Кіріспе

Көркемдік топтардың қызметі

2000 жылдан бері штуккистердің ұйымдастырған наразылықтары штуккистік өнер тобының қызметінің маңызды бөлігі болды және оларға Ұлыбританияда да, шетелде де жоғары даңқ әкелді. Олардың басты мақсаты – бейнелеу өнерін қолдау және концептуалды өнерге қарсы тұру. Олардың наразылықтары ең көп Tate Britain-дегі Тернер сыйлығымен байланысты (кейде мұражайды ұнатпаушылықпен мазақтап, клоун киімдерін киеді), бірақ басқа да орындарда, соның ішінде Трафальгар алаңы мен Саатчи галереясында да өткізілді. АҚШ-та американдық штуккистер тарапынан да наразылық акциялары ұйымдастырылды, ал 2003 жылы Ирак соғысына қарсы штуккистік шаралар өтті. Олар осы оқиғалар туралы Ұлыбританияда да, халықаралық деңгейде де көптеген БАҚ-та жарияланды және Лондонның өнерге қатысты наразылықтарында болу мүмкіндігі бар күдіктілерге айналды, мысалы, Мэтью Коллингстің 2000 жылы Tate Modern ашылуы туралы айтқан сөзінде: «Өнерді ұнататын адамдар қызғанатын суретшілердің пикетін бұзып өтті. Олар кімнің наразылық білдіріп тұрғанын білмеді. Бәлкім, бұл штуккистер болды». Дегенмен, Stuckism веб-сайтында мұндай демонстрация туралы ешқандай ақпарат жоқ. Тейт галереясының директоры сэр Николас Серота бұл наразылықтарды өнер туралы пікірталасқа үлес қосқандықтарын мойындады, ал Тейт архивінде осы наразылықтардан алынған материалдар сақталған, қазір бұл Тернер сыйлығының тұрақты бөлігіне айналды.

Стукшылар

Стукшылар 1999 жылы Чарльз Томсон мен Билли Чайлдиш фигуративті суретті қолдау және концептуалды өнерге қарсы шығу мақсатымен құрылған. Томсон топтың атын Трейси Эминнің бұрынғы жігіті Чайлдишке айтқан "қатып қалды" деген сөзінен алған. 2008 жылдың қараша айына дейін бастапқыдағы 13 суретшіден құралған топ 44 елдегі 183 топты қамтитын халықаралық қозғалысқа өсті. (Чайлдиш 2001 жылы топтан шықты.)

Тейт мұражайындағы клоундар

The Stuckists 2000 жылдан бері Тернер сыйлығының мәресінде Тейт Британия алдында жыл сайын акциялар өткізіп келеді және олардың қатысуы бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. Акциялардың тақырыбы әртүрлі болды, олардың мақсаты – сыйлықтың аты белгілі суретшінің есімімен аталуына қарамастан, сурет өнеріне қарағанда басқа өнер түрлеріне басымдық беріліп жатыр дегенді көрсету. Олардың Тернер сыйлығына арналған манифестінде: "Тернер сыйлығын жеңіп алу қаупі жоқ жалғыз адам – Тернер" делінген. Бұл жарнамалық парақшаны олар көпшілікке және сыйлық салтанатына келген қонақтарға таратқан. Олар сыйлық беру рәсімі кезінде ғимараттың сыртында болғанмен, екі рет сыйлық беру салтанатының қонағы тікелей эфирде оларды атады – 2003 жылы сэр Питер Блейк, ал 2005 жылы Мәдениет министрі Дэвид Лэмми жеңімпазды жариялауға дейін.

2000 жыл

Бірінші Стукисттік демонстрация 2000 жылдың 28 қарашасында Тернер сыйлығы күні Tate Britain галереясының алдында өтті. Топ ережелерді бұзу үшін, оларды сақтап, институтты әжуалауға тырысты. Олар клоун киімдерін киіп, осы киіммен мұражайға кіруге алдын ала рұқсат алған. Олар өз веб-сайтында (және Лондонның "Evening Standard" газетінде) былай деп хабарлады:

«Бұл әдеттегі мағынадағы демонстрация емес. Бұл – өзіңізге ұнайтын киіммен төлеген галереяңызды бару құқығын пайдалану ғана». Бізде Tate галереясынан алынған жазбаша мәлімдеме бар, онда келесі киімдерге кіруге рұқсат етіледі: костюм және галстук, кроссовкалар, джинсы, футболка, спорттық киім, адвокаттың паригі мен тоғасы, Наполеонның әскери формасы, горилла костюмі, клоун костюмі. Ал келесі киімдерге рұқсат жоқ: жалаңаш, купальник, іш киім. Дэмиен Хирсттің анасы, марқұм Маргарет Уолш «көрнекі өнердегі ерекше ақымақтығы» үшін «Жылдың өнер клоуны» атағын Чарльз Саатчиге берді, жүлде – құймақ пирог, жеңімпаз оны сатып алып, өзіне қолдануы керек еді. Бұл марапаттау келесі жылдары да жалғасты. Олар Tate Britain галереясының алдынан клоун киімдерімен шеру тартты, мұражайға кіріп, көрмені аралады. Tate галереясының көрмесімен бір уақытта, олар Германия мен Австралияда да бірдей атаумен – «The Real Turner Prize Show» атты өз көрмелерін ұйымдастырды. «The Guardian» газеті «Тернер сыйлығының жеңімпазы Стукистерді ашуландырды» деген тақырыппен нақты Тернер сыйлығының жеңімпазын жариялады.

2001 жыл

6 қарашада сыйлықтың баспасөз таныстырылымында қарапайым киімдегі наразылық акциясы өтті. "The Independent on Sunday" газеті былай деп жазды: "Тернер сыйлығы белгілі бір жағынан еш өзгермейді: өнер қысқа ғана уақытқа бас беттерге шығады; Тат мұражайының сыртындағы штукшылар наразылық білдіреді, ал жеңімпаз 20 мың фунт стерлингтік чек алады". Тағы бір наразылық акциясы сыйлық табыстау рәсімі күні, 9 желтоқсанда болды: Reuters арқылы таратылғаннан кейін бұл бүкіл әлемдегі теледидар көрермендеріне жетті. Бір номинанттың, Мартин Кридтің жұмысы – бос бөлме, онда шамдар әр бес секунд сайын қосылып-өшіріліп тұрды. Экоу Эшун: "Егер скандал тікелей табысқа тең болса, онда биылғы жеңімпаздар, әлдебір штукшылар болуы керек, олар – Тат мұражайының алдындағы жыл сайынғы Тернерге қарсы наразылықтарын өнер шарасына айналдырып, бүкіл әлемдік баспасөз назарын аударатын суретшілердің наразы тобы". Штукшылар сэр Николас Серотаға "Жылдың көркем клоуны" сыйлығын табыс етті. Басқа номинанттар – Чарльз Саатчи (2000 жылғы жеңімпаз), Норман Розенталь және Сара Кент. Ал хабар "Тернер сыйлығының иегері Серотаға кремді пирог" деген тақырыппен "The Daily Telegraph" газетінде жарияланды. Сонымен қатар, Stuckism International Gallery 2002 жылы "The Real Turner Prize Show" көрмесін ұйымдастырды.

2006 жыл

Стукчистер сэр Николас Серотаға бір жағында Тернер сыйлығының "денсаулыққа қатысты ескертуі" ("көрмелер ұйқышаңдық немесе бас ауруына шақыруы мүмкін") және екінші жағында Томсонның оның суреті салынған демонстрациялық парақшасын ұсынды. Ол оны көтеріп алып: "Тағы бір сурет жасай алмайсыздар ба?" деді. Тейт мұражайының төрағасы Пол Майнерс демонстрациялап тұрған суретші Джон Борнға: "Стукчистер Тейтке қосымша жариялау мүмкіндігін бергені үшін алғыс айтамыз" деді. Ол сотталудан шығып темекі шегуге шыққанда наразылық білдірушілерге кездесті, кейін оның сөздері көрсетілгенін көргенде қорқып қалды: "Сөздер толығымен контекстен шығарылды (мен неше рет атақты адамдардың сұхбаттарда осылай айтқанын және мен оларға неше рет сенбегенімді ойлаудан қорқамын), бірақ енді мен Стукчистер қозғалысының батыры болып қалдым. Мен Тейт мұражайына қайтып, олармен қайтадан кездесуден гөрі үш сағат никотинсіз шыдадым. және шетелдік БАҚ-та.

2007 жыл

Стукшылар 2000 жылдан бері алғаш рет демонстрация өткізбейтінін жариялады, себебі «биылғы көрме өте әлсіз, дәстүрлі демонстрацияға лайық емес». Олар төрешілер алқасының жеңілтек еңбегі деп атап, кандидаттарды «қайта пайдалануын» сынады (төрт номинантың екеуі бұрынғы жылдары да ұсынылған еді) және Тейт төрағасы Пол Майнерстің бұрын оларға Тейтке қосымша жарнама жасағаны үшін алғыс айтқанын мәлімдеді. Сонымен қатар, Марк Валлинджердің костюм киіп мұражайды аралау идеясын олардан көшіргенін, оны Стукшылардың наразылық акциясына қатысушысынан ажырату мүмкін емес екенін және оның туындысы «жалғандыққа толы», «Асдада дүкен сүйреп жүрген зейнеткерді қараудың қызығын да бермейтін» екенін айтты.

2008 жыл

Суретшілердің қара цилиндрлер киіп, Тейттің түсіндіру өнері мен көрмеде бейнелі сурет салудың жетіспеушілігін айыптаған шеру өтті (Стелла Вайнды есімдерін атап, осы көрмеде назардан тыс қалғанын айтты). Шеру материалдары Тейт мұрағатында сақталады және Тейт өкілдері демонстрация ұйымдастырушыларына жарияланым жасағаны үшін алғыс білдірді. Tate Britain директоры Стивен Дьючар: "Бір жағынан, осы сыйлықтың мақсаты – қоғамдық пікірталас тудыру".

Тернер сыйлығының манифесті

Чайлиш пен Томсон 2000 жылдың 1 қыркүйегінде Тернер сыйлығының манифестін жариялады. Мәтіні:

Тейттің жауабы

Сэр Николас Серота 2005 жылы стукистерге хат жазып, олардың суреттерін сыйлық ретінде қабылдаудан бас тартты, бірақ "Тейт мұрағаты Ұлыбританиядағы өнердің ұлттық архиві ретінде, соңғы жылдары заманауи өнер жөніндегі пікірталастарға стукистер қозғалысының үлесін тиісті түрде көрсетуі керек" деді.

Саатчимен жаңа қан қақтығысы

Стукчистер бастапқыда-ақ Чарльз Саатчиге қарсылық білдіріп, Бритартың мәнсіздігін сынға алды: «Саатчидің әлсіз сенсациясы Дюшанға егер ол өзінің зәр астындағы ыдысын ешқашан көрмеге қоймағанда және су бояушы болғанда жақсырақ болар еді деген ойға келтіретініне сенуге болады».

Өлі акула - өнер емес 2003

2003 жылы Саатчи галереясы Каунти-холлда Дамиен Хирстің ретроспективалық көрмесімен қайта ашылды, оның ішінде оның жаңартылған туындысы – «Тірі адамның санасындағы өлімнің физикалық мүмкін еместігі» атты формальдегидте сақталған акула экспонаттары қойылды. Саатчи галереясының ашылу күнімен бірге Шордичтегі Стакизм халықаралық галереясы «Өлі акула – өнер емес» деген тақырыппен тағы бір өлі акуланы көрсетті. Бұл акула алғаш рет 1989 жылы (Хирстің туындысы көрсетілгенге дейін екі жыл бұрын) Эдди Сондерс өзінің Шордичтегі «JD Electrical Supplies» дүкенінде қойылған болатын. Стакистер Хирстің сол кезде оны көріп, үлгі алып, көшірген болуы мүмкін деп болжады және Хирст Сондерстің жұмысын плагиаттады ма, жоқ па, Сондерс – нағыз жаңашыл суретші екенін айтты.

Стелла Вайн және OFT 2004

2004 жылдың ақпанында Саатчи Диана, Уэльс принцессасының портретін – Stella Vine-ның (бұрынғы стриптизерша) суреттеген, аузынан қан тамған «Hi Paul Can You Come Over» картинасын сатып алды (кейін бұл картина Саатчидің келесі көрмесінде, «New Blood» көрмесінде қойылды). Бұл туралы халықаралық ақпарат құралдары хабарлады. Вайн «британ өнер саласының жаңа жұлдызы» деп танылды, ол: «Менің жасағандарымды ешкім ұнатпады деп ойладым» деді және «18 жастағы ұлы Джеймиді Хэмпстед өнер мектебіне алып барғаннан кейін» (жеке колледж) төрт жылдан бері сурет салып келеді. Бұл Stuckists тобынан күшті реакция тудырды. Вайн қысқа мерзімге олардың мүшесі болған, ал олар оның туындыларын алғаш рет 2001 жылы көрсеткен, сонымен қатар ол Чарльз Томсонға (қысқа уақытқа) үйленген еді. Ол тіпті олардың «Real Turner» сыйлығына үміткер болып табылған. «The Independent» газеті бұл мәлімдемелерді растады және Томсонның Саатчи «бритарт саласынан жалыққан кезде олардың имиджін ұрлап отыр» деген шағымын жариялады. Томсон және тағы он бір адам (оның ішінде классикалық жаңару қозғалысының өкілдері – Дэвид Ли және Кристофер Фиддс сияқты Stuckists емес адамдар) Саатчиді Әділ Сауда Офисіне (Office of Fair Trading) шағымдады. Шағымда мыналар айтылды:
Саатчи мырзаның үстемдік нарықтағы және PR-дағы позициясы оған оқиғаның өзін қалай көрсету керектігін толыққанды бақылауға мүмкіндік берді, бұл Вайнның Stuckists тобымен байланысын толығымен елемеді. Бұл факт белгілі болғанда, Stuckists тобына жаңа таланттарды дамытатын орта ретінде қызығушылық арта түсер еді, сондай-ақ коллекционерлер болашақ жұлдызды табу үмітімен сатудың көбеюіне де ықпал етер еді. Алайда, шағым қабылданбады және Әділ Сауда Офисі: «Шарль Саатчиның кез келген тиісті нарықта үстемдік позицияда екеніне күдік тудыруға жеткілікті негіз жоқ» деп мәлімдеді. Томсон бұл жағдайды өз пайдасына қолданып, бұл Саатчиге тағы бір «қатыгез соққы» екенін айтты.

Суретшінің жеңісі 2005

Стуккистердің алаңдаушылығы басылмады, 2004 жылдың соңында Саатчи өзінің "Бритарт" жинағын қоймаға қойып, келесі жылы тек сурет көрмелеріне назар аударатынын жариялағанда. Осы жариялаудан бірнеше ай бұрын Саатчи "Stuckism International" галереясының алдында тұрып, "STUCKIST ART IN 2001 IS SAATCHI ART IN 2004" деп жазылған плакатты, сондай-ақ Стелла Вайнға сілтеме жасайтын, концептуалды емес өнерді, сурет салуды қолдайтын Стуккистер манифесін оқыған болатын. Томсон Саатчидің бағытын өзгерту туралы жариялағаннан кейін дереу баспасөзде: "Ол біздің манифестіміздің кіріспесін дерлік сөзсіз көшіріп алды" деп айыптады. Томсон галерея ашылуында "Саатчи – Стуккист" деген жазуы бар футболка киіп суретке түсті.

Концептуалды өнердің жойылуы

1999 жылы Stuckists өнер тобы өздерін "ақ қабырға галереяларының өмірсіздігіне қарсы" деп жариялады және үш жылдан кейін Шордичте, White Cube галереясына жақын жердегі көшеде өздерінің "Stuckism International" галереясын (түсті қабырғалары бар) ашты. White Cube галереясы Трейси Эмин мен Дэмиен Хирсттің өкілі болып табылады. 2002 жылдың 25 шілдесінде ашылуды тойлау үшін олар клоун киімдерін киіп, Шарлотта жолынан Олд-стритке дейінгі қысқа қашықтықты шерумен жүріп өтті және "Концептуалды өнердің өлімі" деп жазылған табутты White Cube галереясының есігі алдына қойып, "Бұл концептуалды өнердің аяқталуының ресми күні" деді.

Жалпы сайлау

2001 жылы Stuckist тобының негізін қалаушы Чарльз Томсон 2001 жылғы Ұлыбритания парламент сайлауында Ислингтон Оңтүстік және Финсбери сайлау округінде Мәдениет хатшысы Крис Смитке қарсы, «британиялық өнерге қарсы» платформасымен Stuckist кандидат ретінде қатысты. Томсон 108 дауыс жинады (0,4%).

Жіпті кесу

2003 жылдың көктемінде суретші Корнелия Паркерге британдық Тейт галереясында Аугуст Роденнің 1886 жылғы "Қосылу" мүсінін бір мильдік жіппен орауға рұқсат берілді. Көптеген адамдар бұл әрекетті түпнұсқа туындыға қатысты құрметсіздік деп санай отырып, оны өнер емес, вандализм деп қарады. Оған жауап ретінде, Стукк тобының өкілі Пирс Батлер жіпті кесіп тастады, ал айналасындағы жұбайлар тірідей сүйісіп тұрды. Бірақ Томсон бұл оқиғаны Стукк тобының басты құрамынан тыс жеке шара ретінде бағалады, сондай-ақ мүмкіндікті пайдаланып былай деді: "Паркердің өз идеяларын ілгерілету үшін басқа суретшінің жұмысын пайдаланып жіппен орауына рұқсат берілгеніне қызығушылықпен қарадым, себебі дәл осы айыптауды ашулы Серота Трафальгар алаңында маған тақты және оны 'әділ емес әрекет' деп атады."

Сиэтл шошқалары парадта

2001 жылдың мамыр айында Сиэтлдегі Stuckist тобы (J. Puma, Z. F. Lively, Amanda Perrin және Brett Hamil) «Өнер-жарнама жанға зиян» және «Талапсыз және әлсіз» сияқты жарнамалық плакаттармен «Шолуда шошқалар» атты ірі шыныпластик шошқаларға қарсы наразылық білдірді. Бұл шошқалар қалаға орнатылып, қайырымдылыққа ақша жинау үшін суретшілермен безендірілген еді. Олардың наразылығының себебі – «корпоративтік өнер-жарнаманың жасырын үрдісі» арқылы өнердің коммерциялық құнсыздануына қарсылық болды. Бұл, халықтың ең төменгі талғамын қанағаттандырып, көпшілікке дайын, қарапайым және зиянсыз McArt-ты ұсынады. (Суреттерде әлеуметтік немесе этикалық пікірлерге рұқсат берілмеді.) King 5 News тобы туралы қысқаша айтты («күлкілі күлімсіреп»), бірақ оқиға туралы басқа ешқандай хабарлама жарияланбады. Халықтың бір бөлігі қолдау көрсетті, ал Хамил: «Неге де болса, Stuckist-тердің міндеті – бәрі білетін нәрсені айқын жеткізу, бірақ бұл оны аз маңызды етпейді. Керісінше, ешкім бұрын айтпағанына өкініштісің», – деп қорытындылады.

Президент Буштың маскарапоздық соты

Ирак соғысының Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдауына ие еместігін, осылайша БҰҰ-мен жасалған міндетті келісім-шартты бұзу фактісін нақты көрсету мақсатында, 2003 жылдың 21 наурызында сағат 19:00-де Нью-Хейвен федералды сотының алдында Президент Буштың клоундық соты өтті. Оны жергілікті стуккист суретшілері Джесси Ричардс, Николас Уотсон және Тони Джулиано бастап, клоун костюмі киіп қойған. Қатысушылардың бірі – Коннектикут штатының мемлекеттік қорғаушысы. Ол бізбен бірге клоун болып киініп, осы істі жасауды жөн көріпті. Соңында ол клоун судья рөлін ойнады. Ол жұмыс істейтін сот ғимараты, біз бұл істі жасаған федералды сот ғимаратынан бір блок қашықтықта орналасқан. Сонымен қатар, олар басқаратын Нью-Хейвендегі "Stuckism International" галереясы Бушқа қарсы соғыс көрмесін ашты, онда Бразилия, Германия және Ұлыбританиядан әкелінген туындылар қойылды. Ал Лондондағы "Stuckism International" галереясы "Блэрге қарсы соғыс" көрмесін ұйымдастырды. "Yale Herald" газеті "Стукистер соғысты "қарақеттік" деп сынайды" деген тақырыппен жариялады. Ричардс бұл мүмкіндікті пайдаланып: "Дюшамп Йель университетінің өнер галереясына барып, "Бұл бекер нәрсе" дейтін және содан кейін сурет салып кететін" деді.

Қарсылық көрсетілімдері мен өнер

Стукистер өздерінің көркем көрмелерін хабар тарату үшін де пайдаланды. Топтың атауы – олардың күтілетін қарсыластарына қарсы ирониялық алдын ала жауап. Бұл топтың бұрынғы әріптесі, YBA-ға айналған Трейси Эмин, топтың негізін қалаушы Білли Чайлдишты «қатып қалған» деп атаған. Топтың 1999 жылғы алғашқы көрмесі «Стак! Стак! Стак!» деп аталды. 2000 жылы олар «Сэр Николас Серотаның отставкасы» атты көрмемен ашық шақыру жасады. Көрмедегі «Сэр Николас Серота Чарльз Томсонның сатып алу туралы шешім қабылдауы» атты картина содан бері бұқаралық ақпарат құралдарында көп рет жарияланып, Стукистердің таңбалық суретіне айналды. 2005 жылы тағы бір көрме өтті: «Кескіндеме – кешегі орта» – Пол Майнерс CBE, Тейт галереясының төрағасы, Маркс пен Спенсердің төрағасы, Аспен сақтандыру компаниясының төрағасы, Guardian Media төрағасы, Англия банкінің директоры, Нью-Йорк банкінің директоры. Тейт галереясы бас тартқан Стукистердің суреттерінің көрмесі. 100% піл зәрiнен таза екені кепілдендірілген. 2004 жылғы Ливерпуль биенналында Уолкер өнер галереясындағы «Стукистер панк Виктория» көрмесінде Тернер сыйлығы мен Тейт галереясына шабуыл жасайтын суреттермен еркін тұрған экран болды. Майкл Дикинсон саяси және сатирикалық коллаждарды көрсетті, олар Ирак соғысы мен әлемдік көшбасшыларға, әсіресе АҚШ президенті Джордж Бушқа арналған. 2006 жылы ол Түркияда тұрып жатқанда, Түркия премьер-министрі Тайип Ердоғанды ит ретінде бейнелеген «Үздік шоудағы жеңімпаз» атты коллажы үшін сотталуы мүмкін екені туралы хабарланды. Кейіннен ол осыған ұқсас «Жақсы бала» атты коллажы үшін сотталып, Түркияның Еуропалық Одаққа мүше болуына әсер еткен іс бойынша ақталды.

Анти-Стуккизм

Тек бір ғана белгілі анти-стуккистік демонстрация болды, ол 1999 жылы, екі қытайлық перформанс шебері Трейси Эминнің «Менің төсегім» атты инсталляциясына, Tate Britain-дегі Тернер сыйлығында секіріп түскен кезде болды. Олардың денелеріне «Стукизмге қарсы» деген сөздерді қоса, түрлі жазулар жазылған. Олардың түсіндірмесі бойынша, олар перформанс өнеріне қарсы болған стуккистерге қарсы шықты. «Гардиан» газетінің журналисі Фиахра Гиббонс бұл оқиғаны «сурет тарихында жаңа және бұрын естілмеген Анти-стуккистік қозғалыстың шешуші сәті ретінде қалады» деп бағалады.

Ескертпелер мен сілтемелер

"Стакизм туралы стакист" онлайн эссесі stuckism.com сайтынан алынған. Кітаптың редакторы: Фрэнк Милнер (2004), "The Stuckists Punk Victorian National Museums Liverpool".