Кіріспе
2007 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының абортқа қатысты ісі – Гонзалес Кархартқа қарсы, 550 U.S. 124 (2007), 2003 жылғы «Ішінара абортты тыйым салу туралы» заңды қолдаған АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі болды. Бұл іс АҚШ Бас прокуроры Альберто Гонзалес, Лерой Кархарттың пайдасына Сегізінші апелляциялық округтік сотының заңды күшін жойған шешіміне шағымдануынан кейін Жоғарғы сотқа жетті. Сонымен қатар, Жоғарғы соттың қарауына «Гонзалес Planned Parenthood-ке қарсы» ісі бойынша АҚШ-тың Тоғызыншы апелляциялық округтік сотының шешімі де енді, ол Сегізінші округтік соттың шешімімен бірдей әсер етті. Жоғарғы соттың шешімі Конгрестің тыйым салуын қолдады және бұл тыйым әйелдердің аборт жасату құқығына орынсыз кедергі келтірмейді деп тапты, «біздің бақылауымыздағы алдыңғы шешімдерге сәйкес», мысалы, Roe v. Wade және Planned Parenthood v. Casey істері бойынша соттың бұрынғы шешімдері. Заң тұрғысынан алғанда, бұл іс Stenberg v. Carhart (2000) ісінен ерекшеленді, бірақ оны жоққа шығармады, онда Сот осыған қатысты мәселелерді қарады. Гонзалес ісі Жоғарғы соттың құқықтық тәжірибесіндегі өзгерісті, аборт құқықтарын шектеуге қарай ықпал еткені ретінде кеңінен түсіндірілді, бұл Сандра Дей О'Коннордың зейнеткерлікке шығуымен және оның орнына Сэмюэл Алитоның тағайындалуымен байланысты болды. Сот «медициналық қауымдастықта тыйым салынған процедураның әйелдің денсаулығын сақтау үшін қажет болуына қатысты белгісіздік бар екенін» және «бұрын сот штаттық және федералдық заң шығарушы органдарға медициналық және ғылыми белгісіздік туындаған жағдайларда заң шығаруға кең өкілеттік бергенін» мәлімдеді. Федералды үкімет округтік соттың шешіміне шағымданып, алдымен Кархарт Гонзалесқа қарсы істі Сегізінші апелляциялық округтік соттың үш судьядан тұратын алқасына ұсынды. Алқа 2005 жылдың 8 шілдесінде Небраска сотының шешімін бірауыздан бекітті. Олар үкімет «Стэнберг ісінде Жоғарғы сот қараған дәлелдерден бұл жазбаны ажыратуға көмектесетін жаңа дәлелдер ұсынбағанын» анықтады және «ішінара абортты тыйым салу туралы» заң әйелдің денсаулығына қатысты ерекшелік болмағандықтан конституцияға қайшы екенін шешті. Бас прокурор Гонзалес 2005 жылдың 25 қыркүйегінде Сегізінші округтік соттың шешімін қайта қарау туралы өтінішпен АҚШ Жоғарғы сотына жүгінді. Осы уақытта Тоғызыншы округтік сот та, Екінші округтік сот та (біреу қарсы дауыс бергенімен) заңның конституцияға қайшы екенін анықтады және 2006 жылдың 31 қаңтарында өз пікірлерін жариялады. Жоғарғы сот 2006 жылдың 21 ақпанында Кархарт ісін қарауға келісті, ал 2006 жылдың 19 маусымында Planned Parenthood ісін қарауға келісті.
Gonzales v. Carhart, 550 U. S. 124 (2007), was a landmark decision of the U. S. Supreme Court that upheld the Partial Birth Abortion Ban Act of 2003. The case reached the high court after U. S. Attorney General, Alberto Gonzales, appealed a ruling of the U. S. Court of Appeals for the Eighth Circuit in favor of LeRoy Carhart that struck down the Act. Also before the Supreme Court was the consolidated appeal of Gonzales v. Planned Parenthood from the U. S. Court of Appeals for the Ninth Circuit, whose ruling had the same effect as that of the Eighth Circuit. The Supreme Court's decision upheld Congress's ban and held that it did not impose an undue burden on the due process right of women to obtain an abortion, "under precedents we here assume to be controlling", such as the Court's prior decisions in Roe v. Wade and Planned Parenthood v. Casey. In a legal sense, the case distinguished but did not overrule Stenberg v. Carhart (2000), in which the Court dealt with related issues. Gonzales was widely interpreted as signaling a shift in Supreme Court jurisprudence toward a restriction of abortion rights, occasioned in part by the retirement of Sandra Day O'Connor and her replacement by Samuel Alito. The Court found that there is "uncertainty [in the medical community] over whether the barred procedure is ever necessary to preserve a woman's health", and in the past the Court "has given state and federal legislatures wide discretion to pass legislation in areas where there is medical and scientific uncertainty." The federal government appealed the district court rulings, first bringing Carhart v. Gonzales before a three judge panel of the U. S. Court of Appeals for the Eighth Circuit. The panel unanimously affirmed the ruling of the Nebraska court on July 8, 2005. Finding that the government offered no "new evidence which would serve to distinguish this record from the record reviewed by the Supreme Court in Stenberg," they held that the Partial Birth Abortion Ban Act was unconstitutional because it lacked an exception for the health of the woman. Attorney General Gonzales petitioned the U. S. Supreme Court to review the Eighth Circuit decision on September 25, 2005. Meanwhile, the Ninth Circuit also found the law unconstitutional, as did the Second Circuit (with a dissent), issuing their opinions on January 31, 2006. The Supreme Court agreed to hear the Carhart case on February 21, 2006, and agreed to hear the companion Planned Parenthood case on June 19, 2006.
Ауызша сөйлеу
Осы іс бойынша (және оған байланысты іс бойынша) 2006 жылғы 7 қарашада ауызша жарыссөздер өтті. АҚШ Бас солиситоры Пол Клемент АҚШ үшін, ал Присцилла Дж. Смит доктор Кархарт және басқалар үшін аргументтер келтірді. Бас солиситор Клемент сондай-ақ Гонзалесқа қарсы «Жоспарланған ата-аналық» ісінде де АҚШ үшін аргументтер ұсынды. Ев Гартнер «Жоспарланған ата-аналық» ұйымы үшін сөйледі. Жоғарғы Сот Carhart және «Жоспарланған ата-аналық» істері бойынша ауызша жарыссөздердің аудио жазбаларын қолжетімді етіп берді.
Шешім
Сотта Энтони Кеннеди судья Конгресс абортты тоқтатуға құқылы емес екенін жақтаушылардың дәлелдемелер келтіре алмағанын жазды. Бас судья Джон Робертс, судья Самуэль Алито, судья Кларенс Томас және судья Антонин Скалия Кеннедидің пікіріне қосылып, Соттың шешімімен келісті. Сот «Аёттке қарсы Жаңа Англияның жоспарланған ата-аналық үйі» ісіндегі жаңағы үкімге сілтеме жасап, осы мәселеге қатысты шағымдарды қарауға мүмкіндік берді. Washington Post тілшісі Бенджамин Виттс «Соттың көпшілігі өткен жылы Нью-Гэмпширдегі істе көрсеткен жолын жалғастыра отырып, заңның мәні бойынша күшінде қалғанын және тараптар кейін қандай дауларды шешуге дайын екенін шешті» деп жазды. Сот «осы шешімді қабылдау мақсатында» Roe v. Wade және Planned Parenthood v. Casey принциптерін қабылдауға бекінді. Сот төменгі сатыдағы соттар Кейси ісіндегі маңызды қағиданы – мемлекеттің ұрықтың өмірін сақтауға мүдделілігін жоққа шығарғанын, ал тыйым салу орынсыз ауыртпалық тудырмауы тиіс екенін Сот анықтады. Бұл пікірде Конгресс жүкті әйелдің денсаулығын сақтау үшін толыққанды кеңейту және жою процедурасының қажеттілігі туралы жасаған тұжырымдарына сүйенілген жоқ; шын мәнінде, Сот «Ауданылық соттарда ұсынылған дәлелдер осы тұжырымға қайшы келеді» деген шешімге келді. Алайда, Кеннеди медициналық сараптама Конгресс жасаған тұжырымдармен келіспеген жағдайда денсаулыққа қатысты ерекшелік қажет емес екенін, Конгресс медициналық қауымдастық консенсусқа келмеген салаларды реттеуге құқылы екенін жазды. Соттың бұрынғы аборт істерінің конституциялық негіздерін талқыламастан (яғни «процессуалдық әділеттілік»), көпшілік пікірде Сегізінші апелляциялық соттың федералды заңның «Бесінші түзетудің процессуалдық әділеттілік ережесімен, [ол] он төртінші түзетудің процессуалдық әділеттілік ережесімен мәтіндік тұрғыдан бірдей» екені туралы шешімімен келіспейтіні айтылды.
Келіспеушіліктер
Сотталушылар Дэвид Соутер, Джон Пол Стивенс және Стивен Брейермен бірге судья Рут Бадер Гинзбург бұл шешімге келіспеді, оны "алаңдатарлық" деп атап, Жоғарғы Соттың аборт жөніндегі бұрынғы шешімдерін елеусіз қалдырды және "Кейси мен Стэнбергке тиісті мән бермеді" деді. Әсіресе, "Planned Parenthood v. Casey" ісіне сілтеме жасап, Гинзбург Соттың аборт жөніндегі құқықтық практикасын жеке тәуелсіздік және тең азаматтық ұғымдары негізінде құруға тырысты, бұрынғы жеке өмірге қатысты тәсілден гөрі: "Осылайша, аборт процедураларына артық шектеулерге қарсы талаптар жеке өмірдің жалпылама түсінігін қорғауға бағытталмайды; керісінше, олар әйелдің өмірін өзі анықтау тәуелсіздігіне және осы арқылы тең азаматтық мәртебеге ие болуына қатысты". Кейбір медициналық ұйымдар Соттың "Ішінара тудыруға тыйым салу туралы заңды" қолдауы арқылы, медициналық шешімді конгресс заңнамасымен алмастыруға қолдау көрсеткеніне алаңдаушылық білдірді. Заңға қарсы пікір білдірген Америка акушерлік-гинекологиялық колледжі Соттың шешімін "ұятты және түсініксіз", медициналық консенсусты ескермеген және медициналық қызметкерлер үшін қорқынышты деп сипаттады. "New England Journal of Medicine" журналы саясаткерлердің медициналық шешім қабылдауға араласуын сынап, былай деп жазды:
<blockquote>Бұл шешімге дейін Сот дәрігерлердің пациент мүддесін қорғау үшін қабылдаған медициналық шешімдеріне араласпаудың маңыздылығын мойындады. Бірінші рет Сот конгресс шешімінің медициналық шешімнің орнына келуіне рұқсат берді.</blockquote>