Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы теңіз шайқастарындағы конвой SC 7 – Екінші дүниежүзілік соғыстағы одақтастардың ірі конвойының кодтық атауы. Оған 35 сауда кемесі және алты эскорт кірген. 1940 жылдың 5 қазанында Сиднейден (Нова-Скотия) Ливерпуль және басқа британдық порттарға қарай шығысқа бағыт алған. Атлант мұхитын кесіп өтетін кезде конвойға алғашқы U-боттардың бірінен шабуыл жасалды. Эскорттардың күші жетпеді, 35 жүк кемесінің жиырмасы батып, екеуі зақымдалып, 141 адам қаза тапты. Осы апат қасқырлар үйірінің (көптеген санымен шабуылдау) тиімділігін және британдық суастына қарсы операциялардың жеткіліксіздігін көрсетті.

Конвойдың кемелері

SC 7 конвойы 1940 жылғы 5 қазанда Сиднейден (Нова-Скотия) Ливерпульге және басқа британдық порттарға бағыт алды. Конвойды құру жоспарланған, бірақ бірнеше сауда кемелері өте баяу болғандықтан, конвойдың жылдамдығы төмендеді. Конвой көбінесе көлемді тауарлармен жүктелген, ескі, кішкентай кемелерден тұрды. Бұл кемелердің жүктерінің көп бөлігі Канаданың шығыс жағалауынан, әсіресе Сиднейдің солтүстігі мен шығысынан келді. Типикалық жүктерге шығыс Нью-Брансуиктен британдық көмір шахталары үшін арналған тіректер, ағаш, целлюлоза, Ұлы көлдердегі порттардан астық, Сидней зауытынан болат және болат құймалары, сондай-ақ Уэльстің ірі болат зауыттарына жіберілетін Ньюфаундлендтен темір кендері кірді. Конвойдағы ең ірі кеме – Адмиралтействоға тиесілі мұнай танкері, ол Корольдік теңіз күштері үшін отынды Клайдқа жеткізуге бағытталған. Тағы бір кеме, «Британдық», құнды жүк көліктерін тасыды. Кемелердің көп бөлігі британдықтар болғанымен, конвойға грек, швед, норвегиялық және голланд кемелері де кірді. Конвой командирі, зейнеткер әскери офицер, вице-адмирал Лаклан Маккиннон, 2962 тонналық «Скарборо» атты британдық кемеде соғысқа ерікті түрде қатысты. Маккиннон сауда кемелерінің жақсы тәртіпте болуын қадағалап отырды, бірақ эскортқа басшылық етпеді. Сапардың алғашқы үш бөлігінде «шлюп» ғана теңіз күзетін сүйемелдеді. 1940 жылы Атлант мұхитында жағалау аймақтарынан шыққан одақтас кемелерге әуе қорғау қарастырылмады. «Скарборо» неміс рейдерлерінің шабуылына қарсы тұруға шамасы келмес еді. Көптеген сауда кемелерінің капитандары конвоймен жүруге мәжбүр болғанына наразылық білдірді және әлсіз эскортпен өте баяу өтудің орнына өздері тәуекелге баруды артық көрді. Олар көбінесе ынтымақтастыққа келмейтін. Сапардың басында «Скарборо» капитаны түнде шамдары жанған грек сауда кемесін көріп қатты таң қалды.

5-18 қазан

Конвой 1940 жылғы 5 қазанда жолға шықты. Бірінші күні бір кеме механикалық бұзылуға байланысты тоқтап, портқа қайтып келді. 8 қазанда конвой "қатты дауылға тап болды", содан кейін U-көмекейлермен шайқасқа түсті. 11 қазанда ауа райы нашарлағандықтан бірнеше кеме бөлініп, жеке-жеке жүзуге мәжбүр болды. , Шотландияға апаратын ағаш жүгі бар 1813 тонналық шағын канадалық Лейкер болды. Ол U 124 көмекейімен 1940 жылғы 16 қазанда көріліп, батып кетті. Грек жүк кемесі U 38 1938 жылы жасалды. Ол 17 қазанда батып кетті, бірақ 19 қазанда Ротесейге дейін Аэнос кемесінен аман қалғандарды құтқарып әкелген тағы бір Лейкер. Төртінші артта қалған кеме 15 қазанда конвойға қайта қосылды. 17 қазанда конвой Батыс жолдарына кіргенде, Скарбороға шлюп қосылды және жаңа корвет. Сол күні олар U 48 көмекейімен байқалды. Скарборо U 48-ді тереңге сүңгітіп, оның көлеңкелеуіне немесе хабарлауына мүмкіндік бермеді, бірақ шабуыл тым ұзаққа созылды және конвой Скарбороға қайта қосыла алмады. 18 қазанда SC 7 конвойына шлюп пен корвет қосылды, ал команданы Лейт қабылдады. Сол күні U 38 конвойды көріп, шабуыл жасады, Лейтке зақым келтірді, ал Heartsease сәттіліксіз шабуылдады, бірақ U 38 кері шегіндірілді және Heartsease-ке Carsbreck-ті үйге сүйемелдеу тапсырылды, бұл күзетті одан әрі әлсіретті.

18-19 қазан

18-19 қазан түнінде U 46 1938 жылы суға түсірілді, U 99 1940 жылы суға түсірілді, U 100 1940 жылы суға түсірілді, U 101 1940 жылы суға түсірілді және U 123 1940 жылы суға түсірілді. Олар бірігіп шабуыл жасады. U 99 және U 100 кемелерін екі белгілі теңізші, корветтенкапитан Отто Кретшмер және Йоахим Шепке басқарды. Шабуылды адмирал Карл Дёниц, "Бефехльсхабер дер Унтерзееботе" (Суасты қайықтар командирі) және оның штабы Лорьянттан үйлестірді. Алғашқы құрбан болған кеме – Уэльстің Кардифф қаласына темір кенімен бара жатқан болжамды кеме. Ауыр жүгімен бірге ол тез батып, барлық 36 экипаж мүшесімен бірге суға кетті. Кейінірек сол түні SC 7 конвойы көптеген кемелерін жоғалтты, оның ішінде жүк көліктерімен және алты экипаж мүшесімен Empire Brigade, сондай-ақ Сиднейден келген болат құймаларымен жүктелген кеме. Ол да тез батып, 39 адамдық экипажының 38-імен бірге суға кетті. Құрбан болғандардың арасында комодордың кемесі – Assyrian да болды, ол 17 экипаж мүшесімен бірге суға кетті (Маккиннон суық суға ұзақ уақыт болғаннан кейін құтқарылды). Барлығы алты сағат ішінде 16 кеме жоғалды.

18-20 қазан

18 қазанда U 101 су асты қайығымен торпедаланып, тасталып кетті. 19 қазанда U 100 қайтадан торпедалады, бірақ кеме су бетінде қалып қойды. Ол "Клайдқа" сүйретіліп, кейін Гринокта жөнделді. Қамқоршылар осы шығындардың алдын алуға құмар емес еді; олардың жауаптары үйлесімсіз және тиімсіз болды. Шабуылдаушы су асты қайықтары су астынан немесе конвойдың сыртынан емес, конвой ішіндегі кемелердің арасымен жүзіп шабуылдайтынын олар ешқашан түсінбеді. Қарауылшылар U қайықтарына тиімді шабуыл жасай алмады және көп уақытын аман қалғандарды құтқаруға жұмсады. 19 қазанда аман қалғандарды тасыған қамқоршылар қалған кемелерді жинады. Фоуи сегіз кеме жинап, Клайдқа бет алды, бірнеше күннен кейін жетті. Скарбороу 19 қазан күні шайқас болған жерден өтті; ол қираған қалдықтарды тапты, бірақ аман қалғандар жоқ еді. Кейін сол күні Лит зақымдалған "Карсбрек" кемесін қадағалап келе жатқан "Хартсиз" кемесімен кездесті; олар бірге Ренфруширдегі Горок қаласына қарай жолға шықты, жолда тағы екі кемені жинады. 200-ден астам аман қалған адамдармен "Блюбелл" тікелей Клайдқа бет алып, 20 қазанда жетті.

Салдары

SC 7 35 кемеден 20-сын жоғалтты, оның жетісі Кречмердің U 99 қайығына тиді. Жоғалған жалпы тоннаж 79 592 БРТ құрады. HX 79 конвойының жақын жерге келуі U қайықтарын ыңғайлап жіберді және олар сол түні HX 79 конвойынан он екі кемені баттырды. Екі шайқаста да U қайықтары жоғалған жоқ. 48 сағат ішінде 28 кеменің жоғалуы 18 және 19 қазанды Атлантикалық науқанның барлық кезеңіндегі кемелер үшін ең қиын екі күн етті. SC 7 конвойына жасалған шабуыл U қайықтарының «бөрілер тобы» тактикасын дәлелдеді және Атлантикалық науқандағы ең сәттілі U қайықтарының шабуылы болды. Конвой тактикасы соғыстың осы кезеңінде жай болды. Эскорт кемелерінің жауаптары үйлесімсіз болды, себебі кемелер ортақ жоспармен жұмыс істеуге дағдыланбаған. Басқару қазіргі кездегі аға офицерге жүктелді және әрбір жаңа кеме келген сайын басқару ауысуы мүмкін. Эскорт кемелері конвоймен бірге қалу, суда қалған адамдарды тастап кету немесе оларды құтқару арасында қысымға түсті, конвойды қорғаусыз қалдырып, өздері торпедаға түсу қаупіне ұшырады. Германияның жартылай ресми тарихында, «Германия және Екінші дүниежүзілік соғыс» (2015) Бернд Стегеманн 1940 жылдың қазан айында U қайықтары теңізде ең жақсы нәтижелерге жеткенін жазды. 1940–1941 жылдардың қысында U қайықтары маусымдық ауа райына, британдық-американдық эсминецтерді базаларға алмасу келісіміне, алғашқы корветтердің келуіне, британдық эсминецтерге радарлар мен радио телефондардың қосылуына және Жағалау командасының ұшақтары санын баяу арттыруға байланысты сәттіліктері азайды.