Алжирдегі адам құқығы: Тәуелсіздік, сот қуғыны, баспасөз бостандығы шектеулері, жемқорлық, құл саудасы. Саяси өзгерістер мен жаңа президент туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алжирдегі адам құқықтарына шолу
Overview of human rights in Algeria
2011 жылы Алжир президенті Әбділазиз Бутефлика араб әлемінде болған «Араб көктемі» наразылықтарының нәтижесінде 2002 жылы Алжир азамат соғысы аяқталғаннан бері күшінде болған төтенше жағдай режимін жойды. Алжирдегі адам құқықтарына қатысты негізгі мәселелер: азаптау, еріксіз тұтқындау және қамауға алу, сөз және БАҚ бостандығына қатысты ауыр шектеулер, ҮЕҰ-ларды ұйымдастыру, қаржыландыру немесе жұмыс істеуге қатысты тым қатаң заңдар, діни бостандыққа шектеулер, кең таралған мемлекеттік коррупция, адам саудасы, жұмысшылардың бірігу бостандығына және бала еңбегіне қатысты маңызды шектеулер. 2017 жылы Human Rights Watch Алжир үкіметінің блогерлерге, журналистерге және медиа өкілдеріне қарсы бейбіт сөздері үшін қылмыстық қудалауды жиі қолдана бастағанын хабарлады. Бұл елдің қылмыстық кодексінде «президенттің беделін түсіру», «мемлекеттік қызметкерлерді қорлау» және «Ислам дінін қаралау» сияқты құқық бұзушылықтар ретінде қарастырылды. Сонымен қатар, бейбіт митингілер «рұхсат етілмеген жиын» деп есептелді. Бутефлика президенттікке тағы бір рет сайлану ниетін білдіргеннен кейін бірнеше айлық наразылықтардан соң 2019 жылы отставкаға кетті. Уақытша кезеңнен кейін Абдельмаджид Теббуне президент болып сайланды және ол наразылық білдірушілерді қолдады. Дегенмен, Human Rights Watch 2021 жылы Алжир үкіметінің «Хирак» қозғалысының наразылық білдірушілерін, белсенділерін және журналистерін тұтқындауды және түрмеге қамауды жалғастырғанын, сондай-ақ сөз бостандығын шектеу және сот тәуелсіздігін одан әрі әлсірету үшін елдің конституциясына өзгерістер енгізгенін хабарлады.
In 2011, the then Algerian president Abdelaziz Bouteflika lifted a state of emergency that had been in place since the end of the Algerian Civil War in 2002, as a result of the Arab Spring protests that had occurred throughout the Arab world. Serious challenges to human rights in Algeria have included torture, arbitrary arrest and detention, serious restrictions on free expression and media, overly restrictive laws on the organization, funding, or operation of NGOs, restrictions of religious freedom, serious government corruption, people trafficking, significant restrictions on workers’ freedom of association and child labor. In 2017, Human Rights Watch reported the Algerian government had increasingly resorted to criminal prosecutions against bloggers, journalists, and media figures for peaceful speech, via articles in the country's penal code criminalising "offending the president", "insulting state officials" and "denigrating Islam", in addition to dismissing peaceful demonstrations as "unauthorised gatherings". Bouteflika resigned in 2019 after months of protests following the declaration of his intention to run for a fifth term as president. Following an interim period, Abdelmadjid Tebboune was elected president, who spoke out in favour of protestors. Despite this, Human Rights Watch reported in 2021 that the Algerian government continued to arrest and imprison protestors, activists, and journalists from the Hirak movement, alongside amending the country's constitution to restrict freedom of speech and further curtail judicial independence.
Негізгі құқықтар
Туған жеріне, нәсіліне, жынысына және басқа да бірқатар белгілеріне негізделген кемсітушілік заңсыз, бірақ әйелдер, әсіресе, едәуір және жүйелі кемсітушілікке ұшырайды. Бұл конституцияға қайшы болса да, үкімет саяси қарсыластарының, ақпарат құралдарының, адам құқықтары жөніндегі ұйымдардың және терроризмге күдіктілердің байланыстарын бақылайды. Үйлерді ордерсіз іздейді. Конституция сөз бостандығы мен баспасөз бостандығын да кепілдейді, бірақ түрлі ескертулермен. 1990 жылдары үкімет күштерінің іс-әрекеті туралы қоғамдық пікірлер, исламды сынау, үкімет басшыларын қорлау, «ұлттық бірлікке» қауіп төндіретін немесе «жеке адамның қадір-қасиетін қорлайтын» кез келген сөз заңсыз. Алжирдің заңдары бойынша жала жабу кеңінен анықталып, қатаң жазаланады. Кейбір журналистердің өзін-өзі цензуралауы кең таралған, бірақ басқалары үкіметті ашық сынға алудан тартынбайды. Толыққандай мемлекеттік радио мен теледидарлар жалған хабарларды таратып, режимге қарсы шыққандарға рұқсат бермейді. Газеттердің көпшілігі үкімет баспаханаларында басылады, және режим бұл фактімен редакторлар мен тілшілерге ықпал ету үшін пайдаланады. Сондай-ақ, ол түрлі басылымдарға жарнама орналастыру немесе орналастыруға тыйым салу үшін мемлекеттік жарнама компаниясының билігін қолданады. Интернетке кіру мәселесі жиі кездеспейді, бірақ үкімет электрондық пошта мен чат-бөлмелерді бақылайды. Академиялық конференциялар мен сол сияқтылар кейде үкіметтік араласуға ұшырайды, кейде мұндай іс-шараларға қатысуға шақырылған шетелдік ғалымдарға виза берілмейді. Алжирлік ғалымдар шетелде конференцияға қатысу үшін ресми келісімге мұқтаж болды, бірақ бұл келісімге жиі қол қойылмайды. Бұл жағдай Алжирдегі діни еркіндікке күмән келтіреді. Жалпы алғанда, мұсылман еместерге әлеуметтік жағынан төзімділік танытылады, бірақ кейбір кемсітушілік пен зорлық-зомбылық бар, ал көптеген христиандар бейтаныс күйде тұрады. Конституция жиналыс және бірлестік құру құқығын қамтамасыз етеді, бірақ олар іс жүзінде қатты шектеледі. Алжирде демонстрацияларға 2000 жылдан бері тыйым салынған. Қоғамдық жиналыстар өткізу үшін рұқсат алу қажет, ал оны алу қиын. Саяси партиялар мен басқа да көптеген ұйымдар, мысалы үкіметтік емес ұйымдар құру үшін ресми келісім қажет. 2012 жылдың мамыр айында HRW Алжир үкіметі «2012 жылдың 10 мамырындағы сайлау алдындағы кезеңде халықты астанада демонстрациядан ұстау үшін тұтқындау және басқа да тактикаларды қолданды» деп шағымданды. Алжирде бейбіт түрде демонстрацияға шыққандарды, соның ішінде кем дегенде бір сайлауға үміткерді ұстап, кейбіреулеріне қалаға кіруге тыйым салынды. HRW атап өткендей, төтенше жағдай 2011 жылдың ақпан айында техникалық тұрғыдан жойылғанмен, қауіпсіздік күштері әлі де «қоғамдық жиналыстарға қатысты репрессивті заңдарды, соның ішінде Алжирде жиналыстарға тыйым салуды» қолданады. HRW бұл заңдарды «Алжирдің халықаралық құқықтағы адам құқықтары бойынша міндеттемелеріне қайшы келеді» деп сипаттап, ел үкіметінен «Алжирде жиналыс бостандығына қатысты негізсіз шектеулерді тоқтатуды» талап етті. Конституция еркін жүріске кепілдік бергенмен, іс жүзінде бұл да шектеледі. Елдің оңтүстік провинцияларына және сол арқылы сапар шектелген. Ішкі істер министрі адамдарды үй қамауына алуға құқылы. Әскери қызметке тиіс жас жігіттер рұқсатсыз елден шыға алмайды. Ерлі-зайыпты әйелдер күйеулерінің рұқсатынсыз шетелге шыға алмайды. 1992 жылғы төтенше жағдай туралы заң әлі де күшінде, ал үкімет жиналыс пен қауымдастыққа шектеулерді жүзеге асырумен ерекше айналысады. Оппозициялық саяси партиялар мен режимге қарсылық білдіретін басқа да адамдардың қызметін шектеу үшін қолданылатын бұл шектеулер Алжирдегі адам құқықтары мәселелерінің бірі болып табылады. 2022 жылдың 21 ақпанында Human Rights Watch ұйымы Алжир билігі сөз сөйлеу және жиналу құқығын бейбіт түрде қолданған адам құқықтары қорғаушыларын, азаматтық қоғам белсенділерін, оппозициялық қайраткерлерді және журналистерді өз бетімен түрмеге жапқан деп хабарлады. 2022 жылдың 2 наурызында Amnesty International халықаралық ұйымы Алжирдің билігі азаматтық қоғамға шабуыл жасағанын, ақпан айында 27 адам құқықтары қорғаушыларын және бейбіт белсенділерін тұтқындағанын хабарлады. Хабарларға сәйкес, билік «Хирак» наразылығын басуға тырысты, жүздеген белсенділерді, адам құқықтары қорғаушыларды және журналистерді тұтқындады, оларды сотқа дейінгі қамауда ұстады немесе оларға дұрыс есімдері көрсетілмеген айыптар бойынша үкім шығарды.
Discrimination based on birth, race, gender, and a number of other attributes is illegal, although women, in particular, face considerable and systemic discrimination. Although it is unconstitutional, the government monitors the communications of its political opponents, the news media, human rights organizations, and terrorist suspects. Homes are searched without warrants. The constitution also guarantees freedom of speech and of the press, but with various caveats. Public comments about the conduct of government forces during the 1990s are illegal, as are criticism of Islam, speech that insults government leaders, or anything that threatens "national unity" or offends against "individual dignity". Pressure is exerted by the government on the news media, largely by arresting journalists for defamation, which is defined broadly and punished harshly under Algerian law. Self censorship by some journalists is common, although other journalists do not hesitate to criticize the government openly. Radio and TV, which are entirely state owned, provide slanted coverage and deny access to opponents of the regime. Most newspapers are printed at government owned presses, and the regime uses this fact to exert influence on editors and reporters. It also exerts influence by wielding the power of the government owned advertising company to place or not place ads in various publications. Internet access is usually not a problem, although the government monitors e mail accounts and chat rooms. Academic conferences and the like are sometimes subject to governmental interference, with visas sometimes being denied to foreign scholars who have been invited to participate in such events. In the past, Algerian academics have needed official approval before attending conferences abroad, and are often denied that approval. This casts doubt on the state of religious freedom in Algeria. In general, non Muslims are socially tolerated, but some discrimination and abuse exists, and many Christians keep a low profile. Although the rights of assembly and of association are guaranteed by the constitution, they are severely curtailed in practice. Demonstrations have been banned in Algiers since 2000. Permits are required for public meetings, and are often difficult to obtain. Official approval is required in order to form political parties and many other types of organizations, such as NGOs. In May 2012, HRW complained that the Algerian government had been using "arrests and other tactics to keep people from demonstrating in the capital in the period leading up to the May 10, 2012 elections". Peaceful demonstrators in Algiers, including at least one candidate for election, were being detained, and some individuals had been prevented from entering the city. HRW noted that while the state of emergency had technically been lifted February 2011, security forces were still enforcing "repressive laws on public gatherings, including a ban on gatherings in Algiers". HRW described these laws as being "contrary to Algeria's binding human rights obligations under international law" and called on the country's government to "end its unjustified restrictions on freedom of assembly in Algiers". Similarly, although the constitution guarantees free movement, this, too, is restricted in practice. There are limits on travel to and through the country's southern provinces. The minister of interior is empowered to place people under house arrest. Young men who still owe the country military service cannot leave the country without permission. Married women cannot travel abroad without their husbands' permission. A 1992 state of emergency law remains in effect, and the government is especially concerned with enforcing the restrictions on assembly and association. These restrictions, which are used to limit the activities of opposition political parties and other opponents of the regime, are among the major human rights problems in Algeria. On 21 February 2022, the Human Rights Watch reported that the Algerian authorities arbitrarily imprisoned human rights defenders, civil society activists, opposition figures and journalists for peacefully exercising their rights to speak and assemble. On 2 March 2022, Amnesty International reported that Algerian authorities ramped up their assault on civil society, with 27 human rights defenders and peaceful activists arrested in February. According to the reports, the authorities have sought to suppress Hirak protests, have arrested hundreds of activists, human rights defenders and journalists, and held them in pretrial detention or sentenced them under vaguely worded charges.
Әйелдер құқықтары
Халықаралық Амнистияның мәліметінше, 1984 жылғы Алжир Отбасы кодексі "әйелдердің құқықтарына, заң алдындағы теңдік және өз тағдырын өзі шешу құқығы сияқты, көптеген қатаң шектеулер салды". 2019 жылдың қараша айында өткен референдумда сайлаушылардың 66% жаңа Конституцияны мақұлдады, бірақ ұлттық қатысу деңгейі 23% құрады, бұл тарихи ең төмен көрсеткіш. Оған қарамастан, 2020 жылы әйелдерге қарсы жасалған қылмыстар тоқтамады, кем дегенде 36 әйел мен қыз өлтірілді. 2019 мен 2021 жылдар аралығында "Феминицидтер Алжир" платформасы Алжирде ер адамдардың әйелдерді олардың жынысына байланысты өлтірген 187 дерекені тіркеді, бұл фемицидтер деп аталады.
The Algerian Family Code of 1984, according to Amnesty International, "imposed many serious limitations on women's rights, including the right to equality before the law and the right of self determination". In November 2019, a new constitution was approved by 66% of voters in a referendum, with a national turnout of 23%, a historical low. Despite this, it was reported that feminicides continued into 2020, with at least 36 murders of women and girls. Between 2019 and 2021, the Féminicides Algérie platform registered 187 cases of men murdering women in Algeria because of their gender, referred to as femicides.
Балалардың құқықтары
Бала ата-анасының кез келгенінен алжирлік азаматтықты мұраға ала алады. Мұсылман әкесінің баласы автоматты түрде мұсылман болады. Орта білім (жоғары сыныптарды қоса) тегін, ал 16 жасқа дейін міндетті. Заңмен тыйырылған болса да, балаларға қатысты зорлық-зомбылық мәселесі бар, ол "зорлық мәдениетіне" байланысты деп есептеледі. Балаларға сексуалдық зорлық көрсету қылмысы үшін 10 жылдан 20 жылға дейін бас бостандығынан айыру көзделген, бірақ қылқыстың көпшілігі мұндай ұзақ мерзімге сотталмайды. Алжир 1980 жылғы Халықаралық балаларды қақтырудың азаматтық-құқықтық жақтары туралы Гаага конвенциясына қол қоймаған. Солтүстік Африка елдері сияқты, бұл Алжирдегі балалар үйлеріндегі балалардың санының көп болуына себеп болады.
A child can inherit Algerian nationality from either parent. The child of a Muslim father is automatically Muslim. Education through high school is free and, up to age 16, compulsory. Although illegal, child abuse is a problem, attributed to a "culture of violence". Child sexual abuse is technically punishable by 10 20 years in prison but offenders rarely receive such long sentences. Algeria is not a signatory of the 1980 Hague Convention on the Civil Aspects of International Child Abduction. Similar to other countries in the Maghreb region, this results in a high number of children in institutions in Algeria.
Жиналу еркіндігі
Хьюман Райтс Вотч өзінің 2015-2016 жылдардағы жылдық есебінде Алжир билігі алдын ала рұқсатсыз өткізілетін барлық жиналыстарға тыйым салу арқылы бейбіт наразылықтарды тоқтатуды жалғастырғанын мәлімдеді. Қылмыстық кодекстің 97-бабына сәйкес, рұқсатсыз жиналысты ұйымдастыру немесе оған қатысу, тіпті ол бейбіт болса да, қылмыс саналады және бір жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасына кесіледі. Ақпан айында сот жұмыссыздардың құқықтарын қорғау жөніндегі ұлттық комитеттің сегіз мүшесін "рұқсатсыз жиналыс өткізгені" және "сот шешімдеріне қысым жасағаны" үшін айыптап, бір жылға бас бостандығынан айырды.
Human Rights Watch said in its annual report 2015 2016 that Algerian authorities continued to suppress peaceful protests by prohibiting all kind of gatherings held without prior approval. According to Article 97 of the penal code, organizing or participating in an unauthorized gathering, even if it is peaceful, is regarding a crime and imposes a penalty of up to one year in prison. In February, a court sentenced eight members of the National Committee for the Defense of the Rights of Unemployed Workers to one year prison after convicting them of "unauthorized gathering" and "exercising pressure on the decisions of magistrates".
Мүгедектердің құқықтары
Мүгедектік негізіндегі кемсітушілік заңсыз, бірақ бұл заң тиімді орындалмайды және әлеуметтік жағдайға қатысты көзқарас кең таралған. Азаптау, ұрып-сапалау немесе өздігінен жазалау. Полиция шабуылдарға қосылады.
Discrimination on the basis of disability is illegal, but this law is not well enforced, and social prejudice is common. torture, beatings, or vigilante execution. Police join in on the attacks,
Жұмысшылардың құқықтары
Кәсіподақ құру үшін мемлекеттік келісім қажет, және кәсіподақ түрлі себептермен заңды мәртебесін жоғалтуы мүмкін. Ереуілдерге рұқсат беріледі, бірақ олар үшін үкіметтің келісімі қажет, және екі апталық делдалдық немесе келіссөздерден кейін ғана жүргізілуі мүмкін. Ұжымдық келісімдерге рұқсат бар. Мажбүрлеу еңбегіне тыйым салынған. Еңбек министрлігі балалар еңбегіне тыйым салуды қамтамасыз етуге тиіс, бірақ 1,5 миллион алжирлік бала жұмыс істейді, көбінесе шаруашылықтарда және дүкендерде. Төменгі жалақы белгіленген, бірақ оның орындалуы тұрақсыз. Дегенмен, Алжир үкіметі жұмысшыларға әлеуметтік жәрдемақылармен көмектеседі. Жұмыс уақыты және осыған ұқсас ережелер бар, олар жеке секторға қарағанда мемлекеттік секторда жақсы сақталады.
Government approval is required to form unions, and a union can lose its legal status for various reasons. Strikes are permitted, but require government approval, and are only allowed after two weeks of mediation or conciliation. Collective bargaining is permitted. Forced labor is prohibited. The Ministry of Labor is supposed to enforce the ban on child labor, but 1.5 million Algerian children work, mostly on farms and in shops. There is a low minimum wage, but enforcement of it is inconsistent. however, the Algerian government is helping the workers with benefits. There are rules about work hours and the like which are better enforced in the public than in the private sector.
Қамауға алынған адамдардың құқықтары
Алжирде еріксіз тұтқындау мен қамауға алу конституцияға қайшы келеді, бірақ сотқа дейінгі қамауға алу жиі қолданылады. 2009 жылғы есепте күдіктілер сотқа дейінгі қамауда және сұраққа алу кезінде "дене күштеуге және басқа да қатыгездікке" ұшырағаны айтылған. Күдіктіні алдын ала жауапқа тартуға және сотталушылар мен талапкерлерді сотқа шақыруға сотқа шақыру қажет. Полиция қылмысқа куә болған жағдайда ордерсіз тұтқындауға мүмкіндік береді. Күдіктілерді қанша уақытқа дейін айыптаусыз ұстауға болатынын көрсететін ережелер де бар. Бұл процедуралар көбінесе сақталады. Бірақ, басты мәселе – күдіктілерді сотқа дейін тым ұзақ уақыт ұстап тұру. Прокурорлардың алдын ала тергеу мерзімін ұзарту туралы өтініштері судьялар тарапынан сирек қабылданбайды. Кепілдік туралы ереже жоқ, бірақ айыпталушылар көбінесе сотқа дейін босатылып, полицияға үнемі есеп беруге міндетті. Заңгерлік көмек алу құқығы, сондай-ақ төлей алмаса, мемлекеттік қызметкердің адвокаты қызметін пайдалану құқығы сақталады. Заң бойынша азаптауға тыйым салынған, бірақ 2022 жылы осыған қатысты бірнеше хабарлама түсті.
Arbitrary arrest and detention is unconstitutional in Algeria, but there is nonetheless frequent use of pretrial detention. A 2009 report noted that suspects were subjected to "physical abuse and other brutalities" while in pretrial detention and during questioning. A summons is required to compel a suspect to preliminary questioning and to compel defendants and plaintiffs to appear in court. Warrantless arrests may be made by police who have witnessed an offense. There are also rules indicating how long suspects may be held without charge, These procedures are usually followed. A major problem, however, is that suspects are often held before trial for very long periods. Prosecutors' requests to extend preventive detention are rarely denied by judges. There is no bail, but defendants are often released pending trial, and must report regularly to the police. The right to legal representation, and to government paid counsel if one cannot afford to pay, is respected. Torture is forbidden by law but there were a few reports of this in 2022.
Сотталған адамдардың құқықтары
Алжирдің Конституциясы сот тәуелсіздігін және әділ сот ісін жүргізуді көздейді, бірақ президенттің соттардағы билігі шексіз, ал айыпталушылардың құқықтары әрдайым сақталмайды. Айыпталушылар кінәсіздік презумпциясымен, куәгерлер мен дәлелдер ұсыну құқығымен, шағымдану құқығымен және басқа да құқықтармен құқылы, және бұл құқықтар көбінесе сақталады. Бұрын сот шешімдеріне туыстық байланыстар мен әлеуметтік жағдай ықпал еткен жағдайлар болған. 2012 жылдың маусым айында Human Rights Watch ұйымы сегіз терроризм күдіктісінің бірнеше жыл бойы жасырын ұсталғаны және судьялар маңызды куәгердің куәлік беруіне рұқсат бермегендіктен «күмәнді әділ сотқа» тап болғаны туралы шағымданып, мәлімдеме жасады. HRW-ның пікірінше, бұл жағдайлар «2011 жылы төтенше жағдай режимі жойылғаннан кейін де терроризм қылмылы құрамдарымен айыпталғандардың тез және әділ сот төрелігін алуына кедергі келтіретінін» көрсетеді. HRW өкілі Сара Лиа Уитсон: «Президент Абделазиз Бутефлика сот реформасы туралы жиі айтады, бірақ күдіктілерді соттау кезінде реформа әділдікке кепілдік бермейді» деді.
Although Algeria's constitution stipulates that the judiciary is to be independent and provide fair trials, the president has ultimate power over the courts and defendants' rights are not always respected. Defendants enjoy the presumption of innocence, the right to present witnesses and evidence, the right to appeal, and other rights, and these rights are generally respected. In the past, verdicts have often been influenced by family connections and status. Human Rights Watch complained in June 2012 about the cases of eight terror suspects who had been detained secretly for several years and who faced "trials of questionable fairness because the judges refuse to allow an important witness to testify". These cases, according to HRW, underscore "the continuing obstacles faced by those charged with terrorist offenses, even after authorities lifted a state of emergency in 2011, to obtaining justice that is both prompt and fair". Sarah Leah Whitson of HRW said that "President Abdelaziz Bouteflika speaks often about judicial reform, but when it comes to trying suspected militants, reform does not yet mean fairness."
Тұтқындардың құқықтары
Түрмедегі жағдай көбінесе халықаралық стандарттардың төмен деңгейінде болады, және адам құқықтарын қорғайтын ұйымдарға көптеген мекемелерді тексеруге рұқсат берілмейді. Адамдар тығырықтап орналасуы, нашар жарықтандыру, желдету, тамақ және гигиена жағдайлары кең таралған мәселелер. Тұтқындарға тұрақты түрде отбасымен кездесуге және жеке құдайға сыйынбауға рұқсат беріледі. Бұрын Amnesty International және Human Rights Watch ұйымдары радикалды исламик топтарының мүшелері түрмеде басқаларға қарағанда ауыррақ жазаға тартылатыны туралы шағымданып келген.
As a rule, prison conditions are below international standards, and human rights groups are not allowed to inspect many facilities. Overcrowding is a widespread problem, as are poor lighting, ventilation, food, and hygiene. Prisoners are allowed regular family visits and private worship. In the past, Amnesty International and Human Rights Watch have both complained that members of radical Islamic groups are treated more harshly in prison than others.