Кіріспе

Лланрхиджил – Уэльстің Конви округінің шағын ауылы. Ол Конви аңғарында, Трефрюден оңтүстікке қарай бір шақырымнан кем жерде және Лланрвсттан солтүстік-батысқа қарай бір шақырым жерде орналасқан. Бүгінде көршілес Трефрю – 600-ге жуық халқы бар ауыл, бірақ Лливелин Фур (Лливелин Ұлы) тұсында және 19-ғасырдың басына дейін Лланрхиджил Трефрюден үлкен болды, ол жай ғана "бірнеше үйден тұрды" (Моррис Джонстың "Хейнес Трефрю" кітабынан цитата). Шындығында, тіпті бүгін де Трефрю мен Лланрхиджил Лланрхиджил приходіне жатады. Лланрхиджил маңындағы ауданда 2011 жылы бар болғаны 178 адам тұрды. Жақын жердегі Гвайдир орманы көптеген тұрғындарға жұмыс берді. Орман ішінде бірнеше шағын тақта карьерлері мен металл кен орындары болды, металл кенін өндірудің ең жақсы кезеңі 1850 жыл мен 1919 жыл аралығында болды. Орманнан ағаш та алынды, ағаш, тақта және металл кендері орманнан көршілес Трефрюдегі кемежайға тасымалданды, одан өзен арқылы жағалауға жіберілді. Лланрхиджил атын Әулие Рихиджилден (кейде Рохиджил деп жазылады) алған, ол Хелиг ап Гланногтың ұлы, Хелиг ап Гланног Ллис-Хелигте теңіз суға батқанға дейін өмір сүрген және қазір мифтер мен аңыздардың тақырыбына айналған. Рихиджилдің бірнеше бауырлары болды, олар шіркеулер салған және әулиелерге айналған, соның ішінде Целинин, ол Хенридке жақын, аңғардың төменгі жағындағы Ллангелинниндегі ескі шіркеуді салған.

Шіркеу

Лланрхидхогтың ең танымал ерекшелігі – оның приход шіркеуі, көптеген адамдар оны Уэльстегі ең көне шіркеу деп санайды. Бұл шіркеу 6 ғасырда Рыхдхогтың алғаш рет шіркеуін салған жерін көрсетеді. Жергілікті жұртшылық бұл шіркеуді Льюэлин шіркеуі деп атайды, ал ең көне бөлігі 11 ғасырдың соңына жатады. Гвинед князі және Уэльс князі Лливелин Фавр, Лланрхидхогқа жақын Трефриуде "Y Ty Du" деп аталатын аң аулау үйіне ие болған. 1205 жылы Льюэлин Англия королі Джонның қызы Сиванға немесе Джоанға үйленді. Шамамен 1230 жылы Лливелин жергілікті тұрғындарға арнап тағы бір шіркеу салды, ол қазіргі Тrefриудегі Әулие Мария шіркеуі орналасқан жердегі орталықта болды. Льюэлин мен Сиван шіркеудегі әдемі әйнек терезеде бейнеленген, ал 1533 жылғы терезеде Рыхдхог пен Давидтің суреттері бар. Латын тілінде жазылған жазуда осы шіркеуге садақа бергендер үшін дұға ету сұралады. Ежелгі шіркеу қорымының ішінде орналасқан бұл шіркеу, ерте архитектураның көрнекті үлгісі. Шығыс бөлігі 13 ғасырда, ал солтүстік бөлігі 16 ғасырда салынған. Онда шіркеудің өзі сияқты көне, төртбұрышты қазандық бар, сондай-ақ шығыс терезедегі әйнек өнерінің ерте мысалы да бар. Шатырдың ағаш жолдары шамамен 800 жыл бұрын салынған және Уэльстегі ең көне мысалдардың бірі болып табылады. Ежелгі емен есіктің ағаш ілгектері бар, ал 13 ғасырдан қалған қоңырау, мүмкін, Маэнан аббаттығынан алынған. Алтарь қоршауы 1616 жылға, ал мінбар 1691 жылға дейін салынған. Тостаған 1614 жылы жасалған және әсем өрнектермен безенілген. Тіркемелер 1594 жылдан бастап сақталған. Бүгінде Лланрхидхог шіркеуінде тек жаз айларында және ерекше жағдайларда ғибадаттар өткізіледі. Егер шіркеу жабық болса, кілтті жақын маңдағы "Tu hwnt i'r Gors" шаруашылығынан алуға болады. Моррис Джонс сонымен қатар, бұл шіркеутің Лливелиннің "[оның әйелінің] пайдалануы үшін және оған деген игілігі үшін, тұрғындарға көрсеткен мейірімділігі үшін салынғанын, сондай-ақ Лланрхидхог приходынан бірнеше шаруашылықты сыйға тартқанын, оларды Треф Рив Лас приходы деп атағанын" атап көрсетеді. Ол осы атауын тұрған беткейінен алған екен.

Танымал тұрғындары

ХVIII ғасырдың басында Херст кітабындағы өлең жолының антиквариат ғалымдары тарапынан қате түсіндірілуіне негізделген кең таралған сенім бойынша, Талиэсин (шамамен 534–599), VI ғасырдың уэльс барды және уэльс тіліндегі ең ерте сақталған ақын, Ллин Геириониддтің жағасында өмір сүрген және сол жерде жерленген. Ол осы аймақта туған деген де мәлімдемелер бар, бірақ оның Поуис патшасы Кинан Гарвинге арнаған өлеңдері көрсеткендей, Поуисте туған болуы әлдеқайда ықтимал. Роберт Уильямс (Требор Май) (1830–77) шіркеуге жақын жерде дүниеге келіп, ауылда өсті. Кейін Лланрвстке көшіп, заманының ең танымал ақындарының бірі болды, әсіресе энглин өнеріндегі шеберлігі үшін құрметке ие болды. Джон Робертс (1828–1904) көршілес Трефрюдің тумасы болды және баспагер және кітап сатушы ретінде сол атты қолданды. Эистеддфодтарда ол Гвилим Коулид атты бардтық есімді қабылдап, Горседтің тым ағылшынданғандығын жиі сынады. 1865 жылы ол Ұлттық Эистеддфодқа бақталастын жеке фестиваль құрып, оны Арвест Глан Геирионидд («Геирионидд өзенінің жағасындағы музыка фестивалі») деп атады, ал кездесу орны Ллин Геириониддтегі Талиэсин ескерткіші болды. Гвилим Робертс әңгімешінің әкесі Ричард Оуэн Робертс Лланрхихуинде дүниеге келген.

Көбіне жаяу жүру үшін қолданылатын жер

Бүгінде көптеген жаяу жүргіншілер Гвайдир орманына қарай немесе одан қайтып келе жолдарымен Лланрхихуиннен өтеді. Гвайдир орманы – көлдері мен орманды серуендерге танымал аймақ. Лланрхихуиннен өтетін жол Трефрю немесе Лланрвст (бірнеше қақпа арқылы) арқылы аймақтағы ең танымал көлдердің бірі – Ллин Герионидтке дейін созылады. Ллин Гериониддтен Mynydd Deulyn тауының ар жағында Llyn Crafnant көлі орналасқан, оған Trefriw қаласынан көлікпен ғана жетуге болады, және көптеген адамдар оны Уэльстің ең әдемі жерлерінің бірі деп есептейді. Лланрхихуин арқылы өтетін туристердің көпшілігі осы шағын ауылдың тарихи маңызын білмейді, тіпті жолдың өзі ескі шіркеудің жанынан өтпейді. "Трефрю жолы" серуендерінің бірі Лланрхихуин шіркеуінен өтеді.