Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Чэнь Тань, Шицзин провинциясының Цзинин қаласында туған, Батыс Хан әулетінің қытай әскери генералы болған. Ол 36 ж.б.д. Хан-Сяньби соғысы кезінде Жижиге қарсы болған шайқасымен атақты.
Chen Tang , born in Jining, Shandong, was a Chinese military general of the Western Han dynasty. He was famous for his battle against Zhizhi in 36 BC during the Han–Xiongnu War.
Жижи шайқасы
Б.з.б. шамамен 36 жылы Батыс аймақтардың губернаторы Ган Яншу болды. Оның қолбасшысының орынбасары Чэнь Тан Жижидің зор империя құруды жоспарлап отырғанын айтып, алдын ала шабуыл жасауды ұсынды. Гань Яншу қарсылық білдірді, бірақ көп ұзамай ауырып қалды, ал ол әрекетке қабілетсіз болған кезде Чэнь Тан Яншу атынан жарлық шығарып, әскерді жұмылдырды. Гань Яншу мойынсұнуға мәжбүр болды. Бұлдың бәрі императордың рұқсатысыз жасалды. 40 мыңнан астам хан және ху әскері ("ху" бұл жерде қытай еместерді білдіретін еркін термин) жиналды. Олар Тарим алқабының екі жағынан батысқа қарай жорық жасап, Қашғар тұсында қайта бірігіп, Канджу жері арқылы Балқаш көлінің батыс жағалауына жетті. Осы кезде Вуссунға шабуылдан оралған бірнеше мың Канджу атты әскері қытай әскерінің арт жағына кездейсоқ тап болып, оларға шабуыл жасап, көптеген азық-түлік пен қару-жарақпен қашып кетті. Чэнь Тан ху әскерін кері қайтарып, Канджуларды жеңіп, 460-ын өлтіріп, 470 Вуссун тұтқынын босатті. 1518 Сяньби қаза болды, оның ішінде Жижи мен Жижидің әйелдері де бар. 145 адам тұтқынға алынды, ал 1000-нан астам адам бағынды. Әскерлерге олжаларын өздеріне қалдыруға рұқсат берілді, ал бағынған Сяньбилер шайқасқа қатысқан он бес мемлекетке бөліп берілді. Келесі көктемде Ган Яншу мен Чэнь Тан Чанъаньға келіп, Хан императоры Юаньға Жижидің кесілген басын табыс етті. Бас он күн бойы қала қабырғасында қойылды, содан кейін жерленді. Жижи – қытайлар өлтірген жалғыз Сяньби шаны.
At approximately 36 BC, the governor of the Western Regions was Gan Yanshou. His deputy commander, Chen Tang claimed that Zhizhi was planning to build up a great empire and proposed a pre emptive attack. Gan Yanshou objected; but he soon fell ill, and while he was incapacitated Chen Tang forged an edict in Yanshou's name and mobilized the army. Gan Yanshou was forced to yield. All this was done without the Emperor's permission. An army of 40,000 Han and Hu troops (''Hu" here is a loose term for non Chinese) assembled. It marched west on both sides of the Tarim Basin, reunited near Kashgar and moved across Kangju territory reaching the western shore of Lake Balkhash. At this point a party of several thousand Kangju cavalrymen, returning from a raid on Wusun, stumbled onto the rear of the Chinese army, attacked it, and made off with a large quantity of food and weapons. Chen Tang sent his Hu troops back and defeated the Kangju, killing 460 of them and freeing 470 Wusun captives. 1,518 Xiongnu died, including Zhizhi and Zhizhi's wives. 145 were captured and well over 1,000 surrendered. The soldiers were allowed to keep their booty and the surrendered Xiongnu were distributed to the fifteen kingdoms that participated in the battle. The following spring Gan Yanshou and Chen Tang arrived at Chang'an and presented Emperor Yuan of Han with Zhizhi's severed head. It was displayed on the city wall for ten days and then buried. Zhizhi was the only Xiongnu Chanyu killed by the Chinese.