Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиядағы католик шіркеуінің рөліне шолу
Overview of the role of the Catholic Church in Italy
Италиядағы католик шіркеуі немесе Италиядағы католик шіркеуі – Римдегі Рим папасымен рухани байланыста, Италия епископтары конференциясы аясындағы дүниежүзілік католик шіркеуінің бір бөлігі. Рим папасы Италияның приматы және Рим епискобы қызметін атқарады. Италиядан басқа, Сан-Марино және Ватикан қаласы да итальяндық епархиялар құрамына кіреді. Италиядағы католик шіркеуінде 225 епархия бар, толық мәліметтер осы мақалада және «Италиядағы католик епархияларының тізімі» мақаласында келтірілген. Рим папасы Рим қаласында орналасқан Ватикан қаласында тұрады. Рим империясы кезінен бері христиан паломниктігінің маңызды орталығы болған Рим, католик шіркеуінің «отаны» ретінде қарастырылады, себебі осы жерде Әулие Петр қоныстанды, дін қызметін атқарды, епископ болып қызмет етті және қайтыс болды. Оның және ерте христиандықтың көптеген басқа да әулиелерінің қабірлері, соның ішінде Әулие Павелдің қабірлері Римде орналасқан. Италиялық Ренессанс дәуірінің арқасында Италиядағы шіркеу өнері өте дамыған, оған Леонардо да Винчи, Микеланджело, Фра Карневале, Джан Лоренцо Бернини, Сандро Боттичелли, Тинторетто, Тициан, Рафаэль және Джиотто сияқты суретшілердің еңбектері кіреді. Италияның шіркеу архитектурасы да батыс мәдениеті үшін маңызды және керемет, оның ішінде Римдегі Әулие Петр базиликасы, Венециядағы Әулие Марк соборы және Флоренция соборы, Брунелескидің «Жәннат есіктері» бар Лоренцо Гибертидің баптистериясы ерекше аталады. Италиядағы жалғыз ресми дін ретінде католик шіркеуінің мәртебесі 1985 жылы Латеран шартының қайта жаңартылуымен аяқталды.
The Italian Catholic Church, or Catholic Church in Italy, is part of the worldwide Catholic Church in communion with the Pope in Rome, under the Conference of Italian Bishops. The pope serves also as Primate of Italy and Bishop of Rome. In addition to Italy, two other sovereign states are included in Italian dioceses: San Marino and the Vatican City. There are 225 dioceses in the Catholic Church in Italy, see further in this article and in the article List of Catholic dioceses in Italy. The pope resides in the Vatican City, enclaved in Rome. Having been a major center for Christian pilgrimage since the Roman Empire, Rome is commonly regarded as the "home" of the Catholic Church, since it is where Saint Peter settled, ministered, served as bishop, and died. His relics are located in Rome along with Saint Paul's, among many other saints of Early Christianity. Owing to the Italian Renaissance, church art in Italy is extraordinary, including works by Leonardo da Vinci, Michelangelo, Fra Carnevale, Gian Lorenzo Bernini, Sandro Botticelli, Tintoretto, Titian, Raphael, and Giotto, etc. Italian church architecture is equally spectacular and historically important to Western culture, notably St. Peter's Basilica in Rome, Cathedral of St. Mark's in Venice, and Brunelleschi's Florence Cathedral, which includes the "Gates of Paradise" doors at the Baptistery by Lorenzo Ghiberti. The status of the Catholic Church as the sole official religion in Italy ended in 1985, with the renegotiation of the Lateran Treaty.
Тарих
Бірінші ғасырда христиан діні Италия жарты аралына, мүмкін, белгісіз саяхатшылар, саудагерлер немесе сарбаздар арқылы келді. Пауыл елшісінің римдіктерге арналған хаты бірінші ғасырда римдік христиандардың болғанын куәландырады. Римдегі христиандар, сондай-ақ, миссионерлік сапармен Римге келген және соңында шейіт болған Петір және Пауыл елшілерімен байланыста болды. Италияның алғашқы епископтары мен папаларының бірі – Римнің Клименті, ол шамамен 96 жылы Коринфтегі христиан қауымына хат жазды (1 Климент). Екі мың жылдық тарихында Италия шіркеуі өсіп, ықпалы артып, католик христиандығының ең ұлы басшылары мен ой-өрісін кеңейткен тұлғаларын (кейде шейіт болғанға дейін) өндірді және баптады. Олардың арасында Прискилла мен Аквила; Римде шейіт болған Антиохиялық Игнатий; Римде шейіт болған Поликарп, Иоанн Жақсы Хабаршының шәкірті; Римдік шейіт Агнес; Лаврентий, шейіт; Юстин Шейіт, мұғалім және шейіт; Хипполит, діни қызметкер және шейіт; Римдік шейіт Сесилия; Миландық Амброзий, епископ және шіркеу докторы; Иероним, теолог және шіркеу докторы; Нурсиялық Бенедикт, бенедиктин орденінің және батыс монахтығының негізін қалаушы; Римнің Ұлы епискобы және шіркеу докторы; Грегорий Ұлы, Римнің епискобы және шіркеу докторы; Кантерберийлік Августин, римдік монах, бенедиктин миссионері, кейіннен ағылшын епископы; Урбан II, папа немесе Рим епискобы, бірінші крест жорылына шақырған; Кантерберийлік Ансельм, Италияда туған философ, шіркеу докторы және кейіннен ағылшын епископы; Ассиздік Франциск, мистик және францискан орденінің негізін қалаушы; Багнореялық Бонавентура, францискан теологы және шіркеу докторы; Фома Аквинский, доминикан теологы, философ және шіркеу докторы; Данте, ақын; Сиеналық Екатерина, мистик, реформатор және шіркеу докторы; Монтеверди, композитор; Тосканалық Роберт Белламин, иезуит теологы және шіркеу докторы; Антонио Вивальди, діни қызметкер және композитор; XIII Лео, Рим епискобы және әлеуметтік реформатор; XII Пий, Рим епискобы; XXIII Иоанн, Рим епискобы және Екінші Ватикан соборының бастамашысы, және тағы да көптеген басқалар. Бұл тізімге қазіргі заманғы әртүрлі шіркеулік қозғалыстардың негізін қалаушыларды да қосуға болады, атап айтқанда, Communion and Liberation қозғалысын құрған Луиджи Джуссани және Focolare қозғалысын құрған Киара Любич. Сонымен қатар, Сант-Эгидио қауымының негізін қалаушы Андреа Рикарди, қазір әлемдегі ең ірі діни ұйымдардың бірі.
Christianity arrived on the Italian peninsula in the first century, probably by unknown travelers, traders or soldiers. The Letter to the Romans of Paul the Apostle is addressed and attests to the presence of Roman Christians in the first century. Christians in Rome were also in touch with St. Peter and St. Paul the Apostle, both of whom went to Rome on mission and were eventually martyred there. One of the first Italian bishops and popes was Clement of Rome who wrote a letter to the Christian community in Corinth (1 Clement) around AD 96. Over its two thousand year history, the Church of Italy grew in size and influence producing and harboring (sometimes before martyrdom) some of the greatest leaders and movers of Catholic Christianity including Priscilla and Aquila; Ignatius of Antioch, martyred in Rome; Polycarp, martyred in Rome and a disciple of John the Evangelist; Agnes, Roman martyr; Lawrence, martyr; Justin Martyr, teacher and martyr; Hippolytus, priest and martyr; Cecilia, Roman martyr; Ambrose of Milan, bishop and Doctor of the Church; Jerome, theologian and Doctor of the Church; Benedict of Nursia, founder of the Benedictine order and of Western monasticism; Leo the Great, bishop of Rome and Doctor of the Church; Gregory the Great, bishop of Rome and Doctor of the Church; Augustine of Canterbury, Roman monk, Benedictine missionary to England, later English bishop; Urban II, pope or Bishop of Rome who called for the First Crusade; Anselm of Canterbury, Italian born philosopher, Doctor of the Church and later English bishop; Francis of Assisi, mystic and founder of the Franciscans; Bonaventure of Bagnorea, Franciscan theologian and Doctor of the Church; Thomas Aquinas, Dominican theologian, philosopher, and Doctor of the Church; Dante, poet; Catherine of Siena, mystic, reformer, and Doctor of the Church; Monteverdi, composer; Robert Bellarmine of Tuscany, Jesuit theologian and Doctor of the Church; Antonio Vivaldi, priest and composer; Leo XIII, bishop of Rome and social reformer; Pius XII, bishop of Rome; John XXIII, bishop of Rome and initiator of Second Vatican Council, among many others. One could add to this list the founders of various contemporary lay ecclesial movements, notably Luigi Giussani, founder of Communion And Liberation, and Chiara Lubich, founder of the Focolare Movement. Also, Andrea Riccardi, founder of the Community of Sant'Egidio, now one of the great faith based organizations in the world.
Бүгін
2021 жылы Италия халқының шамамен 79,2% өзін католик деп жариялайды. Италияда 225 епархия және архиепархия бар, Бразилиядан басқа әлемдегі кез келген елден көп. Сондай-ақ, ол елдегі ең көп шіркеулерге (25 694), әйел дін қызметкерлеріне (102 089) және ер дін қызметкерлеріне (23 719) және священниктерге (44 906, оның ішінде дінсіз (яғни епархиялық) және діни орденге жататын священниктер) ие. Италиядағы епископтар Канондық құқықта белгіленген функцияларды орындау үшін бірлескен орган ретінде Итальяндық Епископтар Конференциясын (Conferenza Episcopale Italiana) құрайды. Көптеген епископтық конференциялардан айырмашылығы, Италиялық конференцияның президентін Папа Рим, Италияның Приматы ретінде тағайындайды. 2022 жылдың мамыр айынан бастап Епископтар Конференциясының төрағасы кардинал Маттео Мария Зуппи болып табылады.
In 2021 approximately 79.2% of the Italian population identifies as Catholic. Italy has 225 dioceses and archdioceses, more than any other country in the world with the exception of Brazil. It also has the largest number of parishes (25,694), female (102,089) and male (23,719) religious, and priests (44,906 including secular (i. e. diocesan) and religious (those belonging to a male religious institute)). The bishops in Italy make up the Conferenza Episcopale Italiana as a collaborative body to perform certain functions specified by Canon Law. Unlike most episcopal conferences, the president of the Italian conference is appointed by the pope, in his capacity as Primate of Italy. Since May 2022, the president of the episcopal conference has been Cardinal Matteo Maria Zuppi.