Кіріспе

Grubbs, 547 U. S. 90 (2006) – АҚШ Жоғарғы Сотының Америка Құрама Штаттары Конституциясының Төртінші түзетуіне сәйкес "алдын ала" іздестіру ордерлерінің конституциялықтығын қараған ісі. Сот мұндай ордерлердің, оларды орындауға мүмкіндік беретін "қозғаушы жағдай" туғанға дейін шығарылатынын, конституциялық екенін және олардың бетінде осы жағдайды көрсету міндетті емес деп шешті. Бұл шешім федералдық бала порнографиясы ісіне қатысты болды. Сот, айыпталушының үйіне тығырықтап видеокассета жеткізілгеніне негізделген, бірақ бұл факті нақты көрсетілмеген ордердің дұрыс шығарылғанын және орындалғанын айтты, себебі ол іздестірілетін орын мен тәркіленетін заттарды анық сипаттады, ал іздестіру жеткізілімнен кейін жүргізілді. Осы іздестіру барысында айыпталушының үйінен алынған дәлелдер сотта оған қарсы қолданылуы мүмкін.

Қылмыстық тергеу

Жауапкер Джеффри Граббс, АҚШ пошта инспекторының жасырын веб-сайтынан балалық порнографиясы бар видеотаспаны тапсырыс бергеннен кейін, жасырын федералдық тергеу мен қудалаудың нысанасына айналды. Пошталық инспекция қызметі содан кейін таспаны Граббске бақылауда жеткізуді ұйымдастырды. Калифорния штатының Шығыс округінің сотында "күте білуге арналған" іздестіру ордері туралы өтініш берілді, себебі ол болашақта (бірақ қазіргі уақытта емес) белгілі бір қылмыстың дәлелдері белгілі бір жерде табылатыны мүмкін деген болжамға негізделген. Ордерге қоса берілген куәлікте "іске қосу шарты" ретінде таспа Граббстің үйіне жеткізіліп, әкелінгенге дейін іздестіру ордері орындалмауы керектігі көрсетілген. Бірақ бұл шарт берілген ордерде қамтылмады. Екі күннен кейін бақылаудағы жеткізілім орын алды және таспа үйге әкелінгеннен кейін Граббстің үйі тінтілді. Видеотаспа және басқа да заттар тәркіленді, ал Граббс қамауға алынды.

Аудандық соттың және апелляциялық соттың іс жүргізуі

Калифорнияның шығыс округінің сот төрелігі Граббсты "есесіне жыныстық қатынасқа түскен кәмелетке толмаған баланың бейнесі түсірілген" деген айыппен айыптады. Граббс қорғаушы Марк Райхел оның үйін іздеу кезінде алынған дәлелдерді жасыруға тырысты, ол бұйрықтың жарамсыз екенін, себебі ол іске қосылған шартты атап өтпегенін және 4-ші түзетуде полиция қызметкерлері іздеу кезінде үй иесіне іздеу ордерінің көшірмесін беруді талап ететінін дәлелдеді. Дәлелдік сот отырысынан кейін, аудандық сот бұл өтінішті қабылдамады. Граббс кінәсін мойындады, бірақ оның бас тарту туралы өтінішін қабылдамау туралы шағымдану құқығын сақтады. АҚШ-тың 9-шы округтік апелляциялық соты бұл шешімді қайта қарады. Сот 9-сыныптың үдесін негізге ала отырып, төртінші түзетудегі ордерлердің іздестірілетін заттарды, адамдарды немесе орындарды нақты сипаттауы талаптары алдын ала іздестіру ордеріне қажетті шарттарды іске асыруға толықтай қолданылады деп тапты. Пошта инспекторлары өтінішті - оның ішінде іс қозғау шарттары көрсетілген жалғыз құжатты - Граббс пен оның әйеліне ұсынбағандықтан, сот "ордер жарамсыз, ал іздестіру заңсыз" деп шешті. АҚШ Жоғарғы Соты куәлік беруді мақұлдады және кері қайтарып алды.

Соттың пікірі

Сот төрешісі Антонин Скалия Соттың шешімін оқыды. Қатысқан Соттың сегіз мүшесі де бірауыздан шешім қабылдады, сондай-ақ Скалияның алдын ала жарлықтардың конституциялық екенін растаған алғашқы екі бөлігі де бірауыздан қолдау тапты. Сот шешімінің үшінші және соңғы бөлігіне төрт судья қосылды; ал қалған үшеуі Дэвид Соутер судьяның жеке пікірімен келісті.

Скалианың көпшілік пікірі

Сотталушы алдын ала ордерлердің, жалпы алғанда, "ешбір ордер ықтимал себеп болмаса берілмейді" деген Төртінші түзету талабын бұзатынын айтты, себебі ордер берілген кезде күтілетін ықтимал себеп болмайды. Сот алдымен апелляциялық соттардың бұл аргументті бірауыздан қабылдамағанын атап өтті. Ол барлық ордерлердің белгілі бір дәрежеде "алдын ала" болатынын мәлімдеді, өйткені кез келген іздестіру тек іздестіру жүргізілетін кезде ықтимал себеп болған жағдайда ғана заңды болады. "Полиция үйді іздеуге рұқсат сұрағанда, судьяның іздеуге ықтимал себеп бар деген шешімі, ордер орындалғанда бұл зат әлі де сол жерде болады деген болжамға тең келеді". Сот қорытындысында алдын ала ордерлер принцип бойынша әдеттегі ордерлерден ешқандай айырмашылығы жоқ екенін айтты. Алдын ала ордер іске қосылатын жағдайға негізделгенде, Төртінші түзетуде осы жағдайдың орын алуына сенуге негіз бар екені және егер ол орын алса, ізделінетін жерде тыйым салынған зат табылуының ықтималдығы жоғары болуы керек. Бұл жағдайда ордерге берілген өтініш, лентаның жеткізілуі іске қосу шарты ретінде қарастырылып, екі шартты да қанағаттандырды. Ордерде осы іске қосу шартының сипатталмауына қатысты Скалия сот шешімінің ІІІ бөлігінде Тоғызыншы апелляциялық соттың шешіміне қарсы, Төртінші түзетуде жалпы "нақты сипаттау талабы" жоқ екенін жазды. Ордерде тек "ізделінетін орын" және "қамауға алынатын адамдар немесе заттар" нақты сипатталуы керек, ал Сот бұл аумақты кеңейту әрекеттерін бұрын қабылдамағанын мәлімдеді. Сотталушы сондай-ақ "атқару билігінің заңды түрде жүзеге асырылуының алғы шарты" ордер бетінде көрсетілуі керек деп мәлімдеді. Сот мұндай конституциялық принциптің бар екенін жоққа шығарды, әсіресе судья ордер беру үшін ықтимал себепті табуға міндетті болса да, ордердің өзі судьяның шешімінің негізін көрсетуі міндетті емес. Соңында сотталушы іске қосу шартының жоқтығы мүлкі тәркіленуі мүмкін адамға іздестіру мен тәркілеудің заңдылығы туралы хабарлауға кедергі келтіреді деп мәлімдеді. Алайда сот үйді іздеу алдында ордерді үй иесіне көрсету қажеттілігі жоқ екенін атап өтті.

Соутердің келісімі

Сот төрешісі Сутер Соттың шешімінің ІІІ бөлігінде айтылған "кейбір мәселелерді" нақтылау үшін жеке пікір білдірді. Тоғызыншы апелляциялық соттың шешімін күштен шығаруға көпшілікпен біріккенімен, Сутер Төртінші түзетудегі "ордер" деген сөздің өзі "ордердің қашан (немесе алдын ала ордерлер болған жағдайда, қандай шарттарда) күшіне енетінін көрсететін өкілеттік туралы мәлімдеме" ретінде түсіндірілуі мүмкін деп жазды. Ол көпшіліктің осы шартты талап етуді қажет етпеу ережесі "конституциялық маңызы бар" салдарларға алып келуі мүмкін екенін айтты, мысалы, шарт орындалмас бұрын, шартты орындау шартын білмейтін полицей ордерді орындаған жағдайда; Сутер мұндай жағдайда үкіметтің ордер шарттарына қарамастан, шарттың талаптарына сәйкес болуы керек деп жазды. Сонымен қатар, Сутер мүлік иесінің іздеудің нақты шарттары туралы хабардар болу мүддесі әлі анықталмағанын мәлімдеді.