Кіріспе

Португалиядағы тұрғын үйлер жалпы алғанда Еуропаның басқа елдеріне ұқсас. Дегенмен, кейбір ерекшеліктері бар. Португалия Батыс Еуропада ауылдық халқы ең көп ел, яғни португалдық отбасылардың шамамен үштен бірі шаруашылықтарда немесе қалалық жерлерден тыс жерлерде тұрады. Тағы бір ерекшелік – қала халқының көп бөлігі шұғылалы аймақтарда қоныстанған. Лиссабон және Порто қалаларының әрқайсысы 2 миллионнан астам тұрғынға ие. Бұл аймақтарда отбасылар пәтерлерде тұрады, әдетте әр пәтерде екі жатын бөлме, қонақ бөлме, ас үй және бір немесе екі жуынатын бөлме болады. Көптеген үйлер 1970 жылдардан бері, әсіресе жаңа мыңжылдықтан бастап салынған. Бұл Лиссабон, Порто және басқа қалалардың тарихи аудандарының халықсыздануына себеп болды, бірақ жас буын қазір осы ескі ғимараттарды сатып алып, жөндеуге көбірек қызығушылық танытуда. Лиссабондағы сәнді Баирро-Альто ауданы осының бір мысалы. Португалияның дәстүрлі сәулеті Жерорта теңізі аймағындағы басқа елдердің сәулетіне ұқсас. Португалдық ғимараттар мен қалалар Италия немесе Испаниядағылар сияқты көрінеді, португалдық сәулеттің ерекшеліктері мен дәстүрлерін, сондай-ақ ағылшын соғыстан кейінгі дәуірінен, социалистік блоктен және қазіргі заманғы трендтерден шабыттанған жоғары қабатты үйлерді ескермесек. Португалияда жиі кездесетін тағы бір ерекшелік – Швейцарияда немесе Германияда тұрған португалдар салған швейцариялық шалалар. Дегенмен, соңғы жылдары дәстүрлі сәулетке деген қызығушылық артып келеді. Португалиядағы барлық жылжымайтын мүліктің үштен екісі тұрғындарға тиесілі. Лиссабон, Порто, Коимбра және Авейру қалаларында үйді жалға алу жиі кездеседі, себебі бұл қалаларда көптеген студенттер мен шетелдік азаматтар тұрады. Пәтерлерді жалға алуға тағы бір танымал орындар – теңіз курорттары мен Алгарве аймағы, онда британдық, ирландтық, голландтық, неміс және француз тұрғындары көп. 2006 жылғы мәліметтерге сәйкес, Лиссабонда бір жатын бөлмесі және қонақ бөлмесі бар (T1) пәтерді жалға алуға шамамен 500 еуро, ал сол үйді сатып алуға 90 000 еуро жұмсалады. Бұл бағалар жас жұбайлар мен отбасыларды Амадора, Одивелаш немесе Алмада сияқты қала маңындағы жерлерде тұруға мәжбүр етеді, онда тұрғын үйлер арзан. Алайда, Португалияда сәнді тұрғын үйлер нарығы да маңызды, әсіресе ірі қалаларда, Алгарве, Кашкайш және Тежу өзенінің оң жағалауында. Португалиядағы жылжымайтын мүлік нарығы әлі де дағдарыстан қалпына келуде, сондықтан қала маңында көптеген бос үйлер бар, сондай-ақ қаржылық қиындыққа тап болған құрылыс компаниялары да бар. Елдің оңтүстігінде жеке жағажайлары мен гольф алаңдары бар демалыс үйлерінің ірі жобалары кең таралған.

Типологиялар

Португалиядағы жылжымайтын мүлік индустриясы тұрғын үйлерді екі топқа бөледі: пәтерлер (apartamento немесе andar) және жеке үйлер (vivenda немесе moradia). Пәтерлер T0, T1, T2 және т.б. типтерге жіктеледі, бұл жеке жатын бөлмелерінің санын көрсетеді. Сонымен, T0 – студиялық пәтер (жеке бөлмелері жоқ, жатын бөлме мен қонақ бөлмесі бір бөлмеде біріктірілген), ал T2 – екі жеке жатын бөлмесі бар пәтер (қонақ бөлмесімен қоса). Әдетте, T0 пәтерлерінде кішкентай асүй, ал T1 және одан жоғары пәтерлерде әдетте жеке ас үй бөлмесі болады. Егер пәтерде қосымша кішкентай бөлмелер болса (бір кереуетке ғана және/немесе терезесіз), онда бұл бөлмелердің саны типологияда "+" белгісінен кейін көрсетіледі (мысалы, T1+1 – бір стандартты жатын бөлмесі және кішкентай бөлмесі бар пәтер). Жеке үйлер де ұқсас түрде жіктеледі, бірақ "Т" орнына "V" префиксі қолданылады. Демек, бір қонақ бөлмесі мен екі жатын бөлмесі бар үй V2 болып саналады. Ең көп және ең аз бөлмелі үйлердің типтері тиісінше T3 және T1. Проценттік көрсеткіш бойынша типологиялар: T3 (22,5%), T2 (20,6%), T4 (9,3%), T5 (8,9%), T1 (6,2%) және T0 (1,0%).