Кіріспе

Толық тоқтату туралы заң, Ley de Punto Final, Аргентинаның Ұлттық конгресінде 1986 жылы, Proceso de Reorganización Nacional (1976–1983) әскери диктатурасы аяқталғаннан және демократия қалпына келтірілгеннен кейін үш жыл өткен соң қабылданды. Формальды түрде, бұл заң Аргентина заңнамасындағы барлық заңдар сияқты нөмірмен (Заң № 23492) белгіленеді, бірақ Ley de Punto Final – бұл әдеттегі атау, тіпті ресми сөздерде де осылай қолданылады.

Тарих

Бұл заң 1985 жылы үкімет саяси диссиденттерге қарсы «Қырлы соғыс» кезінде жасалған қылмыстар үшін әскери иерархияның жоғарғы лауазымдағы тұлғаларын сотқа тартқаннан кейін қабылданды. Бірнеше офицер кінәлі деп танылып, жазаланды; үкіметтің қауіпсіздік және әскери күштері шамамен 15 000 – 30 000 адамды «жоғалтып» өлтірді. Заң диктатура кезінде және 1983 жылдың 10 желтоқсанында демократиялық биліктің қайта орнатылуына дейін саяси зорлық-зомбылық жасады деген айыппен сотталуға тиіс адамдарды тергеу мен қудалауды тоқтатуды міндеттеді. Ол 1986 жылдың 24 желтоқсанында, бар болғаны үш апталық талқылаудан кейін қабылданды. Заңның мәтіні өте қысқа, жеті баптан тұрады. 5-бап заңның қолданылуынан жасөспірімдердің жеке басын жалған көрсету және күштеп жоғалу деректерін алып тастайды. «Ley de Punto Final» заңы өз уақытында және одан кейін де қатты дау тудырды. Әскерилердің қысымымен бұл заңды президент Рауль Альфонсиннің радикалдық үкіметі генерал Хорхе Видела, адмирал Эмилио Массера, генерал Роберто Виола, адмирал Армандо Ламбрушкини және генерал Орландо Агости сотталғаннан кейін әскери және қауіпсіздік қызметкерлері арасындағы қосымша күдіктілерді қудалауды тоқтату мақсатымен ұсынды. Альфонсин бастапқыда бұл заңға қарсы болды, бірақ мемлекеттік төңкеріс қаупі туған кезде ол заңға қол қойды. Депутаттар палатасында 114 депутат заңды қолдады, 17 қарсы дауыс берді, ал екеуі дауыс беруден бас тартты; Сенатта 25 сенатор қолдады, 10 қарсы болды. Бұл заң 1987 жылы қабылданған «Міндетті бағыну туралы» заңмен толықтырылды, ол бұйрықтарды орындаған кезде бағыныштыларды қудалаудан босатты. Екі заң да 2003 жылы Ұлттық конгресс тарапынан жойылды. 2005 жылдың 14 маусымында Жоғарғы сот екі заңның да конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Үкімет адамзатқа қарсы қылмыстар бойынша қудалауды қайта бастады. Бұрынғы Буэнос-Айрес облыстық полициясының басшысының орынбасары Мигель Эчеколатсқа қарсы осындай істердің біріншісі 2006 жылдың қыркүйегінде бірнеше рет адам ұрлау, азаптау және кісі өлтіру айыптары бойынша оның кінәлі екендігін табумен аяқталды. Бұл Аргентинадағы сот процестерінде саяси диссиденттерге қарсы шабуылдарға геноцид терминінің қолданылған алғашқы жағдайы болды.