сөйлемді аяқтамай-ақ үзіп тастайды. Адвокат Пондтың танысы капитан Гагаганды оның клиентін, Гагаганмен көп уақыт өткізген әйелдің күйеуін өлтірді деп айыптағанда, бұл Пондқа бір ишарат береді. Адвокат Гагаганның Варни үйінен шығарда айтқан сөздерін естігеннен кейін Понд парадокс ашады: Гагаган үш куәгердің әрқайсысына да, олардың бір-бірімен қайшы келетін мәлімдемелеріне қарамастан, бірдей нәрсе айтқан.
Дәрігерлердің келісімі
Парадокс, қарапайымдап айтқанда, екі дәрігердің мүлдем келісіп, бірінің екіншісін қастандықпен өлтіруіне әкелген жағдай. Бастапқы сахнада поляктар мен литвалықтардың Вильно қаласы бойынша келісімі еске түсіріледі, ал Понд Твидледум мен Твидледи (шайқасуға келіскен) туралы айтады және мораль туралы ұзаққа созылған даудың күрт аяқталуын баяндайды.
Панталондар тоғаны
Понд парадоксты ұсынады – қарындаш салыстырмалы түрде қызыл болғандықтан, осылай қара іздер қалдырған – бірақ Гагаган түсіндірме алу үшін Уоттонға баруы керек. Уоттон Пондтың Англияны қалай сақтап қалғанын және теміржол станциясы күту залында бес рет оққа ұшқандығын айтады, бәрі де "қара іздер" жасайтын "қарындаш" үшін болған.
Есімде жоқ адам
Депортация тақырыбы талқыланғанда, Понд билік өкілдерінің оны депортациялауға қатты ниеттенгенімен, мүмкін болмаған адамды айтады. Қысымды үкімет пен белсенді революциялық қозғалысы бар еуропалық республиканың астанасында Луи мырза орталық алаңда отырып, кез келген адамды ойын-сауыққа тартып алады. Оның кім екені құпия сақталған, бірақ Понд оның кім екенін біледі.
Сүйіктілер сақинасы
Бұл оқиға капитан Гагаганға арналған, оны мырза Понд "өте шыншыл адам [бірақ] бекер және қажетсіз өтірік айтады" деп сипаттайды. Капитан қорқынышты кешкі асқа қатысты, өліммен аяқталған (шындық) оқиғаны айтады және осы оқиға оны сүйген әйелге үйлену ұсынысы жасауға қалай итергенін түсіндіреді.
Қауіпті трубадур
Парадокс, "Табиғатта тым төменге түсіп ғана биік нәрселерді табуға болады", бұл жағдайда мырза Пондтікі емес, оның досы доктор Пол Гринге тиесілі. Грин Асылған Burgess шлютерімен таныстырады, ол капитан Гагаганды көп жыл бұрын сүйгенінің бәсекелесін атып, денесін тастап, содан соң соғысқа қашып кеткенін айыптайды. Шлютердің оқиғаға куә болғандығы туралы айқын баяндамасынан Понд шындықты аңғарды.
Ұзақ тарих
Мистер Понд, сэр Генри Воттон, капитан Гагаган және оның жаңа әйелі Джоан Германиядағы еврейлерге қатысты қалай қарау керектігін талқылап отыр, ал Понд соңғы соғыста неміс аты қабылдаған еврейдің тыңшы деп күдіктелген жағдайды еске түсіреді. Ол "күмәнді әрекеттер" туралы хабарлаған "тыңшыға құмар адамдардың" шенеуніктерді қуғындағанын айтады, ал нағыз тыңшылар көзге түспей қалды – соның ішінде "көруге тым биік" болған тыңшы да бар еді.
Радио
Тізімдегі 8 әңгіменің 5-і (1, 2, 4, 6, 7) BBC Radio 4 Extra радиосы үшін 15 минуттық радио әңгімелер ретінде дайындалды, оларды Мартин Джарвис оқыды. 2014 жылғы 13-17 мамыр аралығында эфирге шықты.