Кіріспе

Хорватия аралы

арал және осы атпен аталатын ауыл

Иловик және Свети-Петр аралдары Хорватияда Лошинь (Люссино) аралының оңтүстігінде, Иловик бұғазымен бөлініп орналасқан.

География

Иловик аралында орналасқан жалғыз ауыл да Иловик деп аталады. Аралдың шеңбері – , ал оның ауданы – . Жағалаудың барлық жағынан көптеген жасырын шығанақтарға қол жеткізуге болады. Ірі шығанақ, құмды жағажайы бар Паржине, аралдың оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Паржине ауылмен жол арқылы байланысқан, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі бункері бар Паркну жағажайы да сол жолмен қосылған. Ауылдан оңай жететін жағажайлар: Харбац, Шото Пини және Сидро. «Қарағайдың астында» деген мағына беретін Шото Пиниде шағын футбол алаңы бар. Аралда бочче алаңы да бар. Иловик пен Свети-Петрді ұзындығы және ені бар бұғаз бөліп тұр. Бұл бұғаздың орналасуы, сирокко және борадан басқа, көптеген желдерден табиғи қорғаныс болып табылады. Бұл бейімделген порты Адриатиканың солтүстік және оңтүстік бөліктері арасындағы танымал демалыс орнына айналдырды. Небәрі бірнеше сағат ішінде Истрия, Риека, Крк, Раб, Паг, Корнати және басқа да орталық Далмация аймақтарына жете аласыз. Қаладан дүкен, пошта, валюта айырбастау кеңсесі және бірнеше мейрамхана табуға болады.

Өсімдіктер

Иловик аймағын Жерорта теңізі өсімдіктері, көбінесе макия жамылған. 20 ғасырдың ортасына қарай, аралда ешкі және ірі қара мал шаруашылығының кеңеюі, сондай-ақ отын және құрылыс материалдары үшін орманды пайдалану салдарынан өсімдік жамылғысы көптеп жойылды. Келесі онжылдықтарда мал шаруашылығынан біртіндеп бас тарту және электр энергиясы мен газ баллондарының қолданысқа енгізілуі табиғи қайта орманды болуға әкелді. 21 ғасырдың басында аралдың шамамен 65 пайызы орман мен макиямен жабылған. Қаланың барлық жерінде лавр, розмарин және тамариск кеңінен таралған, ал арал гүлдейтін өсімдіктерімен, әсіресе олеандрмен әйгілі, сондықтан оған «гүлдер аралы» деген лақап ат қойылған. Зәйтүн ағаштары мен жүзімдіктер аралда әлі де өседі және тұрғындары жеке пайдалану үшін оларды өңдейді. Аралдың барлық аймақтарында қарағай ағаштары кездеседі, олардың ең әсерлілері солтүстік-шығыс жағында орналасқан.

Тарих

Географиялық орналасуына байланысты Иловик пен Свети-Петр арасындағы бейіт ежелгі заманнан бері қауіпсіз туындау орны ретінде пайдаланылып келген. Осының арқасында осы аралдарға алғашқы тұрғындар келді. Ең көне цивилизация іздері Либурни тайпасынан табылды, олар иллириялықтардың бір бөлігі болған. Аралға келгендер ежелгі Рим өркениетінің іздерін де көре алады. Осы аймақта римдік ғимараттардың қираған қалдықтары, мозаикалар, монеталар, жерлеу саркофагы және су асты археологиялық ескерткіштер табылған. Иловик мәдениетінің ерекшелігі – жерлеу салты. Иловик аралындағы Әулие Петр мен Пауыл шіркеуінде діни қызметтер өткізілгеннен кейін, мәйіт кемемен Свети-Петр деп аталатын басқа шағын аралдағы зиратқа жеткізіледі. Қазіргі зиратты қоршаған қабырғалар 11 ғасырға дейін соқталады және бенедиктин монастырінің бір бөлігі болған. Свети-Петрде францискан орденінің монахтары үшін жазғы монастырь және 1600 жылы Венеция Республикасы салған шағын қамалдың қалдықтары орналасқан. Филиппо Паскалиго бұл қамалды қарақшылардан (ускоктардан) қорғану үшін салған. Алғашқы хорваттар 18 ғасырдың соңында Вели-Лосиньден Иловикке келді. Осы оқиға қазіргі Иловиктің бастауы болды. Бұл аралдың ең ерте жазылған аты – Neumae Insulae (латын тілінен аударғанда: "Аты жоқ арал"), ол 1071 жылы тіркелген. 13 ғасырда ол Sanctus Petrus de Nimbis (латын тілінен: "Бұлттағы Әулие Петр") деп, ал кейін San Pietro dei Nembi (итальян тілінен: "Бұлттағы Әулие Петр") деп аталған. Хорват тұрғындары кішірек аралды Sveti Petar (Әулие Петр) деп атаған, оны көбінесе 'Прико' деп біледі, ал үлкенірек аралды Tovarnyak ("Есек") деп атап, соңында Ilovik i Sveti Petar деп атады. Жергілікті тұрғындар оны Сан-Пьеро деп шақырады.

Диалекті

Иловик аралының ресми тілі – хорват тілі. Италия үкімдігі кезінде басты тіл итальян тілі болған. Иловик диалектісі бірегей. Ол Истрияның диалектісіне негізделген және оған өте ұқсас. Көптеген сөздері итальян тілінен алынғандықтан, оны итальян және хорват тілдерінің қосындысы деп айтуға болады. Бұл диалект тек Лошинь архипелагы мен Истрияда ғана түсініледі, Хорватияның материктік бөлігінде емес.

Туризм

Жылдар бойы Иловик Солтүстік Адриатикадағы күнделікті танымал туристік орынға айналды. Жаз айларында Мали Лошиньтен күн сайын экскурсиялық кемелер келіп тұрады. Басты көрікті жерлер – Әулие Петр мен Пауыл шіркеуі; түрлі жағажайлар, әсіресе Харбак; қалалық құдық; және шағын ауыл. Иловик порты табиғи бейіндік болғандықтан, теңізшілердің барлық желден, әсіресе юго (оңтүстік жел) қысымынан қорғаныш табуына мүмкіндік бергендіктен, ежелгі заманнан бері пайдаланылып келеді. Жаз мезгілінде порт қалалық зираттан Венециялық қамалға дейін яхталар мен желкенді қайықтарға толы болады.