Кіріспе

Эритреяда кең таралған негізгі тілдер – тигринья, тигре, кунама, билин, нара, сахо, афар және бежа. Елдің жұмыс тілдері – тигринья, араб, ағылшын. Тигринья еліңдегі ең көп қолданылатын тіл, және 2006 жылы 5,254,000 тұрғынның 2,540,000-ы оны ана тілі ретінде меңгерген. Қалған тұрғындары негізінен афроазиялық, нил-сахаралық немесе үнді-еуропалық тілдерінің бірінде сөйлейді.

Этно-тілдік демографиялық мәліметтер

Тіл білімі мамаларының пікірінше, алғашқы афроазиялық тілде сөйлейтін халықтар неолит дәуірінде Нил өзені аңғарындағы немесе Таяу Шығыстағы аталмыш тіл отбасының болжамдалатын түпкі мекенінен ("үрheimat") келген. Басқа ғалымдар афроазиялық тіл отбасы Африка мүйізінде (Хорн) пайда болған, ал одан кейін оның тілдес халқы сол аймақтан тараған деп санайды. Эритрея халқы қазір тоғыз этностық топтан тұрады, олардың көпшілігі афроазиялық тіл отбасының семит және кушит тармақтарындағы тілдерде сөйлейді. Төменде келтірілген тілдес халықтың санының бағалаулары, егер басқаша көрсетілмесе, SIL Ethnologue деректерінен алынған.

Афро-азиялық тілдер

Эритреяда тигринья, тигре және дахлик тілдерінде сөйлейді (бұрын тигре тілінің диалектісі деп есептелген). Жергілікті тұрғындардың шамамен 70% осы тілдерде сөйлейді: тигринья – тигринья халқының ана тілі. 2006 жылғы мәліметтер бойынша, 2,54 миллионға жуық адам сөйлейді. Тигре – тигре халқының тілі. 2006 жылы шамамен 1,05 миллион адам сөйлеген. Дахлик тілі Дахлак архипелагында таралған. Ол тигре тілінің ерекше диалектісі ме, әлде жеке тіл ме деген мәселеде әртүрлі пікірлер бар, бірақ жақында оған ISO 639-3 коды берілді. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, шамамен 2500 адам сөйлейді. Елде афроазия тілдерінің кушит тармағына жататын басқа да тілдерде сөйленеді. Мысалы, 2006 жылы шамамен 100 000 адам сөйлейтін хадрами араб тілі, рашида халқы сөйлейтін хижази араб тілі (2006 жылы 24 000-ға жуық адам), және 2006 жылы 18 000 адам сөйлейтін та’иззи адени араб тілі. Итальян тілі 19 ғасырда итальяндық Эритреядағы отаршылдық билік кезінде енгізілді, бірақ қазір кейде саудада қолданылады. Ол бірнеше итальяндық эритреялықтардың ана тілі болып табылады, сонымен қатар көптеген ескі эритреялықтар, әсіресе Асмара және Масава қалаларында, оны «пиджин» түрінде түсініп, қолданады. Ағылшын тілі 1940 жылдары Италияның Эритреясындағы британдық әскери әкімшілік кезінде енгізілді. Қазір ол де-факто жұмыс тілі ретінде пайдаланылады.

Ресми мәртебесі

1997 жылғы Эритрея Конституциясында ешқандай ресми тілдер анықталмаған. Онда "барлық эритрея тілдерінің теңдігі кепілдік беріледі" делінген, бірақ қандай тілдер сөз болып отыр деген нақты тізім келтірілмеген. CIA Factbook-та тигринья, араб және ағылшын тілдері, сондай-ақ тигр, афар және басқа да кушит тілдерімен қатар, эритреялық этникалық тілдер, және нило-сахаралық кунама тілі ресми тілдер ретінде көрсетілген. SIL Ethnologue тізімінде тигринья тілі де-факто ұлттық тіл, араб тілі де-факто мемлекеттік тіл, ал ағылшын тілі де-факто жұмыс тілі деп саналады. Эритреяның Швециядағы елшілігі былай дейді: "Басты жұмыс тілдері – тигринья және араб тілдері. Ағылшын тілі орта мектептен бастап оқу құралы ретінде қолданылады".

Жазу және сауаттылық

Эритреяның Ақпарат министрлігі мәліметінше, ел халқының шамамен 80 пайызы сауатты. Жазу жүйелері тұрғысынан Эритреяның негізгі орфографиясы – геъез, латын және араб әліпбилері. Геъез елдегі ең көп қолданылатын екі тіл – тигрин және тигре тілдері үшін абугида ретінде қолданылады. Ол б.з.д. 6 және 5 ғасырларда семит тілі геъезді жазу үшін абджад ретінде пайдалануға бастады. Геъез қазір Эритрея Православиелік Тевахедо шіркеуі мен Эфиопия Православиелік Тевахедо шіркеулерінің қасиетті тілі болып табылады. Латын әліпбисі араб тілінен басқа елдегі көптеген тілдерді жазу үшін қолданылады. Бұрын араб жазуы афар, бежа, сахо және тигре тілдерін жазу үшін де қолданылған. Алайда, тигре тілі қазір көбінесе геъез әліпбисімен жазылады, ал басқа тілдер латын әліпбисімен жазылады. Мысалы, өзгертілген латын әліпбисі – қафар фиера афар тілін транскрипциялау үшін орфография ретінде қолданылады.