Бадахос шайқасы: Испан азамат соғысының маңызды шайқасы. Ұлтшылдар жеңіске жетіп, республиканы Португалиядан бөліп, аймақтарды біріктірді. Тарихты біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испаниядағы азаматтық соғыс шайқасы
Spanish civil war fight
Бадахоз шайқасы – Испания азаматтық соғысының алғашқы маңызды шайқастарының бірі. Оның нәтижесінде ұлтшылдар тактикалық және стратегиялық жеңіске жетті, бірақ бұл оларға уақыт және әскер шығындарына әкелді. Бірнеше күнге созылған артиллериялық оқ жаудырылысынан кейін, 1936 жылдың 14 тамызында ұлтшылдар бекінілген шекаралық Бадахоз қаласына шабуыл жасады, осы арқылы Испания Республикасын Португалиядан бөліп, ұлтшылдар бақылауындағы солтүстік және оңтүстік аймақтарды біріктірді (дегенмен генерал Эмилио Моланың солтүстік әскерлерімен толық байланыс 8 қыркүйекке дейін орнатылмады).
The Battle of Badajoz was one of the first major engagements of the Spanish Civil War, resulting in a tactical and strategic Nationalist victory, however at a significant cost in time and troops. After several days of shelling and bombardment, Nationalists stormed the fortified border city of Badajoz on August 14, 1936, cutting off the Spanish Republic from neighbouring Portugal and linking the northern and southern zones of Nationalist control (although actual contact with General Emilio Mola's northern troops was not established until September 8).
Стратегиялық жағдай
1936 жылғы 19 шілдеде Испанияда азаматтық соғыс басталды, бұл жартылай сәтсіз төңкерістен кейін болды: көтерілісшілер билікті бағындыра алмады, бірақ Республика да оларды талқандай алмады. Нәтижесінде көтерілісші күштер елдің шамамен үштен бір бөлігін ғана бақылауда ұстады. Хосе Санхурхо 20 шілдеде, соғыс басталғалы үш күн өткен соң ұшақ апатында қаза тапты. Эмилио Мола солтүстік аймақты, ал Франсиско Франко Марокко бөлігін басқарды. Оның бірінші қадамы – Гибралтар бұғазы арқылы Испания армиясының Африкалық корпусының 10 000-ға жуық әскерін тасымалдау үшін неміс және итальяндық әуе күшінің көмегін алу болды. Неміс және итальяндық ұшақтарды испандықтардың түсіне бояп, олардың көп бөлігін әуемен жеткізіп, Республикалық флоттың қалған және ауыр жабдықты тасымалдайтын ұлтшыл флоттың жолына кедергі келтірмеуін қамтамасыз етті. 1 тамызда генерал Франко Севильяда жиналған күштерін генерал Моланың алыстағы күштерімен байланыстыру үшін солтүстікке жорық жасауға бұйрық берді. Полковник Карлос Асенсио мен майор Антонио Кастехон басшылығымен ұлтшыл армия моторизацияланған бөлімдермен солтүстікке бет алды, қабырғалы шекаралық қалаларды бомбалау және басып алу үшін тоқтап тұрды. 10 тамызда подполковник Хуан Ягуэ Меридаға жақын жерге басшылыққа келген кезде, ұлтшылдар португал шекарасының 300 шақырымын бақылауға алды. Гуадиана өзенінің жағасындағы қаһармандық шайқастан кейін Мерида түсті, ал көршілес Бадахоз қаласы, енді Португалия шекарасындағы соңғы Республикалық бекінісі, Республикадан оқшауланды. Франко Меридаға қарсы операцияны жеке бақылады және 10 тамыз кешінде Бадахозды басып алу және келесі мақсаттарды талқылау үшін Ягуэні штаб-пәтерінде қабылдады. Ол көтерілісші аймақтың екі бөлігін біріктіру үшін қаланы жаулап алып, шабуылдаушы колонналардың сол жақ фланкісін португал шекарасымен қорғауды жоспарлады.
The Spanish Civil War had begun on July 19, 1936, after a half failed coup d'état: the rebels had not managed to take power, but the Republic could not crush them either. This left rebel forces in control of only approximately a third of the country. José Sanjurjo died in a plane crash on the 20th of July, only three days into the war. Emilio Mola had control of the North, while Francisco Franco took care of the Moroccan part. His first move had been to get German and Italian air support to transport almost 10,000 regular troops of the Spanish Army of Africa to southern Spain across the Straits of Gibraltar. German and Italian planes, painted as Spanish, airlifted most of them, and ensured that the Republican Navy did not cross the way of the Nationalist fleet transporting the remaining and the heaviest gear. By August 1, General Franco was able to order a sweep north to link up his forces assembled at Seville with General Mola's distant forces. Led in the field by Colonel Carlos Asensio and Major Antonio Castejón, the Nationalist Army dashed north in motorized detachments, pausing to bombard and capture walled frontier towns. By August 10, when Lieutenant Colonel Juan Yagüe arrived to take command near Mérida, the Nationalists had secured 300 km of the Portuguese frontier. Mérida fell after a stiff fight on the banks of the Guadiana River, leaving the neighbouring city of Badajoz, now the last remaining Republican outpost on the Portuguese border, isolated from the Republic. Franco personally supervised the operation against Mérida and on the evening of August 10, received Yagüe in his headquarters to discuss the capture of Badajoz and the next objectives. He wanted to knock out the city to unify the two sections of the rebel zone and leave the left flank of the advancing columns covered by the Portuguese border.
Тактикалық жағдай
Ягуэ 2250 испан шетелдік легион сарбазы, 750 марокколық регулярлы сарбазы және бес далалық батарея (барлығы 30 зеңбірек) күшімен Бадахозға қарай жорық жасады, майор Хели Телланы Мериданы ұстап тұру үшін қалдырды. Ежелгі қамал-қаланың ішінде, соғысқа дейін бірнеше жыл бұрын қабырғаларының көп бөлігі бұзылған еді. Қаланың батыс жағы Португалиямен шектесетін. Көтерілісшілер шығыстан жақындап келе жатты. Қала босқындармен толып, ауасы зұлымдыққа толы күтумен ауыр болды. Ұлтшылдардың шабуылы басталғалы бері сәттілікпен өркендеп келе жатқан. Сонымен қатар, 6 тамызда ұлтшыл әскерлер жақындағанда, Гвардия Сивильдің бір бөлігі көтерілісшілерге дезертирлеуге тырысты. Республикалық күштердің басшысы полковник Ильдефонсо Пуиддендолас, шамамен 2000, 4000 немесе 6000 ополченник (көздерге байланысты) көтерілісті жаншып тастады, бірақ бұл олардың жанын және рухын құлдыратты.
Yagüe marched against Badajoz with 2,250 soldiers of the Spanish Foreign Legion, 750 Moroccan regulares, and five field batteries (total 30 guns), leaving Major Heli Tella behind to hold Mérida. Inside the ancient fortress city, large sections of whose walls had been demolished some years before the war,. The border with Portugal was on the west side of the city. Rebels were coming from the East. The city had been flooded with refugees and the atmosphere in the city was one of doom laden anticipation. The Nationalists had been successful since the beginning of their advance. Moreover, on August 6, when the Nationalist army approached, a body of Guardia Civil had attempted to defect to the rebels. Colonel Ildefonso Puigdendolas, the leader in charge of the Republican force of about 2,000 4,000 or 6,000 militia (depending on the sources), had crushed the revolt, but it had taken its toll of men and morale.
Шайқас
Шабуылдан бұрын Бадахоз үш күн бойы ұлтшылдардың артиллериясы мен бомбалаушы ұшақтарымен үздіксіз бомбаға ұшырады. Шығыстан келген көтерілісшілер 14 тамызда таңертең қалаға тағы оқ жаудырғаннан кейін шабуылға көшті. Полковник Пуигдендолас, қала әкімі және қорғаныс комитетінің басқа мүшелері шамамен сағат 9:00-де қаладан шығып, Португалияға қашты. Қаланың оңтүстік жағында ұлтшыл бөлімдер қабырғаларды оңай басып алды. Марокколық Тетуан регулярлары Пуэрта-де-Лос-Каррос (Көлік қақпасы) арқылы өтіп, легионерлер мен марокколықтар республикашыларды казармалардан ығыстырып шығарды. Осы уақытта қаладағы көптеген сарбаздар көтерілісшілерге жақтап, шабуылшылардың қалаға оңай кіруіне мүмкіндік берді. Шабуыл қиындықтарға тап болған жалғыз орын – Пуэрта-де-ла-Тринидад (Троица қақпасы) маңы болды. Қорғаушылардың ең сенімді күші – карабинеролар – осы жерге шабуылды күтіп отырды. Республикашыл пулеметшілер мен мылтықшылардың қаһармандық қарсыласуы испан шетелдік легионының IV Бандерасының бірнеше толқынын тойтарды. Өлім-жұлымды ескермей, легионерлер алға жылжыды. Зы бронетранспортерлер бастаған шабуыл қақпаны жаулап алды, ал ұлтшылдар қорғаушыларды жеңіп, бұзылыстан өтіп, қолма-қол шайқаста оларды өлтірді. Бірақ, шығын қорқынышты болды: шабуылдаған 16-шы рота 90 офицер мен сарбаздың 76-сын жоғалтты (басқа деректер бойынша, 20 қаза тапты, 22 жарақат алды және 2 жоғалып кетті). Ротаның барлық офицерлері шабуыл кезінде қаза тапты, капитан мен бір ефрейтор ғана аман қалды (басқа деректер бойынша, бесеудің екеуі қаза тапты). Осы уақытта Асенсионың әскері қала қабырғасындағы жарықтан қалаға кірді; Пуэрта-де-ла-Тринидадты штурмдау кейіннен бекер болды. Қала қабырғаларының ішінде әскерилер республикалық жасақтарын қуып жетелеп, қала орталығына қарай пышақтап, штыкпен шабуылдады, тіпті қаруларын тастап, қолдарын көтергендерді де өлтірді. Көшедегі шайқас түнге дейін жалғасты. Кейін легионерлер әскери госпитальде 43 жараланған милиционерді тұтқындап, оларды өлтірді.
Before the attack, Badajoz was continuously bombarded by Nationalist artillery and bombers for three days. The rebels, coming from the East, launched their attack on the morning of August 14, after shelling the town again. Colonel Puigdendolas, along with the Mayor and other members of the defence committee, slipped out of the city at about 9:00 am and fled to Portugal. On the south side of the city, Nationalist units stormed the walls easily. The Moroccan Tetuán regulares pushed through the Puerta de Los Carros (Car Gate), and the Legionnaires and Moroccans swept the Republicans from the barracks. Meanwhile, many soldiers inside the city defected to the rebels, easily allowing the entrance of the attackers into the city. The only place where the attack encountered difficulties was around Puerta de la Trinidad (Trinity Gate). The defenders' most reliable force, the Carabineros, had been placed there in anticipation of the action. Determined resistance by Republican machine gunners and riflemen checked the assault, shredding several waves of IV Bandera of the Spanish Foreign Legion. Ignoring their losses, the Legionnaires pressed on. A charge led by armoured cars won the gate, and the Nationalists overtook the defenders, pouring through the breach and killing them in hand to hand combat. But, the cost was appalling: the attacking 16th Company had lost 76 out of 90 officers and men (other sources cite 20 dead, 22 wounded and 2 missing). All of the unit's officers fell in the attack excepting the captain and one corporal (other sources: two officers dead out of five). Meanwhile, Asensio's men had entered in the city by a breach in the city walls; the storming of the Puerta de la Trinidad was later seen as useless. Once inside the ramparts the military drove the Republican militia before them, knifing and bayoneting their way toward the city centre, including killing those who had thrown down their weapons and had their hands up. Street fighting raged past nightfall. The Legionnaires later captured 43 wounded milicianos in the military hospital, and afterward, killed them.
Салдары
Бұл шайқас Мадрид маңында үкіметтің қорғанысын ұйымдастыруына мүмкіндік берген бірнеше күндік кешігуге себеп болды. Бадахоздың түсуі Республикадан Уэльваның солтүстігіндегі Эстремадураның ірі аймағын айырды, ол кейіннен жаңадан құрылған ұлтшыл мемлекет тарапынан бағындырылып, қосылды. Шайқастан кейін Ягуэ Мадрид және Тахо өзеніне қарай солтүстік-шығысқа бет бұрды. Сапарында ол келесі апталарда республикалық күштермен қақтығысты. Бадахоз шайқасы жаз бойы сақталған үлгіні көрсетті: Республикалық жасақтар Кастилиядағы ортағасырлық бекіністерді басып алды, бірақ Франконың кәсіби және жақсы жабдықталған әскерлерінің шабуылын тоқтата да, баяулата да алмады. Испанияның ресми армиясы қарсыластың басым күштерімен бекітілген қорғанысты бұзуға қабілетті болды, бірақ көбінесе ең жақсы сарбаздарының ауыр жоғалтуларына ұшырады. Жыл соңына қарай көптеген испандық әскери легионерлері қаза тапты, Севильядан Мадрид шеткеріне дейін созылған қабырғалы қалалардың бойында шашырап жатты.
The battle contributed several days to the delay which allowed the government to organize its defenses around Madrid. The fall of Badajoz tore from the Republic the large region of Extremadura, north of Huelva, which was later subdued and swallowed up by the emerging Nationalist state. After the battle, Yagüe turned northeastward toward Madrid and the Tagus River. During his trek, he engaged Republican forces in pitched battles in the weeks that followed. The Battle of Badajoz followed patterns that continued throughout much of the summer: Republican militia seized the medieval fortresses dotting Castile, yet could not halt nor even slow down the advance of Franco's professional and better equipped troops. The Spanish regular army would prove able to sweep prepared defences held by superior enemy forces, but often suffered heavy losses of its best troops. By year's end, many of the Spanish Foreign Legion lay dead, scattered along a trail of walled towns stretching from Seville to the outskirts of Madrid.