Кіріспе
Костинброд () – Батыс Болгариядағы қала. Ол Костинброд муниципалитетінің орталығы. Астана Софиядан батысқа қарай 15 км қашықтықта орналасқан. Қала екі маңызды көлік дәлізінде жатыр: Лом – София – Салоники және София – Белград. Батыс Еуропаға қатынайтын халықаралық теміржол желісі муниципалитет аумағынан өтеді, Костинброд станциясында тоқтайды. Қала арқылы екі өзен ағып өтеді: солтүстікте Блато, оңтүстікте Белица, екеуі де Искар өзенінің салалары. Аңыз бойынша, қала белгілі бір Коста атты адамның құрылысы болып табылады, ол Белица өзенінің қайырмасының (брод, brod) жанына қоныстанған, осылайша қаланың атына аталған (Костинброд – «Костаның қайырмасы» деген мағынаны білдіреді). Ол сол жерде паб ашқан, ол астанаға келген саудагерлердің арасында танымал болды, олардың кейбіреулері елді мекен құрып, ұйымдастырды, оның орталығы қазір София мен Лом арасындағы жолдың батысында орналасқан. Тарихи деректерде осы жерге алғашқы сілтеме (КостаЪ БРОДЪ түрінде) 1348 жылғы 1 желтоқсандағы Болгария патшасы Иван Александрдың Оряхов жарлығында кездеседі. Костинбродтың экономикасы коммунистік кезеңде негізінен құс және мал шаруашылығына негізделген, бірақ демократиялық кезеңде қаланың қолайлы орналасуы мен муниципалитеттің либералды жер қадағалау саясатының арқасында бірқатар зауыттар, соның ішінде 120 000 м² Coca Cola зауыты пайда болды. Костинброд аймақтағы минералды суларымен де әйгілі. Римдік дәуірінде Изворо ауданында термалды ванналар салынған.
Тарих
Костинброд минералды суларымен рим дәуірінен бері танымал. Оның оңтүстігінде, шетінде Константинопольге апаратын ежелгі римдік жол өтіп кеткен. Ижворо ауданында, қазіргі Кока-Кола зауытының қарама-қарсысында римдік монша болған, оның қалдықтары бүгінге дейін көрінеді. Костинбродта екі ерекше ежелгі ескерткіш бар: Константин Зұлқарнайынның соңғы римдік резиденциясы Скретиска (палатиум Скретиска) және Скретиска жол станциясы (Mutatio Scretisca) (Сердикадан батысқа қарай ежелгі трансбалкандық диагональды жолдағы бірінші аялдама), сондай-ақ ерте византиялық елді мекен Крати. Ежелгі уақытта бұл аймақ құнарлы, ыстық минералды бұлаққа жақын және Блато өзенінің саласы Белица өзенінің оң жағалауына баратын маңызды жол болған. Маңызды кезеңдер: Скретиска резиденциясы (б.з. 4-5 ғасырлар), бекініссіз ауыл, ерте византиялық бекінілген елді мекен Кратискара. Зерттеушілердің Скретиска резиденциясы Константин Зордың Сердикаға сапарлары кезінде таңдаған тұрағы болғаны және ол императорлық резиденция ретінде пайда болғаны туралы көптеген себептерін келтіреді, соның ішінде оның құрылысының уақыты оның Сердикада ұзақ тұруының басталуымен және оның әйгілі "Сердика – менің Римім!" деген сөзімен сәйкес келеді. 1973-1978 жылдарғы археологиялық зерттеулерде, археологтар жетекшілігімен Виолетта Божилова, палеоорнитолог профессор Златозар Боев үлкен ақ пеликанның (Pelecanus onocrotalus) жақсы сақталған бас сүйегін тапты. Резиденция Сердика провинциясының губернаторымен ұсталған болуы мүмкін. Сондай-ақ, Скретиска сарайының палатиум / преториум Скретискасы Сердика соборында (343) епископтар делегациясымен қолданылған болуы да мүмкін. Scretisca резиденциясының негізгі сәулеттік кешені – соңғы римдік тұрғын үй архитектурасының ең таңғажайып үлгілерінің бірі (141/110 м), Ішкі Дакия немесе Жерорта теңізі Дакиясы (Ішкі Дакия немесе Dacia Mediterranea) провинциясының ең көрнекті резиденциясы, оның астанасы Сердиканың ішкі аймағында және Балқанның ежелгі дәуіріндегі белгілі перистильді тұрғын үй кешендерінің арасындағы ең ірісі, үлкен зал (aula), асхана (triclinum) күрделі, мүмкін триконхты жоспармен, көптеген тұрғын бөлмелер (cubicula), монша (balneum), 4,5 гектарлық үлкен аула (peristylium), бақша (hortus) және монументальді кіреберістермен. Солтүстік перистильде табылған еден мозаикасының жалпы ауданы 1000 м2-ден асады, ал перистильдің және сыртқы оңтүстік портиктің жалпы ұзындығы 400 м-ден асады. Резиденция – әсерлі вилла кешенінің және әсерлі сарайдың (fundus dominium) ядросы. Резиденциядан оңтүстікке қарай 100 м жерде орналасқан, ескерткіш немесе культтік функциялары бар, «Ротунда» (Bozhilova / Vitski, 1985) деп аталатын дөңгелек жоспарлы (диаметрі 32 м) құрылыс, сондай-ақ некрополь зерттелді. Күшті өрт резиденцияны қиратты, бұл 1940 жылдардағы гун шапқыншылығы кезінде Сердиканың да зардап шеккені туралы жазбаша деректермен сәйкес келеді. Sretisca («Mutatio per / ad Scretisca») – «резиденцияға арналған» жол станциясы резиденциядан 1000 м оңтүстікке қарай орналасқан, ол, әдетте, оған қызмет көрсету үшін бірнеше бөлмелі және ауласы бар таверна ретінде салынған. Скретиска Hinerarium Burdigalense (333) жол көрсеткішінде еске алынған. Мұнда табылған ең көне монеталар император Константин Зұлқарнайынның тұсындағы кезеңге жатады. Ерте византиялық бекінілген Кратискара (ΚΡΑΤΙΣΚΑΡΑ) елді мекені римдік резиденцияның және римдік Скретиска станциясының атын аз өзгерістермен сақтап, құрылысы кезінде бұрынғы резиденцияның қалдықтарын қайта пайдаланған. Бәлкім, ол біздің заманымыздың 6 ғасырының екінші ширегінде пайда болған, Кесариялық Прокопиус еңбектерінде римдік резиденцияның қалдықтарында орналасқан πολιχνιον (қала) ретінде аталған және жергілікті әкімшілік орталықтың рөлін атқарған. 570-ші жылдардың соңы мен 580-ші жылдардың басындағы славян шапқыншылығы кезінде өмір тоқтаған болуы мүмкін. Қоршау жүйесінің, құрылыстың, бекініс мұнараларының, тұрғын және күзет бөлмелерінің құнды дәлелдері сақталған. Аңыз бойынша, Костинброд қаласын Белица өзенінен өтетін бродтың жанына (қазір София бағытынан қалаға кіреберісінде) көп бұрын қоныстанған Коста есімді адам құрған. Ол жол жиегінде бір таверна салған, ол елордаға келетін көптеген саудагерлерге ұнаған. Адамдар оны «Костадағы бродта» дегеннің орнына Костинброд деп атауды бастады. Бірте-бірте Костинброд ауылы құрылды. Бүгінде сол кездегі ауылдың орталығы Лом жолынан шығысқа қарай орналасқан. Жақын жерде Шияково монастыры да бар, онда Василь Левски революциялық комитет құрған. Социализм жылдарында Костинбродты үлкен қалаға айналдыру идеясы болды. Сондықтан ауыл Шияковци және Маслово (қазіргі қаланың аудандары) көрші ауылдарымен біріктірілді. Аймақтағы Балқан ауылдарынан келген адамдар да жаңа қалаға қоныстанды. Бүгінге дейін Ломски Паттан батысқа қарай, «Белица» қиылысынан Шияковци және Маслово аудандарына бұрылып, 4 шақырымдық жолмен жүру керек, екі жағында да бірнеше үй қатарлары орналасқан. Маслово ауданы қаланың солтүстік-батыс бөлігін, Шияковци ауданы мен Петарч ауылының арасында орналасқан. Мұнда стадион және тоған бар. Костинброд жылдар бойына Болгар Коммунистік партиясының құс және мал шаруашылығында үлкен жетістіктерге жету туралы утопиялық идеяларымен танымал болды. Муниципалитет аумағының жанында құс шаруашылығы институты, құс фабрикасы, мал шаруашылығы институты, гибридтік орталықтар орналасқан. Бұрын мұнда Балқан түбегіндегі ең ірі жидек дақылдары институты орналасқан. Тодор Живковтың қамқорлығымен сол кездегі ең ірі институттардың бірі – Астық және жем өнеркәсібі институты құрылды, бүгінде ол қиын жағдайда. 1990 жылдары басқа институттардың көпшілігі жұмысын тоқтатты.