Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық дәрігер және хирург Джозеф Адамс (1756 – 20 маусым 1818) – британдық дәрігер және хирург болған.
British physician and surgeon
Joseph Adams (1756 – 20 June 1818) was a British physician and surgeon.
Өмір
Адамс 1756 жылы Лондондағы Басингхолл көшесіндегі дәріханашы Джозеф Адамстың (1725-1783 жж.) және Тимоти Роджерстің қызы Сюзаннаның баласы болып дүниеге келді. Оның әкесі діни нанымына байланысты ұлына Оксфорд немесе Кембридж университетіне оқуға рұқсат бермейтін қатал адам еді. Дегенмен, ол классикалық білім алды және әкесінің шәкірті болғандықтан, Аптекагерлер қоғамының мүшесі болды. Ол Санкт-Бартоломейдегі доктор Питкэрн мен мистер Потттан, Гай ауруханасындағы доктор Сондерстен және Санкт-Джордж ауруханасындағы Джон Хантерден білім алды. 1790 жылы ол Хирургтар корпорациясының мүшесі болды, ал 1795 жылы «Морбидтік улар» атты кішкентай еңбегін жариялады. Осы жұмысының негізінде Абердин университеті оған докторлық диплом берді. Келесі жылы ол Лондоннан Мадейраға кетіп, сегіз жыл бойы медицинамен айналысып, зерттеулер жүргізді. Ол Фуншал қаласының жанындағы карантинде болып, алапес, жусан және басқа да аурулар туралы білді. Бұл жұмысы оның «Морбидтік улар» еңбегінің екінші басылымына үлкен үлес қосты, ол осы еңбегімен ең көп танымал. Ол Мадейраға сиыр шешегін әкелгені үшін мақталады. 1805 жылы Англияға оралды және Лондон Корольдік дәрігерлер колледжіне қосымша лицензиат (емтихансыз) ретінде қабылданды. 1806 жылы Вудвилл қайтыс болғаннан кейін, ол оның орнын басып, шамамен жұққандар ауруханасының дәрігері болды. Осы кезде вакцинация практикасы көптеген негізсіз шабуылдардан кейін баяу қалпына келді. Адамстың қадағалауымен жазылған және аурухана комитеті тарапынан таралған жалпы есеп, алапатты азайтуға және сенімділік тудыруға көмектесті. Бұл екінші есеппен бірге Дәрігерлер колледжіне жіберілді, басылып таратылды және он үш рет қайта басылды. Сатудан түскен түсім ауруханаға берілді, ақшалай қалдық 1517 фунт стерлинг, 16 шиллинг және 8 пенни сомасында инвестицияланды. Д-р Адамс (бұрыс) сиыр шешегі мен шамамен жұққандардың бірдей ауру деп ойлады. Бұл пікірді доктор Эдвард Дженнер де бөлісті. Д-р Адамс олардың ұқсастығын дәлелдеу үшін шамамен жұққандардың ең жақсы түрлерінің сиыр шешегімен жақындығын және басқа уларлы аурулардың заңдарынан алынған дәлелдерді, яғни вариола мен вакцина бір екенін көрсетті. Ол аурудың сипаты вакцина ретінде қолданылатын тері безге байланысты өзгеруі мүмкін екенін және оның «жемсіз шамамен жұққандар» деп атаған жағдайлардан алынған егулер сиыр шешегінен ажырату қиын болатын жеңіл ауруларға әкеліп соқтырды деп мәлімдеді. 1804 жылы Адамс мұрагерлік алды, бұл оған оқуға деген құштарлығын және қайырымдылықпен айналысуға мүмкіндік берді. Оның мамандығына деген құлшынысы зор болды. Ол бірнеше лекция оқыды және көп жылдар бойы Лондон медициналық және физикалық журналын редакциялады.
Adams was born in 1756 to Joseph Adams (c. 1725 1783), an apothecary of Basinghall Street, London, and Susannah, daughter of Timothy Rogers. His father was a rigid dissenter who, because of his religious beliefs, would not allow his son to attend Oxford or Cambridge. He, however, received a good classical education and, having been apprenticed to his father, became a member of the Society of Apothecaries. He studied under Dr. Pitcairn and Mr. Pott at St Bartholomew’s, Dr. Saunders at Guy's, and Mr. John Hunter at St. George's hospitals. In 1790, he became a member of the Corporation of Surgeons, and in 1795 published a small volume on Morbid Poisons. On the basis of that work, the University of Aberdeen awarded him an M. D. The following year, he left London for Madeira, where he resided for eight years, practising medicine and conducting research. He visited the lazaretto near Funchal, and learned about leprosy, yaws, and other diseases. This work contributed to the second edition of his work on Morbid Poisons, which he is principally known for. He has the merit of having introduced the cowpox into Madeira. He returned to England in 1805, and was admitted as an extra licentiate (without examination) to the London Royal College of Physicians. When Dr. Woodville died in 1806, he succeeded him as physician at the Smallpox Hospital. At this time, the practice of vaccination was slowly recovering from numerous unfounded attacks. A general report authored under Adams' inspection and circulated by the committee of the hospital, helped remove alarm and inspire confidence. This, with a second report, was communicated to the College of Physicians, printed and circulated, and passed through thirteen editions. The produce of the sale was given to the hospital, with a net balance of cash, amounting to 1517l. 16s. 8d., being invested. Dr. Adams believed (erroneously) that cowpox and smallpox were the same disease. This opinion was shared by Dr. Edward Jenner. Dr. Adams drew his arguments in favour of their identity from the near resemblance of the most favourable kinds of smallpox to the cowpox, and presumptive proofs deduced from the laws of other morbid poisons, that the variolous and vaccine is the same. He contended that the character of the disease might change depending on the pustule used as a vaccine source, and that inoculations from cases of what he called pearl smallpox caused mild affections difficult to distinguish from those cowpox. In 1804, Adams received an inheritance that allowed him to indulge his taste for study, and also philanthropy. His attachment to his profession was ardent. He delivered several lecture courses, and edited the London Medical and Physical Journal for many years.
Өлім
1818 жылғы 20 маусымда 62 жасында аяғының күрделі сынуынан қайтыс болды. Ол Бунхилл Филдс жерленген жеріне қойылды, оның қабіріне "Vir Justus et bonus" деген қарапайым сөздер жазылған. Одан кейін әйелі Анна (1765/6–1838) қалды.
He died on 20 June 1818, at the age of 62, following a compound fracture of the leg. He is buried in Bunhill Fields, with the simple motto, "Vir Justus et bonus," inscribed on his tomb. He was survived by his widow, Ann (1765/6–1838).
Мұра
Адамсты ғылым тарихшылары медициналық генетиканың ұмытылған негізін қалаушы және алғашқы клиникалық генетик ретінде сипаттаған. 1814 жылы ол жылдар бойы жүргізген клиникалық зерттеулер негізінде "Ауырулардың күмәнді тұқым қуалайтын қасиеттері туралы" еңбегін жазды. Адамс эволюцияны ертедегі (бірақ ұмытылған) болжаушысы болды. Антрополог Кеннет М. Вайс былай деп жазды:
Adams has been described by science historians as a forgotten founder of medical genetics and the first clinical geneticist. In 1814, he authored A Treatise on the Supposed Hereditary Properties of Diseases, based on years of clinical research. Adams was an early (albeit forgotten) anticipator of evolution. Anthropologist Kenneth M. Weiss has written:
"Менің білуімше, Дарвин мен Уоллес Адамстан мүлдем хабарсыз болған, бірақ көп жағынан ол олардан бұрын болды. Ол эволюцияның негізін құрайтын тұқым қуалау механизмдерінің мәнін одан да жақсы түсінген, тіпті ол дәрігер болғандықтан түрлердің өзгеруін талқыламаса да."
Darwin and Wallace were, to the best of my knowledge, wholly unaware of Adams, though in many ways he was ahead of them in time. He had a clearer understanding of the nature of the hereditary mechanisms underpinning evolution, even if, as a physician, he did not discuss the transmutation of species.