Кіріспе

Сомалидегі католик шіркеуі – Римдегі Папаның рухани жетекшілігімен әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі болып табылады.

Шолу

Сомалиде католиктер өте аз, 2020 жылға қарай шамамен жүзге жуық дін өкілі және бір діни қызметкер бар. Елдің барлығы бір епархияны құрайды – Могадишо епархиясы. Тәуелсіздік алғанға дейін, 1950 жылы Могадишо епархиясында 8 500 католик болған (ұлт халқының 0,7%), олардың көп бөлігі итальяндықтар еді. Бастапқыда бұл дін тек Могадишуде және Шебелле өзені бойындағы шаруалар аймақтарындағы итальяндық иммигранттардың арасында, Тринитарлық әкелердің миссионерлерінің көмегімен таралды. 1895 жылы итальяндық отаршылдық билік, Фilonardi католик компаниясының басқаруымен, алғашқы 45 банту құлын босатып, кейіннен олар католик дінін қабылдады. Сомалиде құлдарды жаппай босату және оларды дінге қайтару Луиджи Робеччи Бриккетти құл саудасы және итальяндық отаршылдық үкіметінің оған салқын қанатына салған бейжайлығы туралы итальяндық жұртшылыққа хабарлағаннан кейін ғана басталды. Британдықтардан Джубаландты алғаннан кейін, итальяндық отаршылдық әкімшілігі итальяндық қоныс аударушыларға Италияға экспортталатын ақшалай дақылдар өндіру үшін жер берді. Бұл плантацияларда жұмыс істеу үшін жұмыс күші қажет болғандықтан, итальяндық билік бантулардың бұрынғы құлдарын жұмысқа алуға тырысты, осы мақсатта осы қауымды таңдады. Алайда, еріктілердің жетіспеуіне байланысты, көптеген адамдар еркін шаруа ретінде жұмыс істеуді тиімдірек деп тапқандықтан, итальяндықтар тез арада мәжбүрлі еңбекке (фактически құлдыққа) жүгінуге мәжбүр болды. Бұл мәжбүрлі еңбек Шебелле өзені бойында қоныстанған банту халқынан алынды, ал көшпелі сомалилерден емес. Оңтүстік Сомалидегі құлдық 20 ғасырдың басына дейін жалғасты, содан кейін итальяндық билік Бельгия протоколына сәйкес және Могадишо епархиясымен бірге оны жойды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген бантулар, бұрынғы құлдардың ұрпақтары католиктерге айналды. Олар негізінен Вилладжио Дука делли Абруцци және Генале плантацияларында шоғырландырылды. 1928 жылы Могадишуде, сомали халқын христиандыруды қолдаған католик губернаторы Чезаре Мария Де Веккинің бұйрығымен католик соборы салынды. 1920-1930 жылдары Африкадағы ең үлкен собор Сомалидегі азаматтық соғыс кезінде қирады. Могадишо епископы Франко Филиппини 1940 жылы Джуба және Шебелле аймақтарындағы миссионерлердің жұмысының нәтижесінде 40 000-ға жуық сомали католигі бар екенін мәлімдеді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс оларға қайта ортуға болмайтын зиян келтірді. Олардың көп бөлігі сомали бантулары еді, бірақ мыңдаған итальяндық сарбаздардың заңсыз балалары және сомали қыздары (крещениеден кейін итальяндық азаматтық алған) да болды. 1950 жылдары Индро Монтанелли "Боргезе" журналында 1942 жылы британдықтар келгеннен кейін итальяндық Могадишоның көп бөлігі католиктерден тұратын Африка астанасы болғанын жазды: ол 90 000 тұрғынның 40 000-нан астамы итальяндықтар екенін, ал 50 000 сомалидің арасында 7 000-ға жуық католиктер бар екенін көрсетті. Осыдан ол қала тұрғындарының бес адамның үшi католик екенін қорытындылады. Сомалиде отарлық кезең аяқталғаннан және итальяндықтар кеткеннен кейін католицизм дерлік толығымен жойылды. 2023 жылы ел діни еркіндік бойынша 4 баллдан 0 балл алды. Сол жылы ел христиандар үшін әлемдегі екінші нашар орынға ие болды, Солтүстік Кореядан кейін.