Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қытайлық жесір император (қ. 402)
Chinese empress dowager (d. 402)
Жесір император Динг (丁太后, жеке аты белгісіз) (қ. 402), ресми түрде император Сианью (獻幽皇后, сөзбе-сөз "дана және уайымды император") – Қытайдың Сианьбей билеген Кейінгі Ян әулетінің жесір император болған. Ол Муронг Баоның (Император Хуймин) қарындасы және Муронг Шенгтің (Император Чжаову) анасы болды.
Empress Dowager Ding (丁太后, personal name unknown) (died 402), formally Empress Xianyou (獻幽皇后, literally "the wise and lonely empress") was an empress dowager of the Xianbei ruled Later Yan dynasty of China. She was a concubine of Murong Bao (Emperor Huimin) and the mother of Murong Sheng (Emperor Zhaowu).
Өмір
373 жылы Муронг Бао Төменгі Қын мемлекетінің бұрынғы лауазымды шенеунігі болып қызмет еткен кезде ол Муронг Шенгті дүниеге әкелді. Келесі үш онжылдықта оған не болғаны белгісіз, бірақ 398 жылы Муронг Бао, содан кейін Кейінгі Ян императоры, және Муронг Шенг көтерілістерден қашып жүрген кезде, ол астана Лончженгте (龍城, қазіргі Цзиньчжоу, Ляонин) болды. Осы кезде оған қайын қызы Лан ханшайымы мұқият қызмет етті, Лончженг ханшайымның әкесі Лан Ханның бақылауында болғанына қарамастан, ол Муронг Баоға тұзақ құрып, сол жылы оны өлтіріп, содан кейін таққа ие болды. Дегенмен, Муронг Шенг Лан Ханның күйеу баласы болғандықтан аман қалды. Ол көп ұзамай Лан Ханды төңкеріспен құлатып, Кейінгі Янды оның императоры ретінде қайта орнатты. Ол бастапқыда оны жесір император ретінде құрметтемеді, өйткені бұл құрмет Муронг Баоның әйелі Императрица Дуанға тиесілі еді, бірақ ол оны Императрица Сяньчжуан титулымен құрметтеді. 400 жылы Дуан қайтыс болғаннан кейін, ол оны жесір император ретінде құрметтеді. Ханшайым Лан оны да, Муронг Шенгті де қорғағандықтан, Муронг Шенг оны сатқынның қызы деп өлтіруді ойлағанда, Император жесір Динг оған қатты қарсылық білдірді, ал ханшайым Лан ешқашан император болмағанымен, аман қалды. Муронг Шенг билік құрған кезде, Император жесір Динг Муронг Баоның кіші інісі, Хэцзянь герцогы Муронг Симен қарым-қатынас бастады, ол оның ұлы Муронг Шенгтен 12 жас кіші еді. 401 жылы Муронг Шенгтің сәтсіз төңкеріс әрекеті кезінде өлтірілгеннен кейін, ол шенеуніктерді Муронг Шенгтің ұлы Муронг Дингті (慕容定) мұрагерлік ханзада және Муронг Шенгтің інісі Муронг Юаньді (慕容元) Пингюань герцогының жақтауына мәжбүр етті. Императрица Дингтің Муронг Симен қарым-қатынасы жалғасты. Алайда, 402 жылы Муронг Си ресми Фу Моның (苻謨) екі қызы Фу Сонг'э мен Фу Сюньинды кәнизақтар етіп алды және оларға, әсіресе Фу Сюньинге, үлкен қолдау көрсетті. Салыстырмалы түрде, оның Император жесір Диңмен қарым-қатынасы суынып, ол ашуланды. Ол өзінің туысы Динг Синьмен (丁信) Муронг Сиді биліктен алып тастау және оның орнына ұлының тағы бір інісі Муронг Юаньмен (慕容淵, ағасынан басқа белгіге назар аударыңыз) Жангу герцогымен алмастыруды жоспарлады. Сюжет ашылғаннан кейін Муронг Си Динг Синь мен Муронг Юаньды өлтіріп, Император жесір Дингті өз-өзіне қол жұмсауға мәжбүр етті, бірақ оны императорға лайықты құрметпен жерледі.
She gave birth to Murong Sheng while Murong Bao was serving as a low level Former Qin official, in 373. What happened to her during the next three decades were not clear, but at the time when Murong Bao, then emperor of Later Yan, and Murong Sheng were fleeing from rebellions in 398, she was at the capital Longcheng (龍城, in modern Jinzhou, Liaoning). At this time, she was carefully served by her daughter in law Princess Lan, despite the fact that Longcheng was under the control of Princess Lan's father Lan Han, who would set a trap for Murong Bao and have him killed later that year, and then claim the throne. Murong Sheng was spared, however, because he was Lan Han's son in law, and he soon overthrew Lan Han in a coup and reestablished Later Yan as its emperor. He did not initially honor her as empress dowager, as that honor belonged to Murong Bao's wife Empress Duan, but he did honor her with the title Empress Xianzhuang. After Empress Dowager Duan died in 400, he honored her as empress dowager. Because of how Princess Lan protected both her and Murong Sheng, when Murong Sheng considered executing her as the daughter of a traitor, Empress Dowager Ding greatly opposed it, and Princess Lan was spared, although she would never be empress. Sometime during Murong Sheng's reign, Empress Dowager Ding started an affair with Murong Bao's younger brother, Murong Xi the Duke of Hejian—who was 12 years her son Murong Sheng's junior. After Murong Sheng was assassinated in a failed coup attempt in 401, she therefore forced the officials to bypass both Murong Sheng's son, Murong Ding (慕容定) the Crown Prince, and Murong Sheng's younger brother Murong Yuan (慕容元) the Duke of Pingyuan, whom most officials favored. Empress Dowager Ding's affair with Murong Xi continued. However, in 402, Murong Xi took two daughters of the official Fu Mo (苻謨) Fu Song'e and Fu Xunying as concubines, and favored them greatly—particularly Fu Xunying. By comparison, his affair with Empress Dowager Ding cooled off, and she became angry. She plotted with her nephew Ding Xin (丁信) to depose Murong Xi and replace him with another younger brother of her son, Murong Yuan (慕容淵, note different character than his brother) the Duke of Zhangwu. The plot was discovered, and Murong Xi executed Ding Xin and Murong Yuan and forced Empress Dowager Ding to commit suicide, but still buried her with honors due an empress.