Кіріспе

52-ші Индианаполис 500 жарысы

52-ші Халықаралық 500 Мильдік Жеңіс жарысы 1968 жылдың 30 мамырында Индиана штатының Спидвей қаласындағы Индианаполис моторлы трассасында өтті. Екінші жыл қатарынан Энди Гранателлидің STP турбиналық қозғалтқышы бар машинасы жарыстың соңына қарай көш бастады, бірақ тағы да жеңіске жеткенше үлкермей қалды. 174-ші айналымда Ллойд Рубидің қозғалтқышы қате жұмыс істеп, Джо Леонардқа Lotus 56 Turbine көлігімен көшбасшылыққа өтуге мүмкіндік берді. Алайда, Леонард 191-ші айналымда қайта старт алғанда отын жетіспей қалды және дыбыссыз, таң қалдыратын тоқтау жасады. Боби Унсер, дәстүрлі поршендік Оффенхаузерде көшбасшы болды және беріліс механизміндегі мәселеге қарамастан, өзінің үш Инди 500 жеңісінің біріншісін (1968, 1975, 1981) жеңді. Бұл Индианаполис 500 жарысының стартқа алдыңғы қозғалтқышты машинамен соңғы рет қатысқан жарысы болды. 33 машинаның 32-сі артқы қозғалтқышты машиналар болды (соның ішінде үш турбина). Джим Хуртубиздің машинасы, жарыс басталғаннан кейін тоғыз айналымнан соң шығып кетті, 500 жарысына қатысқан соңғы алдыңғы қозғалтқышты машина болды. Бұл сондай-ақ турбоқозғалтқышты қозғалтқышпен жеңіске жеткен алғашқы 500 жарысы еді. Ай ішінде, түсірілім тобы жарыс кезіндегі түрлі эпизодтарды және 1969 жылы Пол Ньюманның басты рөлде ойнаған «Жеңіс» фильмінде пайдаланылатын қосымша материалдарды түсірді. Мамыр айында Индианаполис айманында жауын-шашын көп болғандықтан, 1968 жылғы жарыс Инди 500 тарихындағы ең жаңбырлы ай рекордын көрсетті. Жаңбыр жаттығулар мен іліккендерге кедергі келтірді, бірақ жарыс күніне әсер етпеді. Бұл бейсенбі күні өткізілген соңғы Инди 500 жарысы болды; Бірыңғай демалыс күні заңы 1971 жылы қабылданды және Мемориал күні жыл сайын үш күндік демалысқа (сенбі-дүйсенбі) айналды. Бұрынғыда болмаған демалыс күні, сенбі күні 1974 жылдан бастап жарыс күні ретінде белгіленді.

Тәжірибе және уақыт сынақтары

1968 жылғы Индианаполис 500 жарысына даулы STP Granatelli Turbine машиналары екінші және соңғы рет қатысты. 1968 жылы Pratt & Whitney турбиналық қозғалтқышы Lotus 56 шассиіне орнатылды, ол көбінесе «Wedge Turbine» деп, ал кейде жақсы көріп «Doorstop» деп аталды. Турбинаның қуатын шектеу мақсатында USAC ең үлкен саңылау кіреберісіне қатысты ережелерді қайта қарастырды (23,999 дюйм²-ден 15,999 дюйм²-ге дейін төмендетілді). Тағы бір ереже өзгерісі бойынша, автомобильдер үш міндетті пит-стоптан өтуге міндетті болды, бұл 1965 жылдан 1967 жылға дейін екі пит-стопты талап еткен. Майк Спенс 7 мамырда бірінші бұрылыстағы апаттан кейін қаза тапты. Оның Lotus «Wedge» турбинасының дөңгелегі жұлып, басына тиді. Ауруханаға жеткізілгеннен кейін бірнеше сағаттан соң ол алған жарақаттарынан көз жұмды. Спенстің қазасы Джим Кларк Хоккенхаймде қаза болғаннан бір ай өткен соң болды; Кларк Индидегі Lotus Wedge турбиналарының біреуін жүргізуге жоспарлаған еді.

Полюс күніне арналған уақыт сынақтары 18 мамыр , сенбі

1966 жылы #70 STP Турбина көлігімен жеңіс одны Грэм Хилл бірінші болып іріктеуден өтіп, жаңа іріктеу рекордын орнатты. Кейіннен оның STP Lotus 56 командаласы Джо Леонард #60 нөмірімен төрт айналымның орташа жылдамдығымен поул позициясын жеңіп алды.

Екінші күндік уақыт сынақтары 19 мамыр жексенбі

Жаңбыр күнінің көп бөлігінде көліктердің жарыс жолына шығуына кедері келтірді. Тек екі көлік қана сынақтан өтуге мүмкіндік алды, және олардың тек біреуі ғана толық аяқталды. Сағат 17:45-те жарыс жолы біліктілікке ашылды, және Джохен Риндт жалғыз біліктілік көрсетті, ал Денни Хулм сағат 18:00-дегі сигнал естілгенде бас тартты. Бірінші уақыт сынағының соңында, жарысқа 16 көлік қатысуға құралатын команда толықты.

Үшінші күндік уақыт сынақтары 25 мамыр , сенбі

Сегіз қырық көлік барлығы 24 рет сынақтан өтіп, жарысқа 26 көлік қатысты. Күшті желдің салдарынан кейбір көліктер жолға шыға алмады, ал жылдамдықтар өткен аптадан төмен болды. Көптеген көліктер жарыстан бас тартты, ал Мел Кенион күнінің ең жылдам жүргізушісі атанды. Іліккеннен кейін Ронни Бакнумның көлігі қажетті салмақтан жеңіл болғандықтан жарыстан шеттетілді.

Төртінші күнгі уақыт сынақтары 26 мамыр жексенбі

25 көлікпен алаң толып (сегіз орын бос қалды), жаңбыр күнінің соңына дейін көліктерді трассаға шығармады. Уақыт сынақтарының ("Бумп күні") жоспарланған соңғы күні жартылай тоқтап қалды. Сағат 6-дағы дәстүрлі жабылу уақыты өтті, бірақ трасса әлі де ылғалды болды. Трасса қызметкерлері жұмысын жалғастырды, ал трасса сағат 18:55-те жаттығу үшін ашылды. Міндетті 30 минуттық жаттығудан кейін, трасса сағат 19:31-де уақыт сынақтары үшін ашылды.

Бұлтты аспанмен және қараңғылықтың жақындауымен, үш көлік әрекет жасады. Билл Путербоу және Билл Чисбург жүгірісті аяқтады, ал Бобби Джонс екінші жылыну айналымында бұрылып кетті. Осы кезде, шенеуніктер қараңғылықтың салдарынан жағдайды қауіпсіз деп танымады және біліктілік сынының қалған бөлігін дүйсенбі күніне дейін шегерді.

Уақыт сынақтары 27 мамыр, дүйсенбі

1952 жылдан бері алғаш рет уақыт сынақтары бесінші күнге дейін жалғасты. Бакнумның көлігі қайтадан жарысқа қосылғаннан кейін, енді тек жеті орын бос қалды. Күннің көп бөлігінде жаңбыр жауып, жарысқа кедері келгенімен, іріктеу дүйсенбіде сәтті аяқталды. Қызу даулы сессияда екі апат болды (Боб Херт және Рик Мютер). Жеті бос орынды толтыру үшін 18 көлік трассаға шықты. Путербау және Чизбург іріктеуден шығып қалды, ал Майк Мосли күнінің ең жылдам жүргізушісі атанды. Джим Хуртубис алдыңғы моторлы Mallard көлігімен 30-шы орынға ілікті. Бұл Indy 500 жарысына қатысқан соңғы алдыңғы моторлы көлік болды.

Біліктілік хронологиясы

Att#Car#DriverLapsQualSpeedRankStartCommentSaturday May 18, 1968 1 70 Graham Hill 4 171.208 2 2 2 25 Lloyd Ruby 4 167.613 5 5 3 8 Roger McCluskey 4 166.976 7 7 4 15 Mel Kenyon 2 — — — Тоқтатылды 5 54 Wally Dallenbach 3 — — — Тоқтатылды 6 3 Bobby Unser 4 169.507 3 3 7 4 Gordon Johncock 3 — — — Тоқтатылды 8 1 A. J. Foyt 4 166.821 8 8 9 48 Dan Gurney 4 166.512 10 10 10 27 Jim Malloy 4 165.032 15 14 11 60 Joe Leonard 4 171.559 1 1 12 4 Gordon Johncock 4 166.775 9 9 13 82 Jim McElreath 4 165.512 13 13 14 24 Al Unser 4 167.069 6 6 15 2 Mario Andretti 4 167.691 4 4 16 54 Wally Dallenbach 4 165.548 12 12 17 56 Jim Hurtubise 1 — — — Апатқа ұшырады 18 78 Jerry Grant 4 164.782 16 15 19 20 Art Pollard 4 166.297 11 11Sunday May 19, 1968 20 35 Jochen Rindt 4 164.144 20 16 21 42 Denis Hulme 3 — — — ТоқтатылдыSaturday May 25, 1968 22 21 Arnie Knepper 1 — — — Апатқа ұшырады 23 15 Mel Kenyon 3 — — — Тоқтатылды 24 62 Bruce Walkup 3 — — — 25 11 Gary Bettenhausen 4 163.562 22 22 26 18 Johnny Rutherford 4 163.830 21 21 27 45 Ronnie Bucknum 4 164.211 18 19 Дисквалификацияланды 5/25; 5/27 күні қайта орналастырылды; #88 шығарылды 28 88 Bob Harkey 3 — — — Тоқтатылды 29 36 Larry Dickson 3 — — — Тоқтатылды 30 59 Ronnie Duman 4 162.338 27 26 31 98 Billy Vukovich II 4 163.510 23 23 32 26 Bobby Johns 3 — — — Тоқтатылды 33 14 Bob Hurt 3 — — — Тоқтатылды 34 16 Bob Veith 4 163.495 24 24 35 10 Bud Tingelstad 1 — — — Тоқтады 36 90 Mike Mosley 2 — — — Тоқтатылды 37 6 Bobby Grim 4 162.866 25 25 38 84 Carl Williams 2 — — — Тоқтатылды 39 26 Bobby Johns 3 — — — Тоқтатылды 40 10 Bud Tingelstad 4 164.444 17 18 41 21 Arnie Knepper 3 — — — Тоқтатылды 42 42 Denis Hulme 4 164.189 19 20 43 15 Mel Kenyon 4 165.191 14 17 44 84 Carl Williams 3 — — — Тоқтатылды 45 36 Larry Dickson 3 — — — ТоқтатылдыSunday May 26, 1968 46 77 Bill Puterbaugh 4 157.301 — — #84 шығарды 47 22 Bill Cheesbourg 4 157.274 — — #21 Bobby Johns шығарды 157.274 — — Екінші жаттығу кезінде айналып кетті Monday May 27, 1968 48 88 Bob Harkey 4 159.915 — — #45 қайта орналастырылды 49 90 Mike Mosley 4 162.449 26 27 50 41 George Follmer 4 158.877 — — #62 шығарды 51 28 Rick Muther 2 — — — Апатқа ұшырады 52 94 Sam Sessions 4 162.118 31 31 53 31 Sonny Ates 4 158.221 — — #29 шығарды 54 36 Larry Dickson 4 159.652 — — #56 шығарды 55 21 Arnie Knepper 4 161.900 32 32 #22 шығарды 56 84 Carl Williams 4 162.232 29 29 #77 шығарды 57 29 George Snider 4 162.264 28 28 #31 шығарды 58 62 Bruce Walkup 4 160.514 — — #41 шығарды; #64 шығарды 59 56 Jim Hurtubise 4 162.191 30 30 #36 шығарды 60 32 Al Miller II 4 157.109 — — Өте баяу 61 71 Bob Harkey 4 156.257 — — Өте баяу 62 64 Larry Dickson 4 161.124 33 33 #88 шығарды 63 76 Jerry Titus 4 154.540 — — Өте баяу

Басталу желісі

RowInsideMiddleOutside 160 Джо Леонард70 Грэм Хилл 3 Бобби Унсер 22 Марио Андретти25 Ллойд Руби24 Ал Унсер 38 Роджер Маккласки1 А. Дж. Фойт 4 Гордон Джонкок 448 Дан Гурни20 Арт Поллард54 Уолли Далленбах аға 582 Джим МакЭлреат27 Джим Маллой 78 Джерри Грант 635 Джохен Риндт15 Мел Кенион10 Буд Тингелстад 745 Ронни Бакнум 42 Денни Хулм18 Джонни Разерфорд 811 Гэри Беттенхаузен 98 Билл Вукович II 16 Боб Вейт 96 Бобби Грим59 Ронни Думан90 Майк Мосли 1084 Карл Уильямс29 Джордж Снайдер56 Джим Хуртюбиз 1194 Сэмми Сейс 21 Арни Кнеппер 64 Ларри Диксон

Бірінші жартысы

Жасыл желек түсірілген кезде, #60 STP Turbine көлігіндегі Джо Леонард көшбасшы болды, Бобби Унсер екінші, ал Роджер МакКласки бірінші айналымның соңында үшінші орынға көтерілді. Алғашқы 100 мильде сарғыш ескерту шамдары жанып тұрмады, жылдам қарқын орнатылды. Бобби Унсер 8-айналымда алғаш рет көшбасшылыққа шықты және бірінші жартысының көп бөлігін жетекке алып жүрді. Тек тоғыз айналым өткен соң, Jim Hurtubise-тің алдыңғы қозғалтқышты PepsiCo Frito арнайы машинасының поршені жанып, жарыстан шықты, 30-шы орынды алып, 500 мильдік жарыста соңғы алдыңғы қозғалтқышты "роудстер" болды. Марио Андретти де пит-стопта болды, ол нашар поршень салдарынан жарыстан шықты. Бір сәттен кейін ол командаласы Ларри Диксонның көлігіне отырды, бірақ ол да ұзаққа соқпады. Сол көлік те 24 айналымнан кейін поршеньдің бұзылуынан зардап шекті. 41-айналымда алғаш рет сақтандыру белгісі көрсетілді. Ал Ансер аға әдеттегідей пит-стоп жасады, бірақ турбокомпрессорда өрт шықты. Ол жарысқа орала алды, бірақ бір айналымнан кейін дөңгелегі түсіп, бірінші бұрылыста қабырғаға соқтығысты. Арни Кнеппер мен Гэри Беттенхаузен де оқиғаға қатысты. 322 км (200 миль) өткеннен кейін, қорғаушы чемпион А. Дж. Фойттың қозғалтқышы жарылып, жарыстан шықты.

Екінші жартысы

110-шы айналымда Грэхам Хилл дөңгелекті жоғалтып, екінші бұрылысқа соқтығысып, екінші сақтандыру жағдайын тудырды. Бұл жарыстан шыққан алғашқы Granatelli турбинасы болды. Қайта старт берілгенде Бобби Унсер көш бастап, Джо Леонардты озу арқылы дәстүрлі поршеньді қозғалтқыштардың қуатты турбиналармен әлі де теңесе алатынын көрсетті. 127-ші айналымда Мел Кенион мен жаңадан қатысып жатқан Билли Вукович II төртінші бұрылыста қақтығысты. Екеуі де жарысқа қайта қосыла алды, бірақ Джонни Рутерфорд баяулауға тырысқанда, Жим МакЭлриат оның машинасына соқты. Майк Мосли да төртінші бұрылыстың шөбіне сырғып, апаттан қашуға тырысты. Рутерфорд жарыстан шықты, ал МакЭлриат пит-стопқа қайтып, алдыңғы бөлігін жөндеді. Бобби Унсер 166-шы айналымда соңғы пит-стопын жасағанда, жылдамдық қоробкасының байланысы үзіліп, машина жоғары жылдамдыққа ілігіп қалды. Ол жарысқа оралу үшін ақырындап жылдамдық жинамайынша, Леонард пен Руби оны озуға үлкерді. Леонард енді турбинамен көш бастады. Руби екінші орынға көтерілді, бірақ 178-ші айналымда, бұзылған тұтандыру катушкасымен пит-стопқа қайта оралды. Оның командасы катушканы ауыстырды, бірақ алты минуттық тоқтау оны жеңіске үміттен айырды. Жеңіске 19 айналым қалғанда Джо Леонард көш бастап, Бобби Унсер екінші орынға шықты. Карл Уильямс артқы түзу бойында апатқа ұшырап, өрт шықты, сары жарық сигнал берілді. Сақтық шаралары кезінде Леонард көш бастады, Бобби Унсер екінші, ал Дэн Гурни үшінші орында болды. Сәтке, Арт Поллард (Джо Леонардтың командаласы), бірнеше айналым қалып қойғандықтан, сақтық қарқынына ілесе алмады, соның салдарынан дау туды. Нәтижесінде Бобби Унсер оның артында қалып, Леонардқа орын жоғалтты.

Аяқтау

Тазалау жұмыстары аяқталғаннан кейін, 192-айналымның басында жасыл жалау берілді. Сол сәтте көшбасшы Джо Леонард пен оның командаласы Арт Поллард екеуі де ойланып, бірден бірдей тоқтады – жанармай сорғысының жетегі үзіліп кеткен. Финиш сызығына жақын турбиналық қозғалтқыштар тағы да істен шығып, жарыс қауымдастығын таң қалдырды. Боби Унсер көшбасшылыққа шықты, ал Дэн Гурни екінші орынды иеленді. Бір айналымға жуық көшбасшылықпен Унсер соңғы тоғыз айналымды жеңіспен аяқтады, өзінің алғашқы Индианаполис 500-ін жеңіп алды. Goodyear шиналарын қолданған автомобильдер алғашқы төрт орынды бағындырды, ал Goodyear қатарынан екінші рет 500 шақырымды жеңіп алды. Тәртіп сақшылары алғашқы бес автомобильдің толық 500 шақырымды аяқтауына рұқсат берді, содан кейін қалғандарының барлығын жарыс жолынан шығарды. Бұл финишке жеткендердің есімдері беделді Champion Spark Plug 100 миль/сағ клубқа енгізілген соңғы 500 шақырымдық жарыс болды. 1967 жылғы жарысқа қарағанда, 1968 жылы турбина көшбасшылықтан қашып кетпеді. Боби Унсер Offenhauser көлігімен ең көп айналым жасады, бірақ Джо Леонард күнінің көп бөлігін Унсердің артынан, алдыңғы үштікте өткізді. Грэхам Хилл алғашқы бестікке кірді, бірақ ұзын түзу жолдарда жылдамдық жетіспейтініне шағымданып, төртінші орында келе жатқанда апатқа ұшырады. Арт Поллард үшінші турбинамен күні бойы үздік ондыққа кірді, бірақ жеңіске үміткер болған жоқ.

Жарыс жазбалары

Бұл 1968 жылғы маусымда Бобби Унсердің қатарынан төртінші жеңісі еді, ол кейін Ұлттық чемпионатты жеңіп алды. Бұл танымал Флойд Клаймердің 500 Мильдік Жарыс жылнамаларында тіркелген соңғы Инди 500 болды. Алтыншы орын алған Ронни Думан он күннен кейін Милуокиде қаза тапты. Майк Спенс – Спидвейде өмірін жоғалтқан Спенс тегіндегі үшінші адам (олардың ешқайсысы туысқан емес еді).

Теледидар

Жарыс АҚШ-та ABC телеарнасының Wide World of Sports бағдарламасында көрсетілді. Хабарлама 8 маусымда көрсетуге жоспарланған, бірақ сенатор Роберт Ф. Кеннедидің сол күні өткен жерлеу рәсіміне байланысты 15 маусымға кейінге шегерілді. Джим Маккей хабарды жүргізді, Роджер Уорд сарапшы, ал Крис Экономаки пит-репортер болды. Жарыс MCA жабық телеарнасы арқылы АҚШ-тың шамамен 175 кинотеатрында тікелей көрсетілді. Чарли Брокман жүргізуші болды.