Роланд Фреар де Шамбре: Француз жазушысы, коллекционер және теорияшысы

Кіріспе

Француз жазушысы, коллекционері және теоретигі Роланд Фреар, сиер де Шамбре (13 шілде 1606 – 11 желтоқсан 1676) – француз жазушысы, коллекционері және сәулет өнері мен өнер теориясының маманы. Өзі дербес тәжірибелік жұмыс істемегенімен, оның екі маңызды еңбегі – «Көне сәулет пен заманауи сәулеттің салыстырмалы талдауы» (1650) және «Кесу өнерінің кемелдігі туралы» (1662) – француз сәулетшілері құрылыс саласына жаңа тәртіп пен ұйымшылдық енгізуге тырысып жатқан кезде жарық көрді.

Жас шағы және Италияға саяхат

Роланд Фреар Франциядағы Ле-Ман қаласында дүниеге келген. 1630 жылы Италияға сапар шегіп, 1635 жылы Францияға оралды. Роланд пен оның бауыры (Пол Фреар, Шантелу графы, немесе мүмкін Жан Фреар, Шантелу графы) 1639 және 1640 жылдары Римге жіберілді. Бұл тапсырманы олардың туысы Франсуа Субле де Нуайер, Корольдік ғимараттардың басқарушысы, Пуссеннің («Римдегі ең жақсы француз суретшісі») қызметін қамтамасыз ету және француз патша сарайлары үшін Римдегі ең бағалы көне жәдігерлердің қалыптары мен көшірмелерін жасау үшін берді. Пуссен 1640 жылдың желтоқсанында Парижге (Шантелумен бірге) келді. Парижге қайтарылған басрельефтердің қалыптары Лувр сарайының Ұлы галереясының төбе бөлімдерін безендіруде пайдаланылды. Сондай-ақ, Траян бағанасының бөліктерінен жасалған 70 қалып болды. 1643 жылы Шантелу Италияға қайтып келді, бірақ кардинал Ришельенің өлімі, Субле де Нуайердің жағдайының нашарлауы және корольдің қайтысы (1642–43) осы амбициялық жобаларды сәтсіздікке ұшыратты. Бұрын, Пьер Ле Мюеттің (1645) алғашқы кітабының жарық көрген нұсқасы француздық тәжірибеге бейімделіп, еркін аударма жасаған еді; ол танымал болды және келесі онжылдықтарда кеңінен көшірілді. Фреардың аудармасы, 1641 жылға дейін аяқталған, оның туысы Субле де Нуайер тапсырған, Субле де Нуайер алдымен жағдайынан түскендіктен (1643), содан кейін 1645 жылы қайтыс болғандықтан, жарық көруі кешікті. Римде болғаннан кейін Фреар оны 1650 жылы Парижде жариялады. Оның «Бауырларына арналған арнау» - бұл оның білуші бауырлары мен демеушілеріне ашық хат, «біз білмейміз, оның қағидаларына және ақылға қарсы қандай ерсіктікпен, кейбір заманауилар өнерде ересін ретінде таныстырған бұл құмарлықты және құрылыс стилін жоюға үміттенемін». Фреар Палладионың түпнұсқа арнауын өзінің әдемі және сауатты арнауымен алмастырады және Парижге осы мақсатпен әкелген Венеция басылымынан жасалған ағаш кескіндерін қайта басып шығарады. Сол жылы, 1650 жылы, ол классикалық тәртіптер туралы он көне және заманауи авторлардың антологиясын, «Ежелгі сәулет пен заманауи сәулеттің салыстыруы» («Parallèle de l’architecture antique avec la moderne») жариялады, бұл Витрувийдің француз тіліне толық аудармасының алғашқы нұсқасы болды және ежелгілердің заманауилардан басымдығын растады, бұл келесі онжылдықтарда мәдени соғысқа айналған мәселе еді. Алғы сөзінде Фреар де Шамбрей классикалық тәртіптердің (дориялық, иондық және коринфтік), оларды гректерге жатқызады, барлық сәулет үшін үлгі екенін айтады; ол «римдік тәртіптерді» (тоскандық және композиттік) бұрмаланған деп айыптайды. Сүлеймен ғибадатханасындағы коринфтік тәртіптің қолданылуын келтіре отырып, ол оны «Архитектураның гүлі және тәртіптердің тәртібі» деп жариялайды. Фреар де Шамбрей, өзінің мәтінін көптеген гравюралармен суреттеген, Витрувий мен оның аудармашыларын кінәлауға болмайды деп есептейді. Оның «Салыстыруы» ағылшын тіліне аударылды – аудармашы белгілі білуші Джон Эвелин болды – «Антикалық сәулет пен заманауи сәулеттің салыстыруы: бес тәртіп туралы жазған он негізгі автордың жинағы» (Лондон: «Tho. Roycroft for John Place» басылған) 1664. 1651 жылы ол итальян тіліндегі шеберлігі мен білімін Леонардо да Винчидің «Сурет салу туралы трактат» («Trattato della pittura») аударуда пайдалы болды. Оның «Сурет салудың жетілуі туралы идеясы» («Idée de la perfection de la peinture») 1662 жылы жарық көрді, бұл келесі ғасырда француз академиялық суреті үшін маңызды мәтін болды.

Roland Fréart was born in Le Mans, France. In 1630 he travelled to Italy, returning to France in 1635. Roland and his brother (Paul Fréart, sieur de Chantelou, or possibly Jean Fréart, sieur de Chantelou) were sent to Rome in 1639 and 1640, commissioned by their cousin François Sublet de Noyers, the superintendent of the Bâtiments du Roi, to secure the services of Poussin ("the best French artist in Rome") and to arrange for casts and copies to be made of the best antiquities in Roman collections, for the French royal palaces. Poussin arrived in Paris (with Chantelou) in December 1640. Casts of bas reliefs sent back to Paris found use in the decor of the ceiling compartments in the Grande Galerie of the Palais du Louvre. There were also seventy casts from reliefs of sections of Trajan's Column. Chantelou returned to Italy in 1643, with projects to cast the colossal horsemen of the Quirinal in bronze for the main entrance to the Louvre, but the death of Cardinal Richelieu, the disgrace of Sublet de Noyers and the death of the King (1642–43) brought these ambitious projects to naught. for the first time. An earlier publication of the first book only, by Pierre Le Muet (1645), had made a very free translation, adjusted to conform to French practice; it proved popular and was freely pirated in the following decades. Publication of Fréart's translation, completed about 1641, which had also been commissioned by his cousin Sublet de Noyers, was delayed as Sublet de Noyers was first disgraced (1643), then died in 1645. Following a stay in Rome, Fréart published it in Paris in 1650. Its "Dédicace à ses frères" is an open letter to his brother connoisseurs and patrons, hoping "to banish this capricious and monstrous fashion of building that some moderns have unhappily introduced as a heresy in the art, by I know not what licentiousness against its precepts and Reason itself". Fréart substitutes his elegant and literate dedication for Palladio's original dedication, and reprints the woodcuts from the Venice edition, which he had brought to Paris for the express purpose. The same year, 1650, he published an anthology of ten ancient and modern writers on the classical orders, his Parallèle de l’architecture antique avec la moderne, which marked the first complete translation of Vitruvius into French and upheld the superiority of the Ancients over the Moderns, a polemic that was to erupt in the following decades into a virtual culture war. In his preface, Fréart de Chambray argues that the Classical orders (the Doric, the Ionic, and Corinthian) which he assigns to Greek precedents, are perfect models for all architecture; he condemns the "Roman orders" (the Tuscan and the Composite) as corrupt. Citing the use of the Corinthian order in the Temple of Solomon, he declares it to be the ‘flower of Architecture and the Order of Orders'. To Fréart de Chambray, who illustrated his text with copious engravings, Vitruvius and his translators were beyond reproach. His Parallèle was translated into English— the translator was the distinguished connoisseur John Evelyn— as A parallel of the antient architecture with the modern: in a collection of ten principal authors who have written upon the five orders (London: "Printed by Tho. Roycroft for John Place") 1664. In 1651, he put his excellent command of Italian and his connoisseurship to good use in a translation of Leonardo da Vinci's Trattato della pittura. His Idée de la perfection de la peinture appeared in 1662, providing a text that was fundamental to French academic painting into the following century.