Кіріспе

Швейцария астанасының нышаны – Берн қаласының гербі, оған байланысты ту және геральдикалық түстер Швейцарияның Берн қаласымен және сол аттас кантонмен қолданылады. Бұрынғы Берн округі 2009 жылы таратылғанға дейін де оларды пайдаланған. Берн гербінің қызыл фонда сары түсті көлденең жолағы бар, оның үстінде қызыл тілі, тырнақтары және жынысы бар қара аю жоғары қарай, тудың тігісіне қарай басып бара жатыр. Геральдикалық сипаттамасы: "Қызыл түсті фонда, сары көлденең жолақта, қара аю басып келе жатыр, тілі, тырнақтары және жынысы қызыл". Берн туы шаршы пішіндес және гербті бейнелейді. Берннің геральдикалық түстері – қызыл және қара.

Геральдикалық аң

Берннің геральдикалық бейнесі – аю. Ол ұзақ жылдар бойы Берннің атауын, нышанын, талисманын және кейде оның символы ретінде қызмет етті. Бастауыш аңыз бойынша, Заринген герцогы Бертольд V жаңа қаланың орнына ағаш кесілгенде кездескен алғашқы жануардың атын қоюға ант берді. Конрад Юстингердің шежіресінде айтылғандай: "Nu wart des ersten ein ber gevangen, darumb wart die stat bern genempt; und gab do den burgeren in der stat ein wappen und schilt, nemlich einen swarzen bern in einem wissen schilt in gender wise." – "Содан кейін алғашқы аю ұсталды, сондықтан қала Берн деп аталды; және осылайша қала тұрғындарына елтаңба және қалқан берілді, яғни ақ қалқанда тік тұрған қара аю." Аю мотиві алғаш рет 1224 жылы (қалалық мөрлерде) пайда болды және содан бері қолданыста келеді. Бүгінде Берн қаласының Альтштадтынан тыс, Бэрнграбенде әлі де аюлар бар.

Елтаңба

Юстингердің хроникасында айтылғандай, Берннің бастапқы елтаңбасы ақ қалқанда тік қара аю болған (әрине, бұл Берлиннің елтаңбасы). 13 ғасырда елтаңба қазіргі күйіндегідей өзгертілді. Қазіргі заманғы елтаңба 1375 жылғы Эльзас жалдамалы әскерлерінің әндерінде Юстингер баяндағандай танылады. Хроникашылардың сөзіне қарағанда, бұл өзгеріс 1289 жылы Австрия герцогы Рудольф II әскерлеріне қарсы Шосшальде шайқасына байланысты болды. Юстингердің айтуынша, берншіл соғыс барысы Бернге қарсы бұрылғанда байрақтың бір бөлігін сақтап қалған, ал Цхуди былай деп хабарлайды:
«Берн халқы бұрын ақ қалқанда аюды бейнелейтін, бірақ сол күні қалқан қанға батқандықтан қызыл түске боялды». Хроник Стумпф кейіннен диагональдық жолақтың күмістен алтынға ауысқанын, Габсбургтер әулетіне қарсы Берннің жеңісін тойлау үшін айтады. Берн өзін (кем дегенде ресми түрде) Киелі Рим империясының бір бөлігі деп есептегенде, императорға бағынышты болғандықтан, бұл оның елтаңбасында көрсетілген. Берн елтаңбасының үстіне императорлық бүркіт қойылып, «Берн Рихы» немесе «Берн империясы» деп аталатын біріктірілген елтаңба құрылды. Ақырында, Берн 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шартымен көптен бері де-факто иеленген толық тәуелсіздікке ие болды, бірақ тек 1700 жылы бүркіт Республиканың үш жапырақты тәжімен ауыстырылды, ол жоғары биліктің символы болды. Бұл тәжді әлі күнге дейін кантон қолданады және оны ресми құжаттардағы елтаңбасының үстіне қояды. Берн қаласы елтаңбасының үстінде қабырға тәжін пайдаланады, ал ауданда тәж жоқ.

Берннің басқа да туы

Көне тәртіптің қара және қызыл жалынды фонға ақ крест бейнеленген соғыс туы кейде мемлекеттік тудың орнына немесе оның қатарında қолданылады. Тік туларда мемлекеттік түстер – қызыл және қара кейде пайдаланылады. Сары түс мемлекеттік түстерге жатпайды.

Бейімделулер

Б. в. Родт жобалаған Берн Оберланд туы 1953 жылы Берн атқарушы кеңесімен ресми түрде қабылданды. Ол алтын түсті фонда (аймақтың бұрынғы рейхсфрей статусына сілтеме жасай отырып) қызыл және қара кантондық түстердегі екі бөлік үстінде қара бүркіттен тұрады. Көптеген швейцариялық тулардың квадрат пішінінен өзгеше, бұл тудың пішіні "23:26 пропорциясындағы тік төртбұрыш" деп белгіленген. Солтүстік Каролина штатының Нью-Берн қаласы да осыған ұқсас туды қолданады, бірақ олардың аюының қызыл мүшесі жоқ.