Кіріспе
Швейцария астанасының нышаны – Берн қаласының гербі, оған байланысты ту және геральдикалық түстер Швейцарияның Берн қаласымен және сол аттас кантонмен қолданылады. Бұрынғы Берн округі 2009 жылы таратылғанға дейін де оларды пайдаланған. Берн гербінің қызыл фонда сары түсті көлденең жолағы бар, оның үстінде қызыл тілі, тырнақтары және жынысы бар қара аю жоғары қарай, тудың тігісіне қарай басып бара жатыр. Геральдикалық сипаттамасы: "Қызыл түсті фонда, сары көлденең жолақта, қара аю басып келе жатыр, тілі, тырнақтары және жынысы қызыл". Берн туы шаршы пішіндес және гербті бейнелейді. Берннің геральдикалық түстері – қызыл және қара.
The coat of arms of Bern, along with the associated flag and heraldic colours, are used both by the Swiss city of Bern and by the canton of the same name. They were also used by the former district of Bern until its abolition in 2009. The coat of arms of Bern is on a red field a yellow diagonal band charged with a black bear with a red tongue, claws and penis walking upwards toward the hoist. The heraldic blazon reads: Gules, on a bend or, a bear passant sable, langued, armed and vilené of the field. The flag of Bern is square and depicts the coat of arms. The heraldic colours of Bern are red and black.
Геральдикалық аң
Берннің геральдикалық бейнесі – аю. Ол ұзақ жылдар бойы Берннің атауын, нышанын, талисманын және кейде оның символы ретінде қызмет етті. Бастауыш аңыз бойынша, Заринген герцогы Бертольд V жаңа қаланың орнына ағаш кесілгенде кездескен алғашқы жануардың атын қоюға ант берді. Конрад Юстингердің шежіресінде айтылғандай: "Nu wart des ersten ein ber gevangen, darumb wart die stat bern genempt; und gab do den burgeren in der stat ein wappen und schilt, nemlich einen swarzen bern in einem wissen schilt in gender wise." – "Содан кейін алғашқы аю ұсталды, сондықтан қала Берн деп аталды; және осылайша қала тұрғындарына елтаңба және қалқан берілді, яғни ақ қалқанда тік тұрған қара аю." Аю мотиві алғаш рет 1224 жылы (қалалық мөрлерде) пайда болды және содан бері қолданыста келеді. Бүгінде Берн қаласының Альтштадтынан тыс, Бэрнграбенде әлі де аюлар бар.
Nu wart des ersten ein ber gevangen, darumb wart die stat bern genempt; und gab do den burgeren in der stat ein wappen und schilt, nemlich einen swarzen bern in einem wissen schilt in gender wise. Then they caught a bear first, which is why the city was called Bern; and so the citizens had their coat and shield, which was a black bear in a white shield, going upright. The bear motif is in evidence as early as 1224 (on city seals), and has remained in use ever since. Today the city of Bern still has bears featured directly outside its Altstadt in the Bärengraben.
Елтаңба
Юстингердің хроникасында айтылғандай, Берннің бастапқы елтаңбасы ақ қалқанда тік қара аю болған (әрине, бұл Берлиннің елтаңбасы). 13 ғасырда елтаңба қазіргі күйіндегідей өзгертілді. Қазіргі заманғы елтаңба 1375 жылғы Эльзас жалдамалы әскерлерінің әндерінде Юстингер баяндағандай танылады. Хроникашылардың сөзіне қарағанда, бұл өзгеріс 1289 жылы Австрия герцогы Рудольф II әскерлеріне қарсы Шосшальде шайқасына байланысты болды. Юстингердің айтуынша, берншіл соғыс барысы Бернге қарсы бұрылғанда байрақтың бір бөлігін сақтап қалған, ал Цхуди былай деп хабарлайды:
«Берн халқы бұрын ақ қалқанда аюды бейнелейтін, бірақ сол күні қалқан қанға батқандықтан қызыл түске боялды». Хроник Стумпф кейіннен диагональдық жолақтың күмістен алтынға ауысқанын, Габсбургтер әулетіне қарсы Берннің жеңісін тойлау үшін айтады. Берн өзін (кем дегенде ресми түрде) Киелі Рим империясының бір бөлігі деп есептегенде, императорға бағынышты болғандықтан, бұл оның елтаңбасында көрсетілген. Берн елтаңбасының үстіне императорлық бүркіт қойылып, «Берн Рихы» немесе «Берн империясы» деп аталатын біріктірілген елтаңба құрылды. Ақырында, Берн 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шартымен көптен бері де-факто иеленген толық тәуелсіздікке ие болды, бірақ тек 1700 жылы бүркіт Республиканың үш жапырақты тәжімен ауыстырылды, ол жоғары биліктің символы болды. Бұл тәжді әлі күнге дейін кантон қолданады және оны ресми құжаттардағы елтаңбасының үстіне қояды. Берн қаласы елтаңбасының үстінде қабырға тәжін пайдаланады, ал ауданда тәж жоқ.
Und als die von Bern bis ze der zit in ir paner den bern in wijssem veld gefuert, wars damals verendert in ein rot veld, von wegen das die paner von bluot was rot worden. Until then, those of Bern carried the bear in a white field, but the field turned red that day, as the banner was drenched in blood. The chronicler Stumpf then adds that the diagonal band changed from silver to gold to celebrate the eventual Bernese victory over the House of Habsburg. As long as Bern still considered itself (at least formally) to be part of the Holy Roman Empire, subject to the Emperor, this was reflected in its coat of arms. The imperial eagle was placed above the Bernese shield, constituting a compound coat of arms known as the Bern Rych, or "Berne Empire". Eventually, Bern formally gained the full sovereignty it had long since de facto possessed with the Peace of Westphalia in 1648, but it was not until 1700 that the eagle was replaced with the Republic's trefoil crown that signified ultimate temporal power. This crown is still used by the canton, which places it on top of the coat of arms on its official documents. The city of Bern uses a mural crown on top of its coat of arms, while the district uses no crown.
Берннің басқа да туы
Көне тәртіптің қара және қызыл жалынды фонға ақ крест бейнеленген соғыс туы кейде мемлекеттік тудың орнына немесе оның қатарında қолданылады. Тік туларда мемлекеттік түстер – қызыл және қара кейде пайдаланылады. Сары түс мемлекеттік түстерге жатпайды.
Бейімделулер
Б. в. Родт жобалаған Берн Оберланд туы 1953 жылы Берн атқарушы кеңесімен ресми түрде қабылданды. Ол алтын түсті фонда (аймақтың бұрынғы рейхсфрей статусына сілтеме жасай отырып) қызыл және қара кантондық түстердегі екі бөлік үстінде қара бүркіттен тұрады. Көптеген швейцариялық тулардың квадрат пішінінен өзгеше, бұл тудың пішіні "23:26 пропорциясындағы тік төртбұрыш" деп белгіленген. Солтүстік Каролина штатының Нью-Берн қаласы да осыған ұқсас туды қолданады, бірақ олардың аюының қызыл мүшесі жоқ.