Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Subclavian steal syndrome (SSS), сонымен қатар subclavian steal steno occlusive disease деп те аталады, – бұл қолқа артериясының проксимальді стенозынан (тарлуынан) және/немесе тұйықталуынан туындаған омыртқа артериясының немесе ішкі кеуде артериясының ретроградты (кері) қан ағыны салдарынан пайда болатын белгілер мен симптомдар жиынтығы. Бұл ағыстың кері бұрылуы, белгілердің/симптомдардың болуына қарамастан, subclavian steal немесе subclavian steal құбылысы деп аталады. Қол омыртқа артериясы арқылы кері бағытта ағатын қанмен қамтамасыз етілуі мүмкін, бұл омыртқа-базилярлық айналым жүйесінің жұмысын нашарлатады. Бұл жағдай, әдеттегі омыртқа-базилярлық жетіспеушіліктен гөрі ауыррақ.
Subclavian steal syndrome (SSS), also called subclavian steal steno occlusive disease, is a constellation of signs and symptoms that arise from retrograde (reversed) blood flow in the vertebral artery or the internal thoracic artery, due to a proximal stenosis (narrowing) and/or occlusion of the subclavian artery. This flow reversal is called the subclavian steal or subclavian steal phenomenon, regardless of signs/symptoms being present. The arm may be supplied by blood flowing in a retrograde direction down the vertebral artery at the expense of the vertebrobasilar circulation. It is more severe than typical vertebrobasilar insufficiency.
Себептер
Субклавиан артериясының омыртқа артериясынан бұрын тарылуына алып келетін бірнеше процестер бар, бұл SSS пайда болуына мүмкіндік береді. Атеросклероз – SSS-тің ең көп кездесетін себебі; барлық атеросклероздық қауіп факторлары SSS үшін де қауіп факторлары болып табылады. Торакальдық шығу синдромы (TOS) SSS қаупін арттырады. Ұқсас механизм TOS-тің SSS-ті қалай тудыратынын түсіндіруі мүмкін. Қабырғаның болуы (cervical rib) TOS және SSS үшін де қауіп факторы болып табылады. Такаясу артериіті – артериялардың, соның ішінде субклавиан артериясының қабынуына себеп болатын ауру. Қабынудан кейін тығыз жарақатты тіндер қалады, ол тарылып, қан ағымын шектеуі мүмкін. SSS иатрогенді болуы мүмкін, яғни медициналық емдеудің салдары немесе қосымша әсері, мысалы, аорта коарктациясын түзетуден туындаған обструктивті фиброз немесе тромбоз. Тағы бір мысал – Фалло тетрадасын емдеу үшін Блэлок-Тауссиг анастомозы. Бұл процедурада субклавиан артериясы бөлінеді және проксимальді бөлігі өкпе артерияларына қосылады, ал омыртқа артериясы дистальді субклавиан артериясына қанмен қамтамасыз етудің негізгі көзі болып қалады. Әртүрлі туа біткен қан тамырларының ақаулары SSS-ті тудыруы мүмкін, мысалы, аорта коарктациясы және аорта дугасының тоқтауы.
There are multiple processes that can cause obstruction of the subclavian artery before the vertebral artery, giving opportunity for SSS. Atherosclerosis is the most common cause of SSS; all atherosclerotic risk factors are risk factors for SSS. Thoracic outlet syndrome (TOS) increases the risk for SSS. a similar mechanism could explain how TOS causes SSS. Presence of a cervical rib is a risk factor for both TOS and SSS. Takayasu's arteritis is a disease causing inflammation of arteries, including the subclavian artery. Inflammation leaves behind dense scar tissue, which can become stenotic and restrict blood flow. SSS can be iatrogenic, meaning a complication or side effect of medical treatment, one example being the obstructive fibrosis or thrombosis resulting from repair of aortic coarctation. Another example is Blalock–Taussig anastomosis for treatment of tetralogy of Fallot. The procedure involves dividing the subclavian artery and reconnecting the proximal portion to the pulmonary arteries, leaving the vertebral artery as the primary supply to the distal subclavian artery. Various congenital vascular malformations cause SSS, examples including aortic coarctation and interrupted aortic arch.
Патофизиология
Классикалық тұрғыдан алғанда, ССС – мидың қан айналымы мен қан ағынындағы артық жүктеме салдарынан туындайды. ССС, субклавиалық артерия бойымен қысқа, төмен кедергілі жолдың (құрысу салдарынан) жоғары кедергілі жолға айналуымен және қанның миға қан жабдықтайтын артериялар (сол және оң омыртқа артериясы, сол және оң ішкі каротид артериясы) арқылы құрысудың айналып өтуімен пайда болады. ССС-де мидан жоғары шелпеге қан ағыны «ұрланған» деп есептеледі, себебі ми осы қан ағынынан айырылады. Бұл қосымша тамырлардың нәтижесінде болады. Вертебральды-субклавиалық ұрлану сияқты, ішкі кеуде артериясын (ITA), сондай-ақ ішкі сүт артериясын пайдаланып коронарлық артерия байпасын жасаған науқастарда коронарлық-субклавиалық ұрлану да болуы мүмкін. Бұл процедураның нәтижесінде ITA-ның дистальді бөлігі коронарлық артериялардың біріне (әдетте LAD) қосылады, бұл жүрекке қан жеткізуді жеңілдетеді. Проксимальді субклавиалық артериядағы кедергінің артуына байланысты, қан жүректен ITA арқылы кері ағып, коронарлық ұрланудың салдарынан миокардтық ишемияға алып келуі мүмкін. ITA CABG жасаған науқастарда вертебральды-субклавиалық және коронарлық-субклавиалық ұрлану бір мезгілде кездесуі мүмкін.
Classically, SSS is a consequence of a redundancy in the circulation of the brain and the flow of blood. SSS results when the short low resistance path (along the subclavian artery) becomes a high resistance path (due to narrowing) and blood flows around the narrowing via the arteries that supply the brain (left and right vertebral artery, left and right internal carotid artery). The blood flow from the brain to the upper limb in SSS is considered to be stolen as it is blood flow the brain must do without. This is because of collateral vessels. As in vertebral subclavian steal, coronary subclavian steal may occur in patients who have received a coronary artery bypass graft using the internal thoracic artery (ITA), also known as internal mammary artery. As a result of this procedure, the distal end of the ITA is diverted to one of the coronary arteries (typically the LAD), facilitating blood supply to the heart. In the setting of increased resistance in the proximal subclavian artery, blood may flow backward away from the heart along the ITA, causing myocardial ischemia due to coronary steal. Vertebral subclavian and coronary subclavian steal can occur concurrently in patients with an ITA CABG.
Гемодинамика
Қан, электр тоғы сияқты, ең аз кедергіге ұшырайтын жолмен ағады. Кедергіге қан тамырының ұзындығы мен ені әсер етеді (яғни, ұзын, тар тамырдың кедергісі жоғары, ал қысқа, кең тамырдың кедергісі төмен), бірақ адам организмінде ені ұзындығынан гөрі көбінесе шектеуші болады, себебі Пуазеуилл заңы осылай дейді. Сондықтан, қанға екі жол ұсынылса – қысқа, бірақ тар (жалпы кедергісі жоғары) және ұзын, бірақ кең (жалпы кедергісі төмен) жол – ол ұзын және кең жолды (кедергісі аз жолды) таңдайды.
Blood, like electric current, flows along the path of least resistance. Resistance is affected by the length and width of a vessel (i. e. a long, narrow vessel has the greatest resistance and a short, wide one the least), but crucially in the human body width is generally more limiting than length because of Poiseuille's Law. Thus, if blood is presented with two paths, a short one that is narrow (with a high overall resistance) and a long one that is wide (with a low overall resistance), it will take the long and wide path (the one with the lower resistance).
Қан тамырларының анатомиясы
Миға қан жеткізетін қан тамырлары омыртқа артериялары мен ішкі каротид артерияларынан басталады және бір-бірімен байланысқан тамырлар арқылы шеңбер құрайды (бұл шеңбер Уиллис шеңбері деп аталады).
The blood vessels supplying the brain arise from the vertebral arteries and internal carotid arteries and are connected to one another by communicating vessels that form a circle (known as the circle of Willis).
Қан ағыны
Көбінесе қан аортадан қолтық артериясына ағады, содан кейін қанның бір бөлігі омыртқа артериясы арқылы миға жеткізіледі. Субклавиалық артерия синдромында (ССС) қолтық артериясының тамырлық бөлігі арқылы ағатын қан мөлшері азаяды. Осының салдарынан қан миға басқа қан тамырларының бірі арқылы (екінші омыртқалық немесе қантамырлар арқылы) жетеді, базальды артерияға жетеді немесе ми артериялық шеңберін айналып, (қарсы жақ) омыртқалық артерия арқылы қолтық артериясына (тамырлық бөлігіндегі бұғаттаумен) төмен түсіп, дистальды қолтық артериясын қанмен қамтамасыз етеді (ол қол мен иықты қамтамасыз етеді).
Normally, blood flows from the aorta into the subclavian artery, and then some of that blood leaves via the vertebral artery to supply the brain. In SSS a reduced quantity of blood flows through the proximal subclavian artery. As a result, blood travels up one of the other blood vessels to the brain (the other vertebral or the carotids), reaches the basilar artery or goes around the cerebral arterial circle and descends via the (contralateral) vertebral artery to the subclavian (with the proximal blockage) and feeds blood to the distal subclavian artery (which supplies the upper limb and shoulder).