Кіріспе

Қазіргі Венгрияның заң шығару органы 1867 жылдан 1918 жылға дейін Országgyűlés (; "Ұлттық жиналыс") – Австрия-Венгрия империясы (1867–1918) кезінде Венгрия Корольдігінің (Транслейтания) екі палаталы парламентінің атауы болды, ол бұрынғы Венгрия диетасын (Diet) алмастырды. Заң шығару билігі осы парламентке жүктелді, ол екі палатадан тұрды: жоғарғы палата – Főrendiház (Магнаттар палатасы), ал төменгі палата – Képviselőház (Өкілдер палатасы) деп аталды. 1902 жылдан бастап Országgyűlés Будапештте Дунай бойындағы Венгрия Парламенті ғимаратында отырды.

Ерте тарих

Венгр патшалығының және еркін қалалардың (szabad királyi város) эстаттарының жиналысы орта ғасырдың соңынан бері Братиславада (Позонь) өткізіліп келді; алайда, орталықтандырылған Габсбург монархиясында және одан кейінгі Австрия империясында кең ауқымды заң шығару құқығына ие болған емес. 1848 жылғы венгр революциясы барысында Пешт қаласында Ұлттық жиналыс шақырылды, ол қазан айында Австрия императоры Фердинанд I-нің жарлығымен таратылды; келесі жылы венгр жиналысы Дебрецендегі протестанттық Ұлы шіркеуде өтті, ол жаңа император Франц Иосифті тақтан түсіріп, Лайош Кошутты регент-президент етіп сайлады. Революция ақырында генерал Юлиус Якоб фон Хайнау басқаратын австриялық әскерлермен басып тасталды және жиналыс таратылды. 1859 жылғы Сольферино шайқасындағы жеңіліс және Ломбардияны жоғалтудан кейін Габсбургтер венгр эстаттарына қайта жақындады. 1860 жылы император Франц Иосиф «Қазандық дипломды» жариялады, ол Австрияның тәждік жерлерінің Ландтагтарынан сайланған делегаттардан құралған Ұлттық Рейхсрат жиналысын көздейді, одан кейін 1861 жылғы ақпан патенті екі палаталы заң шығарушы орган құруға уәде берді. Алайда венгр магнаттары Венадан басқаруға келіспеді және венгр істерінде толық автономиясы бар өз парламенттік жиналысын талап етті. Келіссөздер, негізінен, Австрия премьер-министрі Антон фон Шмерлингтің қатал ұстанымына байланысты сәтсіз аяқталды. Ақырында, 1867 жылғы австро-венгр келісімі аясында император Гюла Андрассиді венгр премьер-министрі етіп тағайындады және қайта құрылған Ұлттық жиналыс 27 ақпанда шақырылды.

Képviselőház (Көкілдер палатасы)

Өкілдер палатасы 1874 жылғы сайлау заңына сәйкес сайланған мүшелерден тұрды. Палата 453 мүшеден құралды, оның ішінде 413-і Венгрияда сайланған депутаттар, ал 43-і – сол Корольдіктің парламенті жіберген Хорватия-Славония делегаттары. Олардың өкілеттік мерзімі бес жылды құрады және олар еңбекақы алатын. «Британника энциклопедиясының» он бірінші басылымы осы сайлау құқығын «Еуропадағы ең шектеулісі» деп санады. Парламентте жұмысшы табы толығымен өкілсіз болды, олардың тек 6%-ы және шағын саудагерлердің 13%-ы сайлау құқығына ие болды, бұл құқыққа бүкіл халықтың тек 6%-ы қол жеткізе алды. Парламентті жыл сайын патша Будапешт қаласында шақыратын. Ресми тіл – венгр тілі болғанымен, Хорватия-Славония делегаттарына отырыстар барысында хорват тілін қолдануға рұқсат берілді. Венгрия парламенті Венгрияға қатысты барлық мәселелер бойынша заң шығару құқығына ие болды, бірақ Хорватия-Славония үшін тек осы провинцияларды Венгриямен ортақ қылатын мәселелер бойынша ғана заң шығара алатын. Атқару билігі оған есеп беретін, он министрден тұратын кабинетте шоғырланды, оның құрамына: кеңес президенті, Хорватия-Славония министрі, ad latum министрі, ішкі істер, ұлттық қорғаныс, білім және дін істері, қаржы, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және сауда, сондай-ақ әділет министрлері кірді.