Томас Карлейлдің «Француз революциясы тарихы» – 1789-1795 жылдардағы революцияны зерттейтін маңызды еңбек. Тарих, философия, әдебиетке қызығушылар үшін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Томас Карлайлдың кітабы – Томас Карлайлдың тарихи зерттемесі.
Book by Thomas Carlyle
the historical treatise written by Thomas Carlyle
«Француз революциясы: Тарих» – шотланд эссешісі, тарихшы және философы Томас Карлайлдың еңбегі. 1837 жылы алғаш жарық көрген үш томдық шығарма (1857 жылы қайта жаңартылған басылымы бар), 1789 жылдан бастап Террор билігінің қақпасына (1793–94) дейінгі және 1795 жылға дейінгі Француз революциясының барысын көрсетеді. Көптеген дереккөздерді біріктіретін ауқымды жұмыс Карлайлдың тарихы, ерекше стильде жазылғанына қарамастан, Революцияның бастапқы кезеңдерінің сенімді баяны саналады.
The French Revolution: A History was written by the Scottish essayist, historian and philosopher Thomas Carlyle. The three volume work, first published in 1837 (with a revised edition in print by 1857), charts the course of the French Revolution from 1789 to the height of the Reign of Terror (1793–94) and culminates in 1795. A massive undertaking which draws together a wide variety of sources, Carlyle's history—despite the unusual style in which it is written—is considered to be an authoritative account of the early course of the Revolution.
Өндіріс
Джон Стюарт Милл, Карлайлдың досы, өзге жобаларға тартылып, баспасымен француз төңкерісі тарихы жайлы келісімшарт бойынша міндеттемелерін орындай алмады. Милл Карлайлға осы жұмысты жасауды ұсынды; тіпті досына төңкеріс туралы кітаптар мен басқа да материалдардан тұратын кітапхананы жіберді, және 1834 жылға қарай Карлайл жоба үстінде қарқынды жұмыс істеп жатты. Бірінші томды аяқтаған соң, Карлайл өзінің жалғыз толық қолжазбасын Миллге жіберді. Миллдің қарауында болғанда, қолжазба жойылды, Миллдің сөзіне сенсек, абайсызда үй қызметшісі оны қоқыс деп қате түсініп, отын ретінде пайдаланған. Содан кейін Карлайл бүкіл қолжазбаны қайта жазып, "жүректен тікелей және жалынды түрде шыққан" деп сипаттаған кітапты жасады.
John Stuart Mill, a friend of Carlyle's, found himself caught up in other projects and unable to meet the terms of a contract he had signed with his publisher for a history of the French Revolution. Mill proposed that Carlyle produce the work instead; Mill even sent his friend a library of books and other materials concerning the Revolution, and by 1834 Carlyle was working furiously on the project. When he had completed the first volume, Carlyle sent his only complete manuscript to Mill. While in Mill's care the manuscript was destroyed, according to Mill by a careless household maid who mistook it for trash and used it as a firelighter. Carlyle then rewrote the entire manuscript, achieving what he described as a book that came "direct and flamingly from the heart."
Қабылдау және ықпал
Карлайлдың XVIII ғасырдағы классикалық тарихтан түбегейлі алшақтауы Виктория дәуірінің сыншыларын қатты таңқалдырды. Леди Морган мұндай еңбекті жариялауды ертерек және артық деп санады, сонымен қатар Карлайлдың стилін сынады. Уильям Макеписс Такерей бұл стильді бастапқыда қиын, бірақ соңында құнды деп тапты және кітаптың жарық көргенін "уақтылы" деп атады. Милл бұл туындыны жоғары бағалап: "Бұл тарих емес, эпикалық поэма" деп мәлімдеді. Бұл кітап Карлайлдың XIX ғасырдағы маңызды интеллектуал ретінде беделін бірден орнатып берді. Ол сондай-ақ көптеген замандастарына, оның ішінде Чарльз Диккенске де зор ықпал етті, ол кітапты үнемі өзімен алып жүрді және әсіресе көпшілік көріністерін жасағанда "Екі қаланың әңгімесін" жазу кезінде оған сүйенді. Бұл кітап Оскар Уайльдты Карлайл туралы былай деуге жетеледі: "Ол қандай ұлы еді! Ол тарихты біздің тілімізде алғаш рет әнге айналдырды. Ол – біздің ағылшын Тацитіміз". Уайльд кейіннен Карлайлдың тарих жазылған үстелін сатып алуға тырысты. Ральф Уолдо Эмерсон бұл шығармада "Шекспирден бері Құдайдың алдында қуанбаған қиял бар" деп ойлады. Марк Твен өмірінің соңғы жылында бұл кітапты мұқият оқыды, және ол өлімі алдында оқыған соңғы кітап болды делінеді. Ирландиялық революционер Джон Митчелл Француз революциясын "ағылшын әдебиетінің ең терең, ең көркем және әсерлі тарихы" деп атады. Флоренс Эдвард Маккарти, Денис Маккартидің ұлы, "Бәлкім, ол кедей Джон Митчеллді басқаларға қарағанда көбірек ынталандырды және 1848 жылы оның тағдырына себеп болды" деп мәлімдеді, яғни түрмеге қамалуға. Кейбір сыншылар Карлайлдың стиліне және революцияға қатысты оның ұстанымына қарсы болды. Уильям Х. Прескотт Карлайлдың "табиғат бұрыннан бояған нәрсені одан да әрі бояуға тырысуын" "өте жаман талғам" деп тапты, бұл "гротесктік және күлкілі әсер" тудырды; ол сондай-ақ Карлайлдың "жаңа сөздерге құмарлығына" және "тривиальды" көзқарастарына қарсы шықты. 1840 жылғы қаңтардағы шолуында Джузеппе Маццини Карлайлдың революцияны дұрыс түсінбегенін айтты, өйткені оған "адамзаттың нағыз түсінігі" жетпеді, ол "ешқандай ұжымдық өмірді немесе ұжымдық мақсатты танымайды. Ол тек жеке тұлғаларды ғана таниды". Бұл кітап Александр Герценнің "Басқа жағалаудан" (1848–1850) атты философиялық еңбегіне терең ықпал етті. Мартин Лютер Кинг 1-томның 6-кітабының 3-тарабынан жиі цитата келтіріп былай деді: "Біз жеңеміз, өйткені Карлайл дұрыс айтады, 'ешбір жалған мәңгі тұра алмайды'".
Carlyle's radical departure from the classical histories of the eighteenth century came as a shock to Victorian critics. Lady Morgan found the mere publishing of such a work premature and superfluous while censuring Carlyle's style. William Makepeace Thackeray found the style initially difficult yet ultimately rewarding and called the book's appearance "timely". Mill praised the work lavishly, announcing that "This is not so much a history as an epic poem." The book immediately established Carlyle's reputation as an important 19th century intellectual. It also served as a major influence on a number of his contemporaries, including Charles Dickens, who compulsively carried the book around with him, and drew on it while producing A Tale of Two Cities for his crowd scenes in particular. The book prompted Oscar Wilde to say of Carlyle, "How great he was! He made history a song for the first time in our language. He was our English Tacitus." Wilde would later attempt to purchase Carlyle's table on which the history was written. Ralph Waldo Emerson thought that it revealed "an imagination such as never rejoiced before the face of God, since Shakespeare". Mark Twain studied the book closely during the last year of his life, and it was reported to be the last book he read before his death. The Irish revolutionary John Mitchel called the French Revolution "the profoundest book, and the most eloquent and fascinating history, that English literature ever produced." Florence Edward MacCarthy, son of Denis MacCarthy, remarked that "Perhaps more than any other, it stimulated poor John Mitchel & led to his fate in 1848", i. e. imprisonment. Some critics took issue with Carlyle's style, and his stance on the revolution. William H. Prescott found Carlyle's "attempt to colour so highly what nature has already over coloured" to be "in very bad taste", producing "a grotesque and ludicrous effect"; he also took issue with Carlyle's "affectations of new fangled words" and "trite" views. In his January 1840 review, Giuseppe Mazzini argued that Carlyle misunderstood the Revolution because he lacked the "true conception of Humanity," not recognising "any collective life or collective aim. He recognises only individuals." The book deeply influenced Alexander Herzen's philosophical work From the Other Shore (1848–1850). Martin Luther King Jr. often quoted from the third chapter of the sixth book of volume one, saying: "We shall overcome, because Carlyle is right, 'No lie can live forever.'"
Франция
1865 және 1867 жылдар аралығында тарихтың француз тіліне аудармасы жарық көрді, бұл Барби д’Оревиллидің оны Жюль Мишелетен артық көріп, ал Леон Блойдың Карлайлдың тарихын өз отандастарының толығымен назарсыз қалдыруын айыптаған жағымды пікірлерге әкелді. Мишелет революцияны Карлайлдың айтқандай бұрыштаушы емес, сонымен қатар жаратушы күш деп қарастырды және 1868 жылы Карлайлдың тарихын "нашар жұмыс", "зерттеуден мүлдем құрғақ" және "қателіктерге толы" деп сынады, сондай-ақ басқа жерде "бұл суретшінің еңбегі, бірақ өнер туындысы емес" деп атап өтті. 1864 жылы жазған Гипполит Тэн Карлайлды "заманауи пуритан" деп сипаттады, ол "француз революциясында тек жамандықты ғана көріп" және Вольтер мен француз ағартушылығын теріс бағалаған.
A French translation of the history appeared between 1865 and 1867, eliciting positive notices from Barbey d'Aurevilly, who preferred him to Jules Michelet, and from Léon Bloy, who decried the total neglect of Carlyle's history by his compatriots. Michelet, who saw the Revolution as creative rather than destructive as Carlyle did, criticized the latter's history in 1868 as a "wretched work," "devoid of study" and "full of false flights," elsewhere remarking that "it is the work of an artist, but not a work of art." Hippolyte Taine, writing in 1864, characterized Carlyle as a "modern Puritan" who saw "nothing but evil in the French Revolution" and was unjustly critical of Voltaire and the French Enlightenment.