Әлеуметтік жеңілдету мөлшері: жобалардың тиімділігін бағалаудағы маңызды фактор. Болашақ шығындар мен пайданы ескере отырып, ұзақ мерзімді жобаларға қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Болашақ пайдаларды немесе шығындарды қоғам үшін есептеуге қолданылатын мөлшерлеме.
Rate used for discounting future benefits or costs to society
Әлеуметтік дисконттық мөлшерлеме (SDR) – әлеуметтік жобаларға жұмсалатын қаражаттың құнын есептеу үшін қолданылатын мөлшерлеме. Дисконттық мөлшерлемелер болашақта туындайтын шығындар мен пайдаларды қазіргі уақыттағы құнға айналдыруға мүмкіндік береді. Бұл мөлшерлемені анықтау әрқашан оңай болмайды және кейбір жобалардың, жоспарлардың және саясаттардың нақты таза пайдасын дұрыс бағалауда қателіктерге әкелуі мүмкін. Шығындар мен пайдалардың уақыт бойынша таралуы әртүрлі болған кезде, әсіресе зерттеліп отырған жоба ұзақ мерзімді болса, дисконттық мөлшерлеме шығын-пайда талдауындағы маңызды фактор болып табылады.
Social discount rate (SDR) is the discount rate used in computing the value of funds spent on social projects. Discount rates are used to put a present value on costs and benefits that will occur at a later date. Determining this rate is not always easy and can be the subject of discrepancies in the true net benefit to certain projects, plans and policies. The discount rate is considered as a critical element in cost–benefit analysis when the costs and the benefits differ in their distribution over time, this usually occurs when the project that is being studied is over a long period of time.
Шығындар мен пайдаларды талдауда қолдану
Ол, мысалы, тас жол жүйесін құру, мектептер ашу немесе қоршаған ортаны қорғау шараларын енгізудің құндылығын бағалауда қолданылуы мүмкін. Бұлардың барлығы үшін шығын-пайда талдауы қажет, онда саясатты қалыптастырушылар әрбір жобаның әлеуметтік шекті шығынын және әлеуметтік шекті пайдасын өлшейді. Жаңа саясаттың көбісі шығын-пайда талдауы аяқталғанға дейін қарастырылмайды. Әлеуметтік дисконттық ставка екі есептеуде де пайда болуы мүмкін, мысалы, күтім сияқты болашақ шығындар немесе ластанудың азаюы сияқты болашақ пайда ретінде. Шынайы әлеуметтік шекті шығынды есептеу, әлеуметтік шекті пайданы өлшеуден әлдеқайда оңай болуы мүмкін. Пайданы есептеудегі белгісіздіктерге байланысты мәселелер туындауы мүмкін, мысалы, уақытты бағалау үшін орташа жалақыға, контингентті бағалауға немесе ашылған қалауларға негізделген соманы қолдану керек пе? Бүгінгі күні туындап отырған үлкен мәселелердің бірі – адам өміріне баға беру. Кейбіреулер адам өмірі баға жетпес деп санайды, бірақ экономистер оның құнын 3-10 миллион доллар аралығында бағалайды. Егер бұл қаражатты жеке секторға инвестициялау арқылы 5% табыс табуға болатын болса, және бұл ақшаны пайдаланудың ең жақсы балама жолы болса, онда 5% әлеуметтік дисконттық ставка болады.
It may be used in estimating the value of creating a highway system, schools, or enforcing environmental protection, for example. All of these things require a cost–benefit analysis where policy makers measure the social marginal cost and the social marginal benefit for each project. Almost all new policies will not even be considered until after a cost–benefit analysis has been completed. The social discount rate can appear in both calculations either as future costs such as maintenance or as future benefits such as reduced pollution emissions. Calculating the true social marginal cost can be a lot easier than measuring the social marginal benefit. Because of the uncertainty involved with calculating benefits, problems may arise e. g., should a dollar amount be put on time based on average wages, contingent valuations or revealed preferences? One of the big problems today is putting a value on a life. While some might say that a life is priceless, economists usually state the value to be somewhere between three and ten million dollars. If that means that the money could be instead used to invest in the private sector that would yield 5% and that is the next best alternative for using that money then 5% would be the social discount rate
АҚШ үкіметі түрлі дисконттық ставкаларды қолданады, бірақ АҚШ Басқару және бюджет кеңсесі (OMB) жеке инвестициялар бойынша салықтан бұрынғы кірістің мөлшерлемесін 7% шамасында ұсынады.
The US government uses a variety of discount rates but something around 7% is what the US Office of Management and Budget (OMB) recommends for a pretax rate of return on private investments.
Жеке және әлеуметтік салалар арасындағы айырмашылықтар
Әлеуметтік және корпоративтік дисконттық ставкалардың және олармен байланысты жобаларды бағалаудың арасында бірнеше сапалық айырмашылықтар бар. Әлеуметтік жобаларды қаржыландыруды басқару, әрине, өзгеше, себебі әлеуметтік жобалардың пайдасын бағалау үшін басқаларға тиесілі пайда туралы этикалық тұрғыдан күрделі шешімдер қабылдау қажет. Мысалы, егер метеор бірнеше жыл ішінде барлық тіршілікті жояды деп есептесек, оқиғадан кейін дисконттық ставка шексіз биік болады. Керісінше, егер болашақта халықтың көптеген жаңа және керемет мүмкіндіктерге ие болады деп есептесек (яғни олар байып кетеді), бұл кез келген пайданы құрудың дисконттық ставкасын арттырады. Мысалы, қоршаған ортаны қорғау жобаларының дисконттық ставкасын таңдау, мысалы, жаһандық жылуды азайтуды қаржыландыру, болашақ ұрпақтарға үлкен құндылық береді.
There are a number of qualitative differences between social and corporate discount rates and evaluation of projects associated with them. The governance of social project funding is different naturally, because estimating the benefits of social projects requires making ethically subtle choices about the benefits to others. For example, if it was presumed that a meteor will wipe out all life in a few years the SDR after the event is infinitely high. Alternately if we presume that the population will have many new and wonderful choices capturing benefits (i. e. they will be more wealthy) in the future that too raises the SDR of creating any given benefit. For example, choices about the SDR of environmental protection projects, such as funding the reduction of global warming, place a greater valuation on future generations.
Әлеуметтік дисконттық мөлшерлемеге салымшылар
Жеке дисконттық ставкалар сияқты, әлеуметтік дисконттық ставкалар да бірнеше факторларды қамтуға тырыса алады (бірақ, кейбір факторлар бір-бірімен қабаттасуы немесе нақты талдауда қолданылмай қалуы мүмкін). Бір фактор – болашақта байлықтың артуына қатысты жалпы күту, онда қазір алынған доллар, салыстырмалы кедейлікте, кейін алынған доллардан, салыстырмалы байлықта, көбірек пайдалы болады. (Бұл фактор ақшалай емес сыйақыларға қатысты қолданылмауы мүмкін, мысалы, қазір сақталған өмірлерді кейін сақталған өмірлермен салыстыру). Сондай-ақ, экономистер "ақшаның уақыт құнына" сіңіпті қарастырады: қазір алынған доллар алушыға оны қазір жұмсау немесе инвестициялау (пайыз алу) және келесі жылы пайдалану мүмкіндігін береді, ал келесі жылы алынған долларды тек келесі жылы ғана жұмсауға болады (аралықта пайызсыз). Үшінші фактор – ұсынылып отырған жобаның сәтсіз аяқталуы немесе жағдайлардың өзгеруіне байланысты мән-жайынан шығуы мүмкін; егер мұндай сәтсіздіктің жылдық пайыздық көрсеткіші шамамен анықталса, онда бұл тәуекелді жалпы дисконттық ставкаға қосуға болады. Төртінші фактор – практикалық тұрғыдан қарағанда: адамдар болашақты бәрібір жеңілдететіндей, сондықтан теория қазіргі және болашақ әл-ауқат арасындағы қажетті тепе-теңдікті білдіру үшін бірыңғай ұсынысты қамтуы мүмкін.
As with private discount rates, social discount rates can attempt to incorporate several factors (however, some factors may overlap or be inapplicable in a given analysis). One factor is a common expectation of increased wealth in the future, in which case a dollar received now, in the midst of relative poverty, has more utility than a dollar received later, in the midst of relative wealth. (This factor may not apply to non monetary rewards, for example, measuring lives saved now versus lives saved later.) Similarly, economists refer to a "time value of money": a dollar received now might grant the recipient the option to either used the dollar now or to invest it (gaining interest) and using it next year, whereas a dollar received next year can only be used next year (and without the intervening interest). A third factor is that a proposed project may fail or become moot due to changing circumstances; if a fixed annual percentage change of such failure can be approximated, that risk can be rolled into the total discount rate. A fourth factor is pragmatics: people seem to discount the future anyway, so the theory might as well incorporate a uniform compromise to express the desired trade off between present and future welfare.
"Таза уақыт артықшылығы" пікірталастары
Прагматикалық фактор көбінесе әлеуметтік дисконттау мөлшерлемесінде "таза уақыттық преференция" факторына алып келеді, яғни белгілі бір күні алынған ләззат, кейінірек алынған дәл сол ләззаттан ішкі құндылығы жағынан жоғарырақ болады, ал ертерек туған адамның өмірі кейінірек туған адамның өмірінен ішкі құндылығымен ерекшеленеді. Философ Тоби Ордтың сөзіне сәйкес, бұл экономикалық қауымдастықта кең таралған практика болғанымен, көптеген философтар "таза уақыттық преференцияны" ішкі моральдық негіздемесіз деп санайды. Франк Рамзи оны "этикалық тұрғыдан қорғауға келмейтін" деп атаған. Орд сондай-ақ, адамзат тарихындағы маргиналданған топтардың әл-ауқатын төмендетудің ұзақ және қайғылы тәжірибесін ескере отырып, таза уақыттық преференцияны ұсынатындар оның қажеттілігін дәлелдеуге тиіс екенін айтады. Интуитивті түрде, 1970 жылы туған 80 жастағы адамның әл-ауқаты 1980 жылы туған 80 жастағы адамның әл-ауқатынан жоғарырақ болуы абсурд көрінеді; әлеуметтік (жеке емес) дисконттау контекстінде, басқалардың әл-ауқаты туралы сұрағанда, көптеген адамдардың "таза уақыттық преференциялары" кішірейеді немесе тіпті жоғалады. Керісінше, Андреас Могенсен оң таза уақыттық преференцияны туыстық байланыс негізінде негіздеуге болады деп санайды. Яғни, жалпы ақыл-ой моралі бізге жақындарымызға көбірек мән беруге рұқсат етеді, сондықтан "біз әрбір келесі буынның әл-ауқатын алдыңғы буынның әл-ауқатынан төмен бағалауға құқылымыз". Ұзақ мерзімді қарастырғанда, тұрақты "таза уақыттық преференция" дисконттау мөлшерлемесі өте қисынсыз болып көрінеді; 1% мөлшерлеме Тутанхамонның өзінің өмірінің бір күнін бүгін тіршілік ететін барлық адамдардың өмірінің жалпы сомасынан этикалық тұрғыдан жоғары бағалауы керек екенін білдіреді. Ұзақ уақыт өте келе, адамдардың білдірген преференциялары гиперболалық сипатқа ие болады.
The pragmatic factor usually results in a "pure time preference" factor in the social discount rate, that a pleasurable experience at a certain date is intrinsically more valuable than the exact same experience at a later date, and that the life of a person born sooner has more intrinsic value than the life of a person born later. According to philosopher Toby Ord, while this is common practice in the economics community, most philosophers consider a "pure time preference" to lack intrinsic moral justification. Frank Ramsey, himself, labeled it "ethically indefensible". Ord also argues that, given the long and unfortunate human history of discounting the welfare of outgroups, the burden should be on those proposing a pure time preference to establish its necessity. Intuitively, it seems odd that the welfare of an 80 year old born in 1970 is intrinsically superior to the welfare of an 80 year old born in 1980; in the context of social (rather than private) discount rates, when asked for their preferences over the welfare of others, most peoples' apparent "pure time preferences" becomes smaller or even disappears. In contrast, Andreas Mogensen argues that a positive rate of pure time preference can be justified on the basis of kinship. That is, common sense morality allows us to be partial to those more closely related to us, so "we can permissibly weight the welfare of each succeeding generation less than that of the generation preceding it." When considering longer time periods, a fixed "pure time preference" discount rate becomes extremely counterintuitive; a 1% rate implies that Tutankhamun should ethically value a single day of his life over the sum total entire lives of everyone living today. Over long periods, peoples' stated preferences become extremely hyperbolic.
Әлемдік климаттың өзгеруі
Бұл тақырып соңғы уақытта өте даулы және кеңінен талқыланды. Әлемдік температураның өзгеруі салдарынан әлемнің болашақта ауыр зардаптарға ұшырау ықтималдығы жоғары болғандықтан, CO2 және басқа да зиянды парниктік газдар шығарындыларын азайтудың пайдасына дұрыс әлеуметтік дисконттық ставканы анықтау өте маңызды. 2005 жылы Хэл Вариан жазған New York Times мақаласында: «Тиісті әлеуметтік уақыт бойынша жеңілдік ставкасын таңдау ұзақ жылдар бойы талқыланды. Кейбір өте зиялы адамдар болашақ ұрпақтарды қазіргі ұрпақтан кем бағалау «этикалық тұрғыдан қорғауға болмайтындық» туралы пікір білдірді. Басқа да, сондай ақ зиялы адамдар ұрпақтарды тең салмақтап қарастыру парадоксалды және тіпті мағынасыз нәтижелерге әкеледі деп санайды. Бұл мәселе бойынша шығын мен пайданы талдау үшін әлеуметтік дисконттық ставка диапазоны нөлден 3%-дан астамды құрайды. Кейбіреулер болашақ ұрпақтарды кемсітудің жалғыз себебі – олардың болашақта жоқ болу мүмкіндігі екенін айтады. Осылайша, уақыт бойынша басымдық ставкасы нөлге тең болуы керек, себебі мұндай апаттық оқиғаның ықтималдығы өте төмен (жылдық 0,1% деп есептеледі). Бұл барлық ұрпақтарға бірдей мән беріледі дегенді білдіреді. Алайда, болашақ ұрпақтар қазіргі ұрпақтан бай болуы мүмкін болғандықтан, тұтынудың шекті пайдалылығы төмендегенін көрсететін оң дисконттық ставка қолданылуы керек. Климаттың өзгеруі экономикасы жөніндегі Стерн шолуы – болашақ ұрпақтарды кемсітуді жоққа шығаратын есептердің бірі, бірақ сол кездегі климаттық модельдер болжаған тұтыну болжамының диапазонына негізделген бағалауда оң дисконттық ставкаларды қолданды. Бұл жерде дисконттық ставка, яғни болашақтағы тұтынудың күтілетін жолы мен уақыт бойынша дискриминация деңгейі, уақыт бойынша басымдықтан айырмашылығын ажырату маңызды. Көптеген адамдардың қате түсінігі бойынша, Стерн шолуы нөлдік дисконттық ставканы қолданды. Шын мәнінде, Стерн шолуының стохастикалық болжамы тұтыну болжамының әртүрлі диапазонын көрсететін көптеген дисконттық ставкаларды қолданды, олардың барлығы оң, тіпті уақыт бойынша басымдық деңгейі нөлге жақын болғанда да. Бұл түсініспеушілік кең таралған. Йель университетінің профессоры Уильям Д. Нордхаус Стерн шолуында қолданылғанмен ұқсас климаттың өзгеруі моделін зерттейді, бірақ 3 пайыздық әлеуметтік жеңілдік ставкасымен, ол 300 жыл ішінде 1%-ға дейін баяу төмендейді, бұл Стерн шолуында қолданылған 0,1 пайыздық жеңілдік ставкасының орнына. Оның моделінде болашақ ұрпақтардың әл-ауқаты қазіргі ұрпақтың әл-ауқатынан кем бағаланады. Оның пікірінше, көміртегі шығарындыларына салық салу сияқты алдын алу шаралары қажет. Бірақ олардың мөлшері [Стерн] есебінде ұсынылғаннан әлдеқайда аз. Стерн шолуы 0,1 пайыздық дисконттық ставканы қолданған жоқ, бірақ уақыт бойынша басымдық деңгейі нөлге жақын ставканы қолданды.
This topic has recently been very controversial and highly debated. Since there is such a strong probability that the world will suffer significantly in the future due to global change in temperature, finding the correct social discount rate for the benefits of reducing CO2 emissions and other harmful greenhouse gases is very important. In 2005, a New York Times article written by Hal Varian states:The choice of an appropriate social time discount rate has long been debated. Some very intelligent people have argued that giving future generations less weight than the current generation is "ethically indefensible." Other equally intelligent people have argued that weighting generations equally leads to paradoxical and even nonsensical results. The range in the social discount rate for a cost–benefit analysis in this issue range from zero to over 3%. Some argue that the only reason for discriminating against future generations is that these generations might cease to exist in the future. Thus the rate of time preference should equal zero since the probability for such a catastrophic event is so low (assumed to be 0.1% per year). This infers that there is equal weight given to all generations. However, to the extent that future generations are likely to be richer than those in the present, a positive discount rate should be applied reflecting the diminishing marginal utility of consumption. The Stern Review on the Economics of Climate Change is one such report that argues for zero discrimination of future generations, but applied a range of positive discount rates to its assessment based on the range of consumption projections predicted by climate models at the time. There is an important distinction here between discounting, which is partly a function of expected future consumption paths, and pure time preference, which is the rate of discrimination through time. A common misconception is that the Stern Review applied a zero discount rate. In fact, the Stern review's stochastic projections applied many discount rates reflecting a range of consumption projections, all of them positive, even while it took the rate of time preference to be close to zero. This confusion is prevalent. William D. Nordhaus of Yale examines a model of climate change that is similar to the one used in the Stern Review but with a 3 percent social discount rate that slowly declines to 1 percent in 300 years rather than the 0.1 percent discount rate used in the Stern Review. In his model, the welfare of future generations is given less weight than the current generation's welfare. He finds that preventive measures like a tax on carbon emissions are certainly required. But they are of a much smaller magnitude than those recommended in the [Stern] report. The Stern Review did not apply a 0.1 percent discount rate, but it did apply a near zero rate of time preference.